fl. Tonmoq feʼlining birgalik nisbati.
Поиск
По запросу «tonishmoq» — результатов: 43: Толковый
Фильтр
Тип словаря
Словарные статьи
43fl. 1. Qilmishini, aytgan soʻzi va shu kabilarni boʻyniga olmaslik; inkor etmoq.
Gapidan tonmoq.
Aytdingiz, aytdingiz, nega tonasiz? Men sizga ayb taqayotganim yoʻq-ku! — A. Qahhor, Munofiq
Margʻilondan qaytgandan keyingi kunlaringizni mehmon-xonada kechirib kelishingizdan, albatta, tona olmaysiz. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
2. Umuman, bor, boʻlgan narsani tan olmaslik; rad etmoq.
Qarzidan tonmoq.
[Maysara Choʻponga:] Otang rahmatlikning senga vasiyat qilib qoldirib ketgan yigirma tilla puliga qozi eshonning tonib ketishlarining sababi bor ekan. Hamza, — Maysaraning ishi
Quloq soling gapima, hay yaxshilar, Oq sut bergan onadan tongan bormi? — Mushtum
yun. tonos - taranglik, tigʻizlik; kuchlanish
1. fiz. Murakkab tovush spektrining oddiy tebranishlar natijasida hosil boʻladigan eng kichik boʻlagi
2. Muayyan baland-pastlikka ega boʻlgan tovush, musiqa tovushi
Tebranuvchi mop map-qatadigan eng past chastotali bu tovush torning asosiy toni hisoblanadi — "Fan va turmush"
3. fiziol. Ishlab turgan yurakning ovozi, tovushi
4. Nutq, ovozning ohangi, nozik farqi
[Zargarov (albomni tez-tez varaqlaydi):] Hozir-hozir.. Ha, mana, mana!(Doklad tonida, baland ovoz bilan) Oʻrtoqlar! — A. Qahhor, Ogʻriq tishlar
5. snt. Rangning sifati; muayyan rangning och-toʻkdigi, boshqa ranglardan farkdanuv-chi belgisi
ot 1. 1 Kun chiqish payti, subhidam, sahar, azon.
Bahor tongi. Tong payti. Tong shabadasi. Tong qorongʻisi.
Xoʻrozlar ham uygʻonib, Berdilar tongdan xabar. Kimlarga ogʻir botar, Kimni shirin allalar. — Gʻayratiy
Tongga yaqin toʻplar, mashinalar, tanklar qalangan, jangchilar qaynagan katta manzilning qoʻyniga kirdi. — Oybek, Quyosh qoraymas
Erta tongda Nurullaboyda Aravaga qoʻshildi otlar. — E. Rahim
2. koʻchma Biror narsaning boshlanish payti, ilk davri.
Baxt tongi.
Kunlar kelar — qop-qora ufq Ol shafaqdan boʻlar lolarang, Najot tongin ochadi quyosh. — Gʻayratiy
- Yolgʻon tong Tong boʻzarib yorishdi. Yolgʻon tongda adashib yoʻlga chiqqan bulutlar taraldi. — Shuhrat, Shinelli yillar
- Tongni tong ottirib, kunni kun bottirib Ertalabdan kechgacha va kechasi bilan tinmay.
- Tunni tongga ulamoq yoki tong ottirmoq Kechasi bilan uxlamay, biror ish, xayol va shu kabilar bilan mashgʻul boʻlmoq. [Nizomjon] Kechalari yulduz toʻla osmonga tikilib, tunni tongga ulab, qushlar naʼmasidan, suvlar shildirashidan koʻngilga allaqanday yupanch izlardi. — S. Ahmad, UfqToʻxta xola chinakchilikdan chiqqan paxtasini kechalari yigirar, charx oldida tong ottirardi. — I. Rahim, Chin muhabbat
- Erta tong yoki tong sahar Juda erta, kun yorishar-yorishmas.
- Tong otdi Quyosh chiqish payti yaqinlashib, kun yorishdi. Tong otdi. Tepaliklarning qor bosgan oppoq choʻqqisi, oʻrmondagi daraxtlarning uchi qizardi. — A. Qahhor, Oltin yulduz
ot Qora bulut bosgan, bulutli.
U qorni shiddatli elagan toʻniq koʻkka qaraydi, xoʻrsinadi. — Oybek, Tanlangan asarlar
TOʻNKA 'daraxtning yer sathidan biroz yuqorirogʻidan kesilgan pastki qismi', ' kunda '.Toʻnkalar juda koʻp, ham bir-biriga juda yahin (Oybek). Bu soʻz qadimgi turkiy tilda 'balandlik', 'doʻng' maʼnosini anglatgan töŋ otidan eski oʻzbek tilida kichraytirish maʼnosini ifodalovchi —gä qoʻshimchasi bilan hosil qilingan (ЭСТЯ, III, 280); keyinchalik ŋ undoshi n un — doshiga, g undoshi k undoshiga almashgan, ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: töŋ + gä = töŋgä > töngä > tonkä
1. Kesilgan yoki sinib tushgan daraxtning yerdan uchi chiqib turgan, ildizlari bilan birga yer ostidagi qismi; toʻngak
Toʻnka kovlamoq. shsh Toʻnkalar juda koʻp ham bir-biriga juda yaqin. Yer esa tosh-me-tin — Oybek, Tanlangan asarlar
Koʻchaga chiqib, tolning qazib olinmagan toʻnkasi ustida — oshxonaning orqasida oʻtirardim — M. Mansurov, Yombi
2. kam qoʻll. ayn. kunda 2
-Kel, bolam, kamnamosan, — doʻkonxona burchagida usti yeyilgan, tekis katta kosib toʻnkasi orqasida ishlayotgan Shokir ota, odatdagicha, koʻzoynagini oz-moz koʻtarib dedi — Oybek, Tanlangan asarlar
Bahaybat, ulkan xona oʻrtasida kattakon bir yumaloq toʻnka turardi: tokchadagi sham yorugʻida bu — kesilgan yongʻoq daraxtining katta toʻnkasi ekanini bildi — Mirmuhsin, Meʼmor
3. Qaddi-basti, shuningdek, muomalasi qoʻpol shaxsni bildiradi
Shayx Ismoil bshtn anavi toʻnka — Buzruk eshon Shohimar-donni yoppasiga toʻyga aytgan — K. Yashin, Hamza