Қидирув

фл. 1. Мазмунини ўзлаштирмоқ, билиб етмоқ; англамоқ, тушунмоқ.

Гапни гапир уққанга, жонни жонга суққанга. — Мақол

Қассоб бошини тез-тез ирғаб, уқиб олганини ишора қилди. — П. Турсун, Ўқитувчи

[Қоидаларни] Роса ўқиб, ёдлаб ол, Уқиб, дилга жойлаб ол. — Қ. Муҳаммадий

2. Пайқаб олмоқ, ҳис қилмоқ, сезмоқ.

Олимов бошқа болаларнинг ҳам ҳайрат билан боққан кўзларида шундай саволни уққан эди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

Қиз-жувонларнинг кўзларидан фақат қишлоқ одамларига хос соддалик ва теранликни уқиш мумкин. — Э. Усмонов, Ёлқин

от Безак учун газмол буюмлар, кийим-кечак ва шу кабилар нарсалар четига тикиб, қадаб қўйиладиган узун энсиз мато.

Ислом барлос қаҳрли кўзларини юқорига — ипак чодирнинг кўркам уқаларига, ранг-баранг ипак шокилалари осилиб турган шипга тикди. — Ойбек, Навоий

Очиқ деразадан кирган баҳор шамоли деразанинг, учига уқа тутилган сурп пардасини силкитди. — С. Аҳмад, Ҳукм

Зарбоф тўни ёқасига заррин уқа тутилган барваста эшик оғаси кириб, таъзим қилди. — Х. Султонов, Бир оқшом эртаги

от Руҳий ёки жисмоний азоб, қийноқ, жафо.

Ғуломжон бу кекса дунёда жуда кам яшаган бўлса ҳам, бошидан жуда кўп уқубатлар кечирди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Э парвардигорим боламни ўз паноҳингда асра, қолган умримни уқубатга таш-лама! — Мирмуҳсин, Меъмор

сфт. 1. Уқуви яхши; дид-фаросатли.

Уқувли қиз.

— Солдат уқувли, эпчил, ботир бўлмоғи лозим, — деди генерал. — Ойбек, Қуёш қораймас

Дастурхон безашда бунақа уқувлисини учратмаган эдим. — И. Ўктамов, Ҳикоялар

2. Лаёқатли, истеъдодли.

Уқувли, тажрибали кишилар.

сфт. 1. Уқуви яхши эмас, диди паст.

Содда кун кечиришга ўрганган уқувсиз бир қишлоқи аёл нима ҳам қила олади? — П. Турсун, Ўқитувчи

Қишлоққа келадиган кўчма кинонинг уқувсиз механиклари узиб ташлаган ямоқ ленталардан йиғиб, олақуроқ кинофилм қилган эди. — С. Аҳмад, Чўл шамоллари

2. Таланти, истеъдоди ёʻқ.

Буларнинг ҳаммаси уқувсиз ёш артистлар томонидан биринчи мартаба биринчи репетицияда бажарилган ролдай ясама чиқди. — А. Қаҳҳор, Сароб

фл. 1. Баданни ёки унинг бирор қисмини босиб силамоқ, эзғиламоқ, ишқаламоқ.

Анорхон кечаси билан кампирнинг бошларини уқалаб, хўрозларнинг товушларини тинглаб чиқди. — И. Раҳим, Ихлос

Афғон чойфуруш қорнини тўйғазиб бўлиб, дарров оёқларини чўзди, тиззаларини уқалаб, гапга тушди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

Саид кўзини йиртиб, қовоқларини уқалаб, уйқусини қочирди. — Й. Муқимов, Олов ва ниҳоллар

2. Ишқаб кўчирмоқ.

Терговчи ўйланиб қолди ва зўр бериб пешонасининг кирини уқалар эди. — А. Қаҳҳор, Сароб

Ашур кийимларига ёпишиб қуриб қолган лойни уқалаб туширяпти. — П. Қодиров, Уч илдиз

3. Ишқаб, доналарни сўта, пўст ва шу кабилардан кўчириб туширмоқ, ажратмоқ, тозаламоқ.

Кунгабоқарни уқаламоқ.

Жўхорини амакимнинг ўғли учдан бирга қайириб, уқалаб, келтириб берди. — Ғ. Ғулом, Тирилган мурда

Қози пиёлани олдига қўйди-да, сўйилган анордан катта бир бўлагини олиб, йирик қизил доналарини кафтига уқалай бошлади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча