Hayot Foundation лойиҳаси
Лойиҳа ҳақида
Ўз
Ўз

Қидирув

«туғилиши» бўйича 140 та натижа

Филтр
Бўлим
Луғатлар Эртаклар
Луғат тури
Изоҳли Таржима Терминологик Фразеологик
Тилдан
Ўзбекча Русча Инглизча Туркча
Тилга
Ўзбекча Русча Инглизча Қорақалпоқча Немисча Франсузча Арабча Лотинча Туркча

Луғат мақолалари

77 та
тугмоқ
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

фл. 1. Тугун солмоқ; тугун солиб уламоқ, боғламоқ.

Рўмолнинг учини тугмоқ. Ипнинг икки учини тугиб боғламоқ.

Сочин тугиб, саллани ўрай берди бошига. — Ойсулув

2. (жўналиш келишиги билан) Ўраб боғламоқ, бўғчаламоқ; ўраб, тугун солиб жойламоқ.

Дастурхонга нон тугмоқ. Белга (белбоғга) пул тугмоқ.

Кейин сандиқни очиб, бисотидан бир кийимлик чит олди-да, баркашнинг устига қўйиб, дастурхонга тугди. — Т. Алимов, Совға

Нодир индамай ўрнидан турди. Ойиси рўмолчага нон, мева-чева тугди. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина

3. Четларини ёпиштириб ясамоқ, тайёрламоқ (чучвара, сомса ва шу кабиларни).

Манти тугмоқ. Сомса тугмоқ.

Дугоналар иш билан банд бўлишди: бири патир ясади, бири сомса тугди. — Ҳ. Ғулом, Тошкентликлар

Гўшти, хамири тайёр, мантини ўзингиз тугиб юборинг, иним, чаққонсиз, ҳар ишга қўлингиз келиша қолади. — Ойбек, Улуғ ёʻл

Келин шундай митти чучвара тугадики, унинг тўрттаси битта қошиққа сиғади. — Газетадан

4. кўчма Йиғмоқ, тўплаб ғамламоқ.

Топганини тугади.

Аёллар кўз ёши тўкиб, бу хонадонда ҳамма нарса бор, фақат тўй етишмади, боёқиш йиғди, тугди, эссиз, келин кўрмай кетди, деб афсусланишган эди. — С. Нуров, Нарвон

Топганимни шунга тугиб қўйиб, ўзим бола-чақа билан пўстакнинг жунини ейман. — А. Қаҳҳор, Тобутдан товуш

5. бот. Ҳосил нишонасини бермоқ, мева солмоқ.

Олча ғуж-ғуж тугибди.

Бу вақт кўклам келиб, ҳамма ёқни яшил либос билан безаган, гуллар ғунча тугиб, ариқчаларда сувлар ҳайқириб оққан, дов-дарахтлар томирига жон кирган пайт. — Ж. Абдуллахонов, Тўфон

Бу орада дарахтлар гуллаб, мева туга бошлади. — С. Нуров, Нарвон

  • Муштини тугмоқ Бармоқлари учини кафт ичига олмоқ, кафт ичида бирлаштирмоқ. Худди бокс тушадигандай муштини тугиб, тирсагини чиқариб, семиз гавдасини полвонларча лапанглатиб юради. — Ҳ. Назир, Ёнар дарё— Бари бир топажакман! — муштини тугиб, осмонга ўқталди Эшжон. — С. Сиёев, Ёруғлик
  • Думини тугмоқ Шундан кейин қурилиш раҳбарлари уларнинг думларини тугиб, униси бўлмаса, буниси, деб яна бошқа шунга ўхшаш кишиларни таваккал қилиб ишга олиша беради. — Муштум
  • Кўнгилга (ёки дилга, қалбга, юракка, кўкракка) тугмоқ 1. Кўнгилда сақламоқ, ёдда тутмоқ; унутмай йиғиб юрмоқ. Кўнглимга тугиб юрган гапларимни бугун сиз билан очиқ гаплашмоқчи эдим. — П. Турсун, ЎқитувчиУ ҳамқишлоқ дугоналарининг энг ширин тилакларини, энг азиз туйғуларини дилига тугиб, ардоқлаб бормоқда. — А. Мухтор, Опа-сингилларУлуғ ишга бўлсин деб ҳисса, Қалбга тугиб иштиёқ, ҳавас Сайёр.Утар бобонинг кўпдан бери кўнглига тугиб юрган бир нияти бор эди. — С. Сиёев, АвазКўкрагига тугган нияти менга маълум, Ёʻлчибой. — Ойбек, Танланган асарларБунинг устига уста мутахассислар ҳузурига юрагига тугиб қўйган бир фикрни айтиб, маслаҳат олиш учун ҳам борган эди. — Ш. Рашидов, Бурондан кучлиУ [Ҳайдар] Анорхонга нимадир совға қилишни кўнглига тугиб қўйган. — И. Раҳим, ИхлосЭнди Раззоқвойнинг бошини иккита қилиб қўйсак ҳам бўларди, деб орзу қилди чол ва ўғли билан бу ҳақда бафуржа гаплашишни дилига тугиб қўйди. — Ҳ. Ғулом, Машъал
Тўлиқ мақола →
туғ
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

1. 1. Мусулмонларнинг ёғоч дастага ўрнатилган қўтос, ҳўкиз ёки от думидан ва ярим ой тасвиридан иборат байроқсимон белгиси (қадимдан Шарқ мамлакатларида ҳукмдорлик, беклик ва ш. к. белгиси ҳисобланган)

У кўчанинг нариёғидаги бир авлиёнинг соғонаси устига ўрнатилган тути кўрди — Ш. Тошматов, Эрк қуши

2. эск. 2. Байроқ, алам

Ё бирор жаҳонгир, юрт таловчининг Унутиб қолдирган мудҳиш туғидир — Ш. Раҳмон, Юрак қирралари

Тўлиқ мақола →
тугал
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

ТУГАЛ ' охирига етказилган', ' чала ери ёʻқ', ' тўлиқ'. Бу ҳўлёзмани т у г а л асар деб бўлмайди. Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англаттан бу сўз асли ' охирига ет—' маъносини англатган тўкä— феълидан (ПДП, 435; DS, 595) —л қўшимчаси билан ясалган (ПДП, 435; DS, 595); кейинроқ икки унли ора — лиғидаги к ундоши г ундошига алмашган (Девон, ИИ, 259); ўзбек тилида ü унлисининг юмшоқлик белгиси иўқолган: тüкä— + л = тўкäл > тüгäл > тугäл

1. Битган, чала ери ёʻқ, охирига, поёнига етказилган

Энди билишимча, биз ўша даврларда ўйнаган нарсаларимиз ҳали тугал бўлмаган, анча ғўр асарлар эди — Ҳ. Носирова, Мен ўзбек қизиман

Элмурод биринчи куни беш вақт намозни тугал ўқиди. Иккинчи куни учтасини ўқиб, иккитасини қазо қилди — П. Турсун, Ўқитувчи

Она, тугал ёзишдан қаламим ожиз — Ғайратий

2. Тўла-тўкис, бекам-кўст; тўлиқ, бут

Тугал фикр. Тугал жумла

Икки пуд буғдой билан беш пуд шоли бериб қутулмоқчи бўлибди. Жаниш бўлса, тугал берасан, деб туриб олибди — Ҳ. Шаме, Душман

Домлангизни шундоқ катта профессор қилиб, обрў, уй-жойларимиз тугал бўлганда, шуларни ташлаб кетиб қоламанми, деб қўрқаман — Мирмуҳсин, Умид

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 77 →

Таърифлар ичида

56 та
чеча

чеча шв. Янга, келинойи. Гўрўғли шундайин тиклаб қараса, Келаётган — Холжувондай чечаси. Гўрўғлининг туғилиши

пирқирамоқ

пирқира айн. Пирқилламоқ. Ғир-кўк от ғирқирайди, Ўқталиб пирқирайди, Олисни кўзлаб бедов, Чопмоққа зирқирайди. Гўр ўғлининг туғилиши

чочоқ

чочоқ Сочоқ, попук. Дастурхон чочоғи. Чочоқ гулли ўсимлик. Минган оти тўбичоқлар, Найзада заррин чочоқлар. Гўр-ўғлининг туғилиши.

лаванг

лаванг с. т. Лаванд. У [ўгай она] гўзал Гулнорани ўзининг ношуд, лаванг ўғлига турмушга бермоқчи бўлди. Б. Насриддинов, Эртакнинг қайта туғилиши

арза

арза айн. Арз И. Ҳар тарафга арза қилиб, Номи бекларни йиғарман. Гўрўғлининг туғилиши айн. Ариза. [Қодирқул:] Обор, менга арза керак эмас, ерни берсанг, қутуласан

гириш

гириш фолк. Ёйнинг ўқни қадаб отадиган ипи. Қарамтадан ўн тўрт дона ўқ олди, Ёйнинг гиришига ўқини солди. Муродхон Шу ёйни ҳар кимса кўтариб турса, Гиришин т

Ҳаммасини кўриш · 56 →

Эртаклар

7 та
Балиқчи бола
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда камбағал балиқчи бола подшоҳнинг қийин топшириқларини бажариб, ўзининг донолиги ва омадини намойиш этади. Унинг сирлари очилгач, подшоҳнинг

Ибн Сино ва тарбия
Халқ оғзаки ижоди

Йигит ва қиз турмуш қуриб, фарзанд кўришади. Улар боласини эл-юртга фойдаси тегадиган қилиб тарбиялашни истаб, Ибн Синодан маслаҳат сўрашади.

Нўхатвой
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда нўхатдек туғилган, аммо ғайритабиий кучга эга Нўхатвой исмли боланинг саргузаштлари ҳикоя қилинади. Унинг отаси камбағал коранда бўлиб, Нўх

Рустам
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда қаҳрамон Рустамнинг туғилиши, унинг оиласи ва фарзандлари билан боғлиқ қисмат синовлари ҳикоя қилинади. Эртак қаҳрамонларнинг жасорати ва оила

Шерзод ва Гулшод
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда подшоҳ фарзанди Шерзоднинг туғилишидан бошлаб, унинг шер томонидан тарбияланиши ва тахт учун курашлари ҳикоя қилинади. Қаҳрамонлик, адолат

Учар гилам
Халқ оғзаки ижоди

Ушбу эртакда камбағал йигитнинг ўз ақл-заковати ва топқирлиги билан подшоҳнинг қизига уйланишга эришгани ҳикоя қилинади. У учта сирли чолнинг жумбоқлар

Ҳаммасини кўриш · 7 →