Қидирув

фл. 1. Патнис, дастурхон, стол ва шу кабиларни ноз-неъматлар билан безамоқ, ясатмоқ.

Бегимхон дугонасини кўрпачага ўтқизди-да, патнис тузаб келди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

Камолиддин махдум дастурхон тузашни Асад қорига буюрди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Қари келса — ошга, ёш келса — ишга. Иккаламиз стол тузар эканмиз. — Н. Сафаров, Ҳаёт мактаби

2. Саранжом-саришта қилмоқ, шинам қилиб жиҳозламоқ, ясатмоқ.

Ўғлим аъло ўқир деб, Севиб ота-онаси, Атайлаб ўзига хос Тузаб берган бир уйча. — Қ. Муҳаммадий

[Шералихон отларни\ Қушдай қилиб тузаб, зар қуббали зумрад эгарни солди. — Эрали ва Шерали

3. шв. Адо этмоқ, бажармоқ, ўтамоқ.

Бир шартга буюрди ул қоши қаро, Тузамоққа мен Ёвмитга бораман. — Нигор ва Замон

Кундан-кун бачалар ишни тузаб, жуда яхши меҳмонхоналар солди. — Юсуф ва Аҳмад

фл. 1. Касалликдан, хасталикдан халос бўлмоқ, соғаймоқ, шифо топмоқ.

Бемор тузалди. У курортдан анча тузалиб қайтди.

[Қурбон ота] Касалхонада яқин икки ой ётиб, оёқлари тузалди, ўзи жуда тетикланди. — А. Қаҳҳор, Тўй

Дорим билан тузалиб кетганлар мени доктор она деб эслари кетишади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

2. Битиб кетмоқ, ёʻқ бўлиб кетмоқ (яра, чипқон, жароҳат ва шу кабилар ҳақида).

Ярам тузалиб қолди. Тиғ яраси тузалар, тил яраси тузалмас. — Мақол

То яра тузалгунча, у эрка ва иззатли меҳмон — Ойбек, Қуёш қораймас

3. Бузуқ ҳолдан фойдаланишга, ишлатиш учун яроқли ҳолга келмоқ.

Кўчадан жуда тўйдим, Қачон тузалар экан. — Муштум

Сиз ҳам нонуштани машина тузалгандан кейин қиласиз! — Муштум

4. Камчиликлари, нуқсонлари бартараф этилиб, тўғри, дуруст бўлиб қолмоқ, яхшиланмоқ.

Аҳвол тузалди. Тузалмас хато.

Абдураҳмон яна икки йил мадрасада туриб, шу тузалган ахлоқини камолотга эриштирди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Эрлар билан меҳнатга Отганлар қулоч. Тур-мушлари тузалиб, Топганлар ривож. — Ғайратий

Ёзувим тузаляпти, мана кўринг, дейман. — Ҳ. Назир, Ёнар дарё

5. Ёмон, нотўғри, ножўя ёʻлдан қайтмоқ, ахлоқий нуқсондан халос бўлмоқ.

Танқиддан сўнг у анча тузалди.

Хўш, у [Ёʻлчи] тентакни қутқариб нима қиласан, жиян? У тузалмайди. — Ойбек, Танланган асарлар

Сиз ҳам ёт эркак. Сиз мендан нима кутасиз, маълум; бу ердан қочсам, тузалардим, балки — Ойбек, Танланган асарлар

выздоровление

а incurable, not recovering

фл. Тузалмоқ феълининг орттирма нисбати.

Разобьется стеклышко души — не починишь., Отрезанный ломоть (к хлебу) не приставишь., Сломанного не склеишь., Стеклянную посуду береги: расшибешь — не починишь.

Чун Навоий кўнгли синди энди лутфинг не осиғ, Ким ушалса шишани бутмас, яна пайванд ила. Разбито сердце Навои. Что мне в твоем участьи? Ведь не составить вновь сосуд, раскрошенный на части. — А. Навоий.