Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«tolda» boʻyicha 76 ta natija: Izohli

Filtr

Lugʻat maqolalari

69 ta
tol

TOL ' ingichka uzun bargli mevasiz daraxt'. Yomon arida bol boʻlmas, suvsiz yerda t o l boʻlmas (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli tal tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 425; De — von, III, 171; DS, 528); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: tal > tâl

1. Ingichka uzun bargli, surx novda otib oʻsadigan daraxt yoki buta, (asosan soya-salqini, poyasi, poyasidan esa turli narsalar tayyorlash uchun ekiladi)

Qora tol. Sambit tol. Bir tup tok eksang, bir tup tol — Maqol

Terak ekmay, tolni ek, tolning soyasi yaxshi — "Qoʻshiqlar"

Soy boʻyidagi aksariyat azim tup tollarning tagi choyxona — K. Yashin, Hamza

2. Majnun tol q. majnuntol. . o. Siz (yoki u) aytgan tollar kesilib ketgan Zamon, u bilan bogʻliq holda shart-sharoitlar oʻzgarib ketganligini bildiradi, qayd etadi. . Tol bargak q. bargak III

Gʻulomjon.. majnun tolning ham bir mahallar suvga choʻzilgan, suv yetay-yetay deb qolgan uzun, nozik novdsiarini esladi — M. Ismoiliy, Fargona

Sarvi xola qizining ixtiyori oʻzidaligini, hozirgi zamonlar boshqaligini, u aytgan tollar kesilib ketganligini qayta-qayta takrorlab, jagʻi ogʻri- — S. Abduqahhor, Sanamay sakkiz dema

Kechagina tol bargak oʻynab, Tom boshida erkin yurganding — Yu. Hamdam

Toʻliq maqola →
tola

ot 1. Yigirish, gazmol toʻqish va shu kabilar maqsadlar uchun ishlatiladigan juda ingichka, puxta tabiiy yoki sunʼiy material.

Ipak tolasi. Jun tolasi. Sunʼiy tola.

Biz tergan paxtaning har bir tolasin Yovuzlar boʻyniga aylagil sirtmoq. — Gʻayratiy

2. Soch, soqol kabilarning har bir moʻyi.

Ayt, bu soching tolasimu, Jon ipin bir bandimu? E. Vohidov.

Uni quchoqlab oʻpgisi, har bir tolasi ogʻir mehnat, alam bilan sugʻorilgan oppoq soqolini koʻzlariga surtgisi keldi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Kokil, zulf.

4. Umuman, tolaga oʻxshash narsa haqida.

Oʻrgimchak toʻqir oq tolalar, xonqizi boradi mehmonga. — Sh. Rahmon, Yurak qirralari

Poliefir tolasidan ishlangan sunʼiy qon tomirlar arteriya tomirlari torayib qolgan bemorlarga yordam berishda qoʻllanmoq-da. — Fan va turmush

Ogʻriq — jagʻ tolalarining isyoni boʻlib, biror aʼzo yoki vujudning dod-faryodidan darak beradi. — Fan va turmush

Toʻliq maqola →
tole

ot 1. Turmushdan mamnunlik holati, turmushdan mamnun etuvchi taqdir.

Toleingda bor ekan yashash, Goh qon ichding, gohida sharob. — A. Oripov, Yurtim shamoli

Toleingdan oʻrgilay, qizim, onang shoʻrlik qiz boʻlib, kelin boʻlib, hech narsa koʻrmagan edi, xudoyi taolo hammasini senga nasib qilgan ekan. — A. Qahhor, Ogʻriq tishlar

Ha, tole boʻlmasa qiyin ekan! Men ne-ne orzular bilan ilm-hunar oʻrganib kelgan edim! Vatanim boʻlmish Fargʻona vodiysida madrasalar qurmoqchi edim. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. Omad, baxt.

Xoʻjayinning karmoni oʻpirilganga oʻxshaydi, tolei yoʻq-da. Shu bu yil yutqizishdan boshi chiqmay qoldi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Sulton boʻzchining oʻgʻli Muhammadjonning tolei past ketdi. — N. Safarov, Sulton boʻzchining nevaralari

Toʻliq maqola →
tolib

ot 1. Talabi boʻlgan, talabgor.

Suluv qizsan, senga tolib koʻp boʻlur. — Ravshan

Ishlamoqqa hamma tolib, Bir-biriga kelib gʻolib. Har ketmondan yuz gul unar, Choʻllar suvga toʻlib-qonib. — Fozil Yoʻldosh oʻgʻli

Hafiza eshik yoniga kelib, serrayib turdi, yonidan oʻtib keta-yotganlar uning joy boʻshashini kutib turganini, u oʻqishga juda tolib ekanini sezishganday boʻlardi. — Mirmuhsin, Umid

2. Madrasa oʻquvchisi.

3. Tolib (erkaklar ismi).

  • Tolibi ilm Ilmga talabi boʻlgan, ilmga tashna; talaba. Nariroqda Umarali bir-ikki doʻstlari, tolibi ilmlar bilan quyuq suhbatda. — Oybek, Ulugʻ yoʻlTolibi ilmlarning aksari bu kun hovliga chiqishgan. — Oybek, Navoiy
Toʻliq maqola →
tolim

ot Ozgina soch tutami, dastasi.

Uning uchun Gulnozning bir tolim sochi yetti iqlim podshosining boji bilan xirojidan qimmatli. — T. Sulaymon, Intizor

Yaqinla-shay desam qoʻrqaman, yaqinlashmay desam bir tolim sochini boʻynidan ikki marta aylantirib, oʻzini boʻgʻyapti. — Mushtum

Toʻliq maqola →
toʻlin

sft. Toʻliq gardish shakliga kirgan, butun (oy haqida).

Toʻlin oy gʻarbga tomon oqqan, hamma yoq sutday oppoq. — J. Sharipov, Xorazm

Navoiy suyunib baho berdi: — Siz sheʼrda hilol emas, toʻlin oy boʻlibsiz endi! — Oybek, Navoiy

Gahi boqsam toʻlin oydek yuziga, Gahi shoʻx oʻynoqi shahlo koʻziga. — Habibiy

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 69 →

Taʼriflar ichida

1 ta
sayramoq

sayra Yoqimli ohangdor ovoz chiqarmoq, xonish qilmoq (qushlar haqida). Atrofiga ekkan toza shamshod gul, Har shoxida sayrab oʻtirar bulbul. Ravshan Tolda chumchuq sayrayd

Ertaklar

5 ta
Botir echki
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda uch hayvonning xoʻjayinlaridan qochib, togʻda yangi hayot boshlashi tasvirlanadi. Ular oʻz topqirliklari va birlashgan kuchlari bilan yovvoyi hayv

Boʻri bilan mergan
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda mergan tomonidan quvilgan boʻrining boshidan kechirgan sarguzashtlari, uning turli hayvonlar va chol bilan boʻlgan munosabatlari hikoya qilinadi.

Faqirning echkisi
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda xoʻjayinlarining jabr-zulmidan qochgan echki, sovliq va hoʻkizning sarguzashtlari hikoya qilinadi. Ular oʻzlariga yangi makon topib, yovvoyi hayvo

Luqmoni hakim
Xalq ogʻzaki ijodi

Iskandar podsho yer yuzini oʻziga boʻysundirishni istab, hatto suv osti va osmon usti aholisini ham izlatadi. Bu qiyin vazifani bajarishga urinishlar natijasida

Oʻtinchi yigit bilan sher
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻtinchi yigitning topqirligi va jasorati tasvirlanadi. U oʻzining aql-zakovati bilan yovvoyi hayvonlarni ham dogʻda qoldiradi.

Sheva materiallari

1 ta
sharrak
Qashqadaryo viloyati · tarnov

ariqdan suv olish uchun ariqqa o‘rnatiladigan, toldan yo‘nilgan tarnov