Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «uchovlon» — результатов: 101

Фильтр

Словарные статьи

98
uch

UCH I 'boshlanish qismi’. Tayohning u ch i boʻlma, oʻrtasi boʻl (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham ngunday maʼnoni anglatgan bu ot dastlab u:ch tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 611); oʻsha davrlardayoq u: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, I, 79; DS, 603): u:ch > uch. UCH II ’ikki bilan toʻrt oraligʻidagi butun sanoq son’. U ch kundan beri isitmasi tushmaydi. Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz üch tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 641; ПДП, 440; Devon, I, 71; DS, 621); oʻzbek tilida ü unlisining yum — shoqlik belgisi yoʻqolgan: üch > uch

1. Narsalarning ingichkalashgan, oʻtkir tomoni. — ichida. Maqol

Nayza uchi. Xanjar uchi. Kr-ziqning uchi. Ignaning uchi. Tikan zahri — uchida, dushman zahri

Juvon Sidiqjondan pichoq soʻrab olib, ikkita bodring archidi, birini oʻzi tishlab, ikkinchisini pichoq uchida Sidiqjonga uzatdi — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Mir-zakarimboy soqolining uchini barmoqlari bilan chimtib, kulib qoʻydi — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Yogʻoch, ip, sim va b. ensiz, uzun narsalarning tomonlaridan biri, bir tomon oxiri, boshi

Tayoqning uchi. Arqonning uchi

3. Narsalarning oʻzi birikkan, oʻrnashgan joydan tashqari yoʻnalgan tomoni, oxiri

Barmoqning uchi. Choynak joʻmragining uchi. sht Akramjonni bir nav quchoqlagan boʻldim, juvonga esa qoʻlimning uchini berdim — A. Qahhor, Ming bir jon

Uning yuzida, shunday burnining uchida xoli bor. U — Umarbekov, Yoz yomgʻiri

vafot etgan xolasini esladi va koʻzidan tirqirab chiqqan yoshini yeng uchi bilan artdi — I. Rahim, Ixlos

4. Chorburchak buyumlarning tomonlari tutashgan joyi, burchagi

Fanerning toʻrt uchidan ushlab koʻtarmoq

Polvon yelkasiga tashlab chiqqan qiyigʻini oldida, ikki uchidan ushlab, birikki aylantirdi — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

5. mat. Chiziqlarning yoki sirtlarning oʻzaro tutashib, kesishib, burchak hosil qilgan nuqtasi

6. Narsalarning yuqori qismi, tepasi, boshi. .1 nur. Gʻayratiy

Minoraninguchi. Daraxtninguchi. Simyogʻochning uchi. tsh Teraklar uchida oʻynar qizi

Bir kupi oʻrikning uchiga chiqib.. atrofni tomosha qildim — Oydin, Sa-dagʻang boʻlay, komandir

Devorga tashqaridan qoʻysh!gan keng narvonlarning uchlari xiyol chiqibturardi — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

7. Biror narsaning boshlanish qismi, boshi

Sir(ning) uchini soʻz ochar — Maqol

U \ Elmurod] hali bu muvaffaqiyatning faqat uchigina ekanini hech bir unutmadi — P. Tursun, Oʻqituvchi

Nuri bu voqeaning uchini eshitgan hamon bezgakday qaltirab ketdi — Oybek, Tanlangan asarlar

Полная статья →
uchar

sft. 1. Uchmoq feʼlidan sifatdosh.

Uchar baliqlar.

Uchar qushdan ulgi olgan jonivor, Minganning koʻnglida qolmaydi gʻubor. — Yodgor

2. Uchganday tez yuradigan, juda tez chopadigan; chopqir.

Boʻtaboy aka bu kunlarda oʻzini hali ot minishni durustroq bilmay turib, juda uchar otda uloqqa kirgan kishiday seza boshladi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

3. Hiyla-nayrang bilan har nar-sani undira oladigan, har narsaga erisha oladigan; epchil.

Toʻlqinjon, kim aytadi seni olgʻir, uchar yigit deb. Mana yarim yilcha boʻlib qolibdi-ku, bitta qishloqi qizning muhabbatini qozonolmaysan. — F. Musajonov, Huri

Jonkuyar, halol kishilar oʻgʻriga chiqarildi. Oʻndan toʻqqizini urayotgan ayrim ucharlarning boshi silandi. — V. Mahkamov, Aybsiz aybdorlar

  • Uchar yulduz
Полная статья →
uchli

sft. 1. Bir tomoni borgan sari ingichkalashib tugallanadigan.

Navoiy sallasiz, uchli taqya kiygan, boshi bir oz egik. — Oybek, Navoiy

Tursunoy nimranggina uzunchoq yuzi, uchli iyagi bilan onasiga oʻxshab ketardi. — A. Muxtor, Opa-singillar

2. Uchi bor; uchi muayyan shaklga ega.

Uzun yogʻoch boshiga bogʻlangan qayirma uchli oʻtkir temir oydinda yaltirardi. — J. Sharipov, Xorazm

Полная статья →

Показать все · 98 →

В определениях

1

Сказки

2
Ayiqpolvon
Устное народное творчество

Uch opa-singil otalarining zolimligidan qochib, har biri oʻz yoʻliga ravona boʻladi. Kenja qiz Iqbol ayiq bilan turmush qurib, Ayiqpolvon ismli oʻgʻil koʻradi.

Zulxumor
Устное народное творчество

Zulxumor ismli goʻzal qiz otasi va onasidan ayrilgach, sayrgohda uch yigit bilan tanishib, ularga turmushga chiqishga vaʼda beradi. Qiz kasallikka chalingach, y