Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«томизилмоқ» бўйича 107 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

107 та
томмоқ
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

фл. Томчилаб оқмоқ; чакка-чакка оқиб турмоқ, тушмоқ, томчиламоқ.

Хатга сиёҳ томди. Шимга ёғ томди. Томчи томиб бўлгунча, дарё оқиб ўтади. — Мақол

Тома-тома кўл бўлур, ҳеч томмаса, чўл бўлур. — Мақол

Совуқ томчилар унинг юзига, бўйнига томиб ғашини келтирди. — Ойбек, Қуёш қораймас

Кўз ёшлари эгарнинг қошига ва отнинг ёлига тома бошлайдир. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Унинг кўзларидан оппоқ соқолига қатра-қатра ёш томар эди. — А. Қаҳҳор, Асрор бобо

  • Кўзларидан қон томади Ўта ғазабли ҳолатни қайд этади. Азим тажанг бир қадам олдинга ташлади. Кўзларидан қон томарди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
  • Оғзидан (ёки лабидан, тилидан) бол (ёки асал) томади Ниҳоятда ширин сўз, хушмуомала. Каттадан-кичикка оғзидан бол томиб муомала қиладиган хола негадир мен билан тил учида сўрашиб қўя қолди. — Т. Алимов, ДашшўЛабларингиздан бол томади, ёниб турган оловсиз. — К. Яшин, Ҳамза
  • Юзидан қон томади [Қишлоғимиз] Одамлари шунақанги хушбичимки, бир қарашдаёқ суқингиз киради. Юзларидан қон томади. — Э. Раимов, Ажаб қишлоқ
  • Қамчисидан қон томади Ўта золим, қаҳри қаттиқ. Қиз аввал қўрқди, отаси унинг Сидиқжон билан сўзлашиб турганини эмас, боғга тушганини билса ҳам, терисига сомон тиқади: бу хусусда отасининг қамчисидан қон томар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
Тўлиқ мақола →
том
Изоҳли луғат · яна 9 та луғатда

ТОМ ' бинонинг устини бекитиб турувчи қисми'. Мингбоши т о м д а г и карнайчиларга "бас" ишо— расини ҳилди (Мирзакалон Исмоилий). Бу от қадимги туркий тилда там тарзида талаффуз қилинган (ДС, 529); ўзбек тилида а унлиси â унлисига алмашган: там > тâм. Бу сўз асли 'девор' маъносини англатган (Девон, И, 299; ИИ, 206; ИИИ, 172). Маҳмуд Кошғарий бу сўзни уй сўзи билан ҳам таржима қилган (Девон, ИИИ, 151). Тâм сўзини ' уй' маъносида ишлатиш ўзбек тили шеваларида ҳозир ҳам мавжуд. Дсда қайд этилишича, қадимги туркий тилда 'бинонинг устини бекитиб турувчи қисми' маъноси тағам сўзи билан англатилган (526- бет); кейин — чалик бу сўз таркибидаги ға товушлари талаффуз қилинмай қўйган бўлса керак: тағам > там > тâм

1. Уйнинг, бинонинг устини бекитиб турувчи тепа қисми

Пой том. Тунука том. Икки нишабли баланд том. яш Асфалт ёʻллар, тунука ва шифер томлардан қайноқ ҳовур кўтаршшди — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди

Кета-кетгунча яккам-дуккам лойсувоқ томлар, деворлари тўкилай деб турган пастак уйларни кўравериб, дилингиз хира тортади — К. Яшин, Ҳамза

2. Баъзи қурилмаларнинг қор-ёмғир, қуёш ва шу кабилардан ҳимоя қилувчи тепа қисми

Тўланбой Икромжоннинг аҳволини кўриб турганидан, у ҳам индамади-да, кетдик, деб кабина томини муштлади — С. Аҳмад, Уфқ

Ҳккожв бошлиқ қори тиззага урадиган кизил вагон томига чикиб, атрофни кузата бошладилар — Н. Сафаров, Жасоратнинг давоми

3. Уй, ҳовли-жой

Эшакка мугуз бица, эгасини сузади, Туяга қанот бица, томингни бузади — Мақол

яя Шунда бориб, бир томни очди — бари тиллага тўла, бир томни очди — кумушга тўла — "Равшан"

"..Дашти қипчоқлар бойиса, хотин олади, туркийлар бой бўлса, том солади" [ўйларди Масума бека] — Мирмуҳсин, Меъмор

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 107 →