Поиск

fl. 1. Toʻsiq qurib, gʻov solib, oʻtib boʻlmaydigan qilmoq, bekitmoq yoki ikkiga ajratmoq.

Daryoni toʻsmoq. Hovlini chiy bilan toʻsib olmoq.

2. Toʻsqinlik qilmoq, yoʻliga gʻov boʻlmoq, yoʻnalishiga toʻsiq boʻlmoq; oʻtkazmay qoʻymoq, toʻxtatmoq.

Bahor qoʻllarini koʻtarib, kichkina nam kaftlari bilan gʻir-gʻir shabadani toʻsdi. — Sh. Rashidov, Qudratli toʻlqin

— Oʻgʻil, qanday boʻlmasin, otaning quli boʻladi, — ellikboshi boyvachchaning oldini toʻsdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Sizga oʻxshash dallollarga hojat yoʻq. Men sizni xoʻp sinaganman. Siz xalq boʻronini toʻsmoqchimisiz? — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Pardalab, pana qilib bekitmoq, pardalamoq, panalamoq.

Sahnani qizil duxoba parda toʻsdi.

Gʻulomjon qizning chap qulogʻini toʻsib turgan jingalak zulfiga tikilib toʻxtadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Chayla eshigini shineli bilan toʻsib titrab-qaqshab gugurt chaqdi. — Oybek, Quyosh qoraymas

ot Asosan, kir yuvish, yuvinish uchun ishlatiladigan katta metall idish.

Tunuka tos.

Hovlilardan toslarning jarang-jurunglari eshitilish berdi. — S. Ayniy, Esdaliklar

Afandi bir kuni hammomga tushgan edi, hammomchi nazarga ilmay, eski tos, yirtiq lungi berdi. — Latifalar

1. Xayolga kelmagan xolla; kutmaganda, kutilmaganda.

Toʻsatdan mehmonlar kelib qoldi. Toʻsatdan qattiq shamol turdi.

Eshik toʻsatdan qattiq itarildi. Uzoqda Shoqosimning kim bilandir xirillashgani eshitildi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Boshimga birov toʻsatdan katta bir kaltak bilan urgandek boʻldi. — O. Yoqubov, Tilla uzuk

2. Gʻayriixtiyoriy ravishda, bexosdan, birdan.

[Yigit] Top koʻchaning yarmisiga yetgach, toʻsatdan orqasiga qayrilib qaradi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Toʻsatdan oyoqlaridan mador ketib, qaltiray boshlaganini sezdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

3. Sezdirmay turib birdan, dabdurustdan.

Beshiktervat oʻljasi yaqinlashishi bilan toʻsatdan, yashin tezligida sapchib, uni ushlab oladi. — Fan va turmush

ot 1. Gavdaning boʻyin bilan qorin oʻrtasidagi old qismi; koʻkrak.

Toʻshni toʻshga qoʻymoq.

[Zebo] Oynaga qarab, oʻzini tuzatdi. Durrachasi bilan toʻshiga yopishgan koʻylagini sal koʻtarib yelpidi. — Shuhrat, Shinelli yillar

Bolam, deb bosayin toʻshima, Kelgin, bolam, chaqqon qoshima. — Rustamxon

Ayting, nima qilay?? Qizingizni toʻshiga tortgan nomard meni masxaralamaydimi? — S. Ahmad, Hukm

2. Mol va qushlarning koʻkrak qismi, koʻkragi.

Dala-tuzni suv olsa, qoʻngʻir gʻozning toʻshidan. — Maqol

Tagidagi qoʻngʻir ot qishloq koʻchasidan toʻshiga tuproq sachratib yoʻrtib boryapti. — M. Mansurov, Yombi

3. Hayvon va parrandalarning koʻkrak oldi goʻshti, qovurgʻalardan qolgan qismi.

Norinbop toʻsh. Tuzlangan qoʻy toʻshi.

Afandi gʻozning toʻshini olib aytdi: — Men xizmatdagi qulman shu ham boʻladi. — Latifalar

Laganda samarqandcha mayiz palov boʻlib, osh ustiga toʻsh va qazi qoʻyilgan. — A. Ubaydullayev, Hayot oqimi

4. koʻchma Biror narsaning koʻkrakka oʻxshash, koʻkrakka nisbatlanuvchi, koʻkrakli yeri; siyna, bagʻir.

Ona tuproq toʻshiga inson qoʻli bilan ilk chigit donalari qadaldi. — Sh. Gʻulomov, Yorqin ufqlar

Seni oʻrab olgan togʻlar toʻshiga Toʻlin oy yoymoqda kumush kokilin. — Zulfiya

5. shv. Tengqur; doʻst, oʻrtoq.

Yetimda ne qilar teng bilan toʻshlar. — Ravshan

Topib oʻynagil, ey bola, Oʻzingning teng-u toʻshingni. — Tohir va Zuhra

ot Imoratning va, umuman, har qanday qurilma yoki inshootning tomi, orayopmalari, poliga koʻndalang solingan baquvvat yogʻoch, temir yoki boshqa narsa.

Yogʻoch toʻsin. Temir toʻsin.

Yonidagi yigit oʻzini suvga tashladi, koʻprik toʻsiniga ilingan jasadni yigitlar yordamida qirgʻoqqa chiqardi. — J. Sharipov, Xorazm

Oʻrmondan keltirilgan toʻsin va yogʻochlardan yerosti bostirmalari tayyorlanmoqda. — I. Raxim, Chin muhabbat

ot 1. Yoʻlni toʻsish, bekitish, ihota qilish yoki ikki joyni bir-biridan ajratish uchun yasalgan qurilma; gʻov, ihota.

Chiy toʻsiq. Harbiy toʻsiq. Suv toʻsiqdan oshib oʻtdi.

Hademay, shox-shabbalardan katta toʻsiq hosil boʻldi. — S. Ahmad, Qadrdon dalalar

Shiftgacha yetib bormagan faner toʻsiq orqali gaplar baralla eshitilardi. — P. Qodirov, Uch ildiz

Tanklar uncha-muncha toʻsiqni nazar-pisand qilmay, dahshat va ishonch bilan masofani qamrardi. — Oybek, Quyosh qoraymas

2. koʻchma Toʻsqinlik, qarshilik; toʻgʻonoq, gʻov.

Toʻsiq boʻlmoq.

Hayot nashidasi shu kurash, xavf-xatar, toʻsiqlarni yengib oʻtish, intilish borligi uchun ham qiziq, lazzatli. — S. Nurov, Narvon

3. sft. Toʻsilgan holatli, toʻsib qoʻyilgan.

Toʻsiq yoʻl. Hovuzning atrofi toʻsiq.