Қидирув

фл. 1. Ривожланиб, бошланғич поя ва баргчалар ҳосил қилмоқ; ниш ҳолати юз бермоқ (экилган уруғ ҳақида).

Орадан кўп вақт ўтмади, янги нав уруғ униб чиқди. — Н. Сафаров, Дон

2. Ўсиб чиқмоқ, ўсмоқ.

Яккам-дуккам унган маккажўхори ниҳоллари, парвариш нималигини билмай, қисилиб ётибди. — Муштум

Саҳролар қўйнида чаманлар униб — Уйғун

3. Юзага келмоқ, ҳосил бўлмоқ, етишмоқ.

Қунт билан ўрган ҳунар, Ҳунардан ризқинг унар. — Мақол

Тер тўкиб меҳнат қилсанг, Ердан ҳатто зар унар. — Мақол

Ер ўтдими, улар ҳам ҳозирдан бизга ўтади. Ҳаммаси ердан унган нарсалар — Шарқ юлдузи

4. Жисмоний етук ҳолга келмоқ, улғаймоқ, етилмоқ.

Отни тойчалигида кўрган киши, у от бўлгач, кўрса танимаганидек, эшон ҳам ўн йил ичида ўсиб, униб, тамом бошқа қиёфага кирган йигитни таний олмади. — П. Турсун, Ўқитувчи

5. Қисташ, талаб қилиш, таъсир кўрса-тиш натижасида қўлга кирмоқ (қарз, насия, зиёфат ва шу кабилар ҳақида).

Қарз унди.

Ҳаммасини ундирамиз. Қани, унмай кўрсин-чи! — П. Турсун, Ўқитувчи

Мирослав ютқизган зиёфат унадиган бўлибди. Ҳ. Аҳмар, Ким ҳақ?

6. Яхши натижа бермоқ, унумли бўлмоқ.

Шошганнинг иши унмас. — Мақол

Энди, хўжайин, иш унсин десангиз, ошни пешинга дамлатасиз. — Т. Алимов, Жоним ҳиқилдоғимга келди

эск. шв. Товуш, овоз

Анчадан сўнг итларнинг уни ўчди — С. Анорбоев, Окрой

Овозини эшитиш учун томоғига зўр бериб кўради. Фақат қандайдир хирилдоқ ун чиқа- — С. Азимов, Оппоқтонг қўшиғи

фл. Бирор иш, илтимос, талаб ва шу кабиларга розилик билдирмоқ; рози бўлмоқ, кўнмоқ.

Мулла Икром қийиқ одам бўлганиданми ёки касби шуни лозим кўрганиданми, муросага унамади. — Ойбек, Танланган асарлар

Менинг маслаҳатимга Омон, Омоннинг маслаҳатига мен унадим. — Ғ. Ғулом, Шум бола

[Қушбеги:] Буйруғимни қўрбошига айцанг, унар! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

1. У олмошининг ў.-п. к. шакли

Унда ҳеч қандай айб ёʻқ

Портретни суқланиб томоша қилувчилар унда бир камчилик кўришар, бу ҳам бўлса, жонон қизнинг кўзойнаги эди — М. Хайруллаев, Тилла маржой

2. У ҳолда, ундай бўлган такдирда

Дунёни кезиш билан шоир бўлиш мумкин бўлса, унда Али проводник шоир бўлиши керак: бутун мамлакатни кезиб чиққан — Шукрулло, Жавоҳирлар сандиғи

Унда тўғри бизникига кетдик. С — Сиёев, Ёруғлик

сфт. Уни бор, ичига ун солинган.

Унли қоп.

от 1. Етиштириладиган, бўладиган, ҳосил.

Ишга қўним — хирмонга унум. — Мақол

Ер куч билан, тер билан унум беради. — Ойбек, Танланган асарлар

Кечикиб экилган ғалла ҳам, чигит ҳам, Матқовулнинг кейин берган ишловларига қарамай, яхши унум қилмади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Йиғиб бутун унумни Қайси бозорга ортдинг? — Ғайратий

2. Иш, меҳнат натижаси, кўрсаткичи; маҳсулдорлик.

Устозлар тажрибасидан баҳраманд бўлган ёш чўлқуварлар юксак унум билан меҳнат қилдилар. — Ўзбекистон қўриқлари

Титраш таъсирида одам хаёли паришон бўлади ишининг унуми бўлмайди. — Фан ва турмуш