Поиск

ot 1. Toʻq holatga egalik, toʻq holatdalik.

Qorinning toʻqligi. Rangning toʻqligi. Bir ochlikning bir toʻqligi bor. — Maqol

Toʻqlikdan, semizlikdan, issiqdan xuddi uzoq yoʻl yurib kelgan qoʻy singari shosupada poʻqillab oʻtirgan mingboshini samovarchining dastyori tinmay yelpir edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Toʻq, farovon turmush.

Toʻliq toʻqlikdan chiqar shoʻxlik. — Maqol

Men tiriklik toʻgʻrisida oʻylayman. Senlar toʻqlikka shoʻxlik qilasanlar. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

sft. 1. Ikkiga boʻlinmaydigan, juft boʻlmagan (butun sonlar haqida.); juftlab sanashda oxiri juft chiqmaydigan, bir dona ortib qoladigan.

Toq son. Yongʻoq tok chiqdi. Juftmi-toq oʻynamoq.

Yupun dasturxondagi tok nonlar yaqinda bu uydan oʻlik chiqqanini koʻrsatardi. — S. Siyoyev, Avaz

2. Jufti, sherigi, toqasi boʻlmagan; juftsiz, yolgʻiz.

Sovgʻa degan toq boʻlmaydi.

Keyingi yili Bozorning dehqonchilik ishlari burungiday avj olmadi, chunki hoʻkizi toq, oʻzi yolgʻiz. — S. Ayniy, Doxunda

3. Xotinsiz yoki ersiz.

Dunyodan toq oʻtmoq.

Ijozat bering, bir jononni oʻzim topaman, shuncha davlat bilan tok oʻti-rasizmi! — Oybek, Ulugʻ yoʻl

При сытости помни голод, а при богатстве — нужду.

погов.неодобр. (букв. от сытости и озорство), ≈ с жиру беситься.

От сытости и озорство., Аналогия: С жиру собака бесится, а человек дурит.

«Toʻqlik—shoʻxlik» degan bir gap bor,—dedi Navoiy oʻz haqiqatiga ishongan tovush bilan.— Baʼzan ortiqcha toʻqliq va bekorchilik yangi orzular, havaslar tugʻdirur. Siz yigitlaringizga kengash beringki, ular ifrat may ichmasinlar, aysh-ishratga ifrat shoʻngʻimasunlar. У народа есть поговорка: «Сытый с жиру бесится»,— сказал Навои тоном человека, убежденного в своей правоте.— Посоветуйте вашим джигитам не пить слишком много вина и не предаваться чрезмерно наслаждениям. — Ойбек, Навоий.

ot 1. Juft holda butunlik tashkil etuvchi narsalarning ikki qismidan biri, bir tomoni, boʻlagi.

Tahqirlangan boy oʻrnidan turib: — Batrak, qul, toqa deb tikuvchini soʻkib, qoliplangan bir toqa etikni uning boshiga chogʻlab otdi. — S. Ayniy, Qullar

Shamol shuncha zaptiga olgan ediki, eshikning bir toqasini uning koʻlidan sugʻurib, kuch bilan devorga urdi-yu, devorning ustki qavati butunlay koʻchib tushdi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

2. Bir joʻra atlas yoki beqasamning har bir boʻlagi.

Bir toqa atlas. Beqasamning bir toqasi.