Qidiruv

fl. 1. Biror gap, ish-harakat, imo-ishora va shu kabilarning maʼno, mazmunini anglamoq.

Hamma gaplaringizga tushundim, juda toʻgʻri. — Mirmuhsin, Meʼmor

Sherali uzoqdan bir yerga toʻplab qoʻyilgan ketmonlarni koʻrgach, gap nimadaligini tushundi. — S. Karomatov, Oltin qum

— Bu holni qandoq tushunmoq kerak, — Meʼmor shogirdining koʻzlariga qaradi. — Mirmuhsin, Meʼmor

2. Haqiqiy holni anglamoq, bilmoq, unga baho bermoq.

Oʻz mavqeyini yaxshi tushunmoq. Vaziyatni tushunib ish koʻrmoq.

Endi, kelin, oʻzing tushunasan, yurtda ocharchilik, oshi halolga boqadi-da oʻgʻling. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

— Men sizning ahvolingizni tushunaman, — deb gap boshlagan edi, ayol shartta kesdi — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

3. Narsalarning sifat darajasi yoki belgisini yaxshi farqlay olmoq, ajrata bilmoq, farqiga bormoq; tilini bilmoq.

Darhaqiqat, paxtani tushuna oladigan, yerni biladigan tajribali raissan. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Ertasiga ot ogʻrib qolsa boʻladimi! Kapalagim uchib ketdi. Yaxshiki, mendan boʻlak hech kim payqamadi. Xoʻjayinim otni tariqcha tushunmaydi. — Oybek, Tanlangan asarlar

fl. Tushuntirmoq feʼlining birgalik nisbati.

ot 1. Narsa va hodisalarning mantiqan ajratilgan muhim belgilarini, aloqa va munosabatlarini umumlashtirib aks ettiruvchi umumiy tasavvur; tafakkur shakli.

Soʻz turkumlari haqida tushuncha. Materiya haqida tushuncha. Qoʻshimcha qiymat tushunchasi.

2. Umuman, narsalar, hodisalar haqidagi tasavvur, tushunish.

Qishloqqa yangi zamonning yangi odamlari kelar va yangi nom, yangi tushuncha olib keladilar. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Keyingi kunlar uning [Abdulahadning] hayot haqidagi barcha tushunchalarini ostin-ustun qilib, oʻzgartirib yubordi. — A. Muxtor, Chinor

Xalq tushunchasicha, hajga borib, tabarruk boʻlib kelgan kishining qoʻlidan bu xil pastkashliklar kelmas, agar kelsa, u asl hoji emas, yolgʻon hoji deb qaralar edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

3. Onglilik darajasi, ong.

Siyosiy tushuncha.

Bizning maqsadimiz — kishilarga ong, tushuncha bermoq, toki har bir kishi yaxshilik va yomonlikni, oq-u qorani oʻzi ajrata oladigan boʻlsin! — P. Tursun, Oʻqituvchi

4. Insonning bilim va tasavvurlari darajasi; saviya.

Tushunchasi past odam.

sft. Tushunish mumkin boʻlgan, tushunsa boʻladigan; aniq, ravshan, anglashilarli.

Tushunarli vazifa. Tushunarli qilib gapirmoq.

Ahmadjonov maqolani boplagan-da: ham tushunarli, ham ishonarli. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

sft. 1. Biror tushunchaga ega boʻlgan, biladigan, saviyasi keng.

Tushunchali odam.

2. Ongi baland; ongli.

Tushunchali kurashchi.