Поиск

shv. (u — choʻziq) Oʻgʻil.

Bejoy bildim, toʻram, Yodgor ulingni, Aymoqning yurtiga talab qilibdi; Qanday joʻnatasan jon-u dilingni?! — Yodgor

Armon bilan men uldan ayrildim der, Ketganingni, bolam, bilmay qoldim der. — Ravshan

uli tortmoq ayn. uv tortmoq q

Unda-bunda yaqin qishloqlarda itlarning yalqovlik bilan uli torgani.. quloqqa chalinadi — Sh. Sulaymon, Ota, oʻgʻil

-Allakim uli tortib yigʻlayotir, — dedi saroybon — M. Osim, Elchilar

ot 1. 1 ot Ulanadigan narsa.

Uloq solmoq. Arqonning ulogʻini olib tashlamoq.

Yirtigʻingizga yamoq, uzugʻingizga uloq tegmay yurardingiz, — dedi Nafisa eriga. — Shuhrat, Jannat qidirganlar

2. sft. Turli yoʻl bilan (bogʻlash, tikish, yelimlash, kavsharlash, mixlash va shu kabilar bilan) oʻzaro tutashtirib, mahkamlab biriktirib qoʻyilgan, ulangan bir necha boʻlakdan iborat, yaxlit emas.

Uloq arqon. Uloq dasturxon. Uloq sim. Uloq tunuka.

Boy bobomning qizlari, Sochi uloqqa oʻxshaydi. — Oq olma, qizil olma

3. ot Narsaning boʻlaklari oʻzaro ulanganda hosil boʻlgan tuguni yoki choki, ulangan joyi.

Arqonning ulogʻi. Pardaning ulogʻi. Elektr simining ulogʻi. Tunukaning ulogʻi.

ot 1. Minib yuriladigan hayvon.

Registon oldidan oʻtadigan yoʻlovchilar ulovlaridan tushib, ark darvozasiga qarab taʼzim qilar edilar. — S. Ayniy, Qullar

2. Umuman, ishchi hayvon.

Suvning boshida boʻladigan baqaqurulloqliklar ham oʻzi yoki ulovining jonini koyitgisi kelmas edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Bugun ulovimiz qoʻsh-hoʻkiz emas, Qudratli texnika qoʻlimizda, bas! B. Boyqobilov.

3. koʻchma Umuman, yoʻlovchi, yuk tashish vositalari.

Samolyot — bebaho ulov. Mana u parvozga koʻtarildi. — N. Safarov, Olovli izlar

sft. 1. Egallagan oʻrni, hajmi gʻoyat yirik; juda katta, ulkan, buyuk.

Keltirganlar ikkisin bogʻlab, Tashlaganlar ulugʻ daryoga. — Gʻayratiy

Xotin asl oʻrdaning ulugʻ, muhtasham darvozasiga yaqinlashgandan keyin oʻngdagi ayri yoʻlga burildi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Shu kecha yoʻl tortdi choshkada [choshgohda] ulugʻ bir toqqa yetdi. — Hasanxon

2. Kuch-qudrat, imkoniyat va shu kabilar jihatdan juda katta imkoniyatlarga eta; qudratli.

Shayboniyxon markazlashgan ulugʻ bir davlat tuzishga intilar ekan qoʻl ostidagi odamlarning ixlos va eʼtiqodini ham qozonishga alohida eʼtibor berar edi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

3. Qadr-qiymati, ahamiyati va shu kabilar jihatidan yuqori darajali; buyuk.

Bizning jamiyatda inson qadr-qimmati har narsadan ulugʻ. — Gazetadan

Shoir uchun bu olamda muxlisning ehtiromidan koʻra ulugʻroq baxt yoʻq. — Gazetadan

Insondagi eng ulugʻ fazilatlardan biri kamtarlik va oddiylikdir. — Gazetadan

4. Salmogʻi, koʻlami, ahamiyati yuqori boʻlgan; muhim.

Saidqosim ulugʻ ishlarni amalga oshiruvchilardan boʻlgani uchun quvonardi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Biz katta ishlar, ulugʻ oʻzgarishlar arafasida turibmiz. — Gazetadan

5. Oʻz qobiliyati, xizmatlari bilan buyuk ishlarni amalga oshirgan va hurmat-eʼtibor qozongan; buyuk.

Qadimgi yunon mulkida oʻtgan donishmand, handasa ilmiga asos solgan, yer oʻlchashni oʻrgatgan ulugʻ olim [Yevklid]. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

Ulugʻ shoir haykali poyiga mehr-muhabbat va chuqur ehtirom ramzi sifatida gullar qoʻyilmoqda. — Gazetadan

6. Shunday ulugʻlikni qayd etuvchi soʻz sifatida shaxs bildiruvchi soʻzlarga qoʻshib ishlatiladi.

Ulugʻ amir. Ulugʻ Alisher,

Ishqilib, xudoyi taolo ulugʻ sultonni panohi-da asrasin — Mirmuhsin, Meʼmor

Bobur suratga [Navoiy suratiga] qarab turib, oʻzicha soʻradi: Ulugʻ amir, nasib qilsa, huzuringizga borsam sheʼriyat tilsimini ochgʻuchi kalit berurmisiz? — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Demak, Nizomiddin bu nihoyatda xavfli toʻdaga mansub, ulugʻ hazrat joniga qasd qilganlar orasida bor — Mirmuhsin, Meʼmor

7. Rahbar, boshliq.

Ilgarilari Boʻtaboyni, ulugʻimiz, deb yuradigan kishilar uni koʻrganda, beting qursin, deb oʻtib ketadigan boʻlib qolishdi. — S. Ahmad, Hukm

Soʻz soʻzlasa, durri gavhar sochilar. Oʻrozali yurtimizning ulugʻi — Yodgor

Iya, iya, ulugʻ, Siz ham shu gapni aytdingizmi. — S. Ahmad, Hukm

8. Ulugʻ (erkaklar va xotin-qizlar ismi).

ot 1. tar. 11-12-asrlarda moʻgʻullar davlatida maʼlum bir noʻyonga (moʻgʻul asilzodasiga) qarashli yerlarda unga tobe holda koʻchmanchilik bilan hayot kechiruvchi katta-kichik oilalar, urugʻlar guruhi

2. tar. Moʻgʻullar istilosi davrida bosib olingan hududlardan Chingizxon farzandlariga boʻlib berilgan mulklar, keyincha-lik mustaqil davlatlarning nomi.

Chigʻatoy ulusi. Joʻji ulusi.

3. esk. El, xalq, xaloyiq; odamlar.

Navoiy ona vatani, oʻz ulusi, oʻz tilini jondan sevar edi. — A. Qayumov, Sheʼriyat sultoni

Ey mullam, ulusning dardi koʻp, qay birini aytayin. — Oybek, Navoiy