от 1. Бўйиннинг энгак ости (тумшуқ ости) қисми.
Канизак кўк рўмолини томоғининг тагидан боғлаб олган ерга қараб жадаллаб келар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Бирорта одам зиғирча камчилигимиз ҳақида оғиз очса, томоғидан ғиппа бўғамиз. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат
2. анат. Қизилўнгач билан кекирдак бошланадиган ер; бўғиз.
Томоқ оғриғи. Томоғим оғрияпти.
Қизда уйқу ёʻқ. Унинг бадани қизғин, томоғи қақраган, юраги шиддатли уради. — Ойбек, Танланган асарлар
[Абдураҳмонбой] Томоғига совуқ ҳаво тиқилгандай, бир энтикди. — Ҳ. Ғулом, Машъал
Ҳар ютуми томоқни қириб ўтади. — П. Турсун, Ўқитувчи
3. Таом, овқат, овқатланиш.
Тамли томоқ. Томоқ емоқ. Томоқ қилмоқ. Қарини томоқ асрайди. — Мақол
Уйдагиларнинг сўзларинигина эмас, ҳатто томоқ чайнашларини ҳам эшица бўлар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Томоқдан кейин Отабек ҳам бир оз ухлаб олиш учун ётди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Томоқ қирмоқ 1. Томоққа урилиб (кириб) ўтадиган ҳаво билан овоз чиқармоқ (томоқни тозалаш ёки бошқа мақсадда, шунчаки). У томоғини ора-сира қириб, энтикиб туриб гапирди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунчаДарвоза очаётган киши қаттиқ ёʻталиб, устма-уст тупурди ва томоқ кириб, Кир!, деди бўғилиб. — Н. Аминов, СуваракТомоқ кирсам, бас, шу тоб, Келтириб беш сих кабоб, Кўлимга тутиб шароб, Ичаверинг, хўп, дерди. — Ғ. Маҳмудов, Вақтим зиқкекса бир уламо томоқ кириб, ўзидан хабар бермагани-да, ким билади, у сукунат яна қинча давом этар экан? — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Томоқни ҳўлламоқ Ичимликдан (асосан, спиртли ичимликдан) бир оз олмоқ, ичмоқ. Ёшликнинг охири, қариликнинг боши, дегандай, озроқ томоқни ҳўллаб олсак бўларди. — Муштум
- Томоғи тақилламоқ 1. Ейиш ёки ичишга жуда талабгор бўлмоқ. Томоғи такиллаб турган Аҳмад бир отишда қадаҳни бўшатди. — Ф. Мусажонов, ҲимматҲалиги Мамасаид деганимизнинг қизи ҳам бўйига етиб, кўзга кўриниб қолди. Бирорта ҳамёни каттароққа пулласам, деб томоғи тақиллаб юрибди. — П. Турсун, Ўқитувчи
- Томоғи қичимоқ Бирор нарса ундиришни истамоқ, тама қилмоқ. У томоғи қичиган куни бирор кишининг симини шартта узиб, уйига кириб кетади. — Муштум
- Томоғидан ўтмаслик 1. Таом ёки суюқликни юта олмаслик (асосан, касаллик туфайли). Томоғидан [бувамнинг] ҳеч нарса ўтмайди, сув ичса ҳам, ғарғара қилиб ташлайверади. — ГазетаданҚудрат томоғидан овқат ўтмай, икки қўли чеккасида, хаёл суриб кетди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар
- Томоғини ёғламоқ (ёки мойламоқ) Пора бермоқ, пора ўрнидаги нарса билан сийламоқ. Улар бойнинг қўзи ва қазилари билан томоғи мойланиб, ишни ёпиб юборган эдилар. — С. Айний, ҚулларМудирга чўтал тўлаган юқоридаги кишилар бошликнинг томоғини мойладик, энди овози чиқмайди, деб бир порсияли овқатни уч порсия қилиб, хўрандаларни чўмичдан қоқа бошладилар. — Муштум
- Текин томоқ 1. Ўзганинг меҳнати билан юзага келган овқат. Текин томоқ ичагингни тешади. — МақолТекин томоқ танни тоза қилади. — МақолАллонхўжа қўрасидаги қора ўтовларни оралаб, отбоқар-у фойтунчиларни, текин томоқ ялқовлар, деб сўкиб жувозга қувди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси
- Ҳаром томоқ Ҳалол меҳнат билан эмас, ҳаром ёʻллар билан кун кечирадиган. Ҳаром томоқ одам ўғридан ёмон. Уйғун, — Ҳаёт чақиради