Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«тўлдир» бўйича 117 та натижа: Изоҳли

Филтр

Луғат мақолалари

69 та
тол

ТОЛ ' ингичка узун баргли мевасиз дарахт'. Ёмон арида бол бўлмас, сувсиз ерда т о л бўлмас (Мақол). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли тал тарзида талаффуз қилинган (ПДП, 425; Де — вон, ИИИ, 171; ДС, 528); ўзбек тилида а унлиси â унлисига алмашган: тал > тâл

1. Ингичка узун баргли, сурх новда отиб ўсадиган дарахт ёки бута, (асосан соя-салқини, пояси, поясидан эса турли нарсалар тайёрлаш учун экилади)

Қора тол. Самбит тол. Бир туп ток эксанг, бир туп тол — Мақол

Терак экмай, толни эк, толнинг сояси яхши — "Қўшиқлар"

Сой бўйидаги аксарият азим туп толларнинг таги чойхона — К. Яшин, Ҳамза

2. Мажнун тол қ. мажнунтол. . о. Сиз (ёки у) айтган толлар кесилиб кетган Замон, у билан боғлиқ ҳолда шарт-шароитлар ўзгариб кетганлигини билдиради, қайд этади. . Тол баргак қ. баргак ИИИ

Ғуломжон.. мажнун толнинг ҳам бир маҳаллар сувга чўзилган, сув етай-етай деб қолган узун, нозик новдсиарини эслади — М. Исмоилий, Фаргона

Сарви хола қизининг ихтиёри ўзидалигини, ҳозирги замонлар бошқалигини, у айтган толлар кесилиб кетганлигини қайта-қайта такрорлаб, жағи оғри- — С. Абдуқаҳҳор, Санамай саккиз дема

Кечагина тол баргак ўйнаб, Том бошида эркин юргандинг — Ю. Ҳамдам

Тўлиқ мақола →
толмоқ

фл. 1. Толиқмоқ 1.

Белим толиб кетди. Қўлим толиб, чамадонни ташлаб юбораёздим. Китоб ўқийвериб, кўзим толиб кетди.

Раззоқнинг иши яна кўпайди. Умурзоқ ота эса унинг ёʻлини пойлайвериб толди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Бектемир гўдакни ерга қўйиб, толган билагини уқалади. — Ойбек, Қуёш қораймас

Уларга қарай-қарай, Баширжоннинг бўйни толиб кетди. — Н. Аминов, Суварак

2. Айрим сўзлар билан бирикиб, шу сўздан англашилган нарсага берилмоқ, у билан банд бўлмоқ маъносини билдиради.

Хаёлга толмоқ. Ўйга толмоқ.

Султонали мирзо Гулшаннинг ўрдага кетганлигини эшитиб, силласи қуриди, бир неча вақт фикрга толиб қолди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Тўлиқ мақола →
тўлдирувчи

от 1. Тўлдирмоқ феълидан сифатдош.

2. Гапнинг бирор бўлагига боғланиб, уни изоҳлаб, тўлдириб келувчи иккинчи даражали гап бўлаги.

Воситали тўлдирувчи. Воситасиз тўлдирувчи.

  • Тўлдирувчи эргаш гап Бош гапнинг кесимини тўлдирувчи эргаш гап.
Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 69 →

Эртаклар

43 та
Ақлли қиз
Халқ оғзаки ижоди

Бир подшо ташна бўлиб, бир қизнинг уйидан сув сўрайди ва унинг ақлига қойил қолиб, уйланмоқчи бўлади. Қиз эса подшога бажарилиши қийин бўлган бир шарт

Ақлли қиз (2)
Халқ оғзаки ижоди

Уч ўғил ва бир қизи бор отанинг кўзлари ожиз бўлиб қолади. Қиз отасининг кўзини очиш учун дори излаб, кўплаб қийинчиликларни енгиб ўтади ва охир-оқ

Айиқполвон
Халқ оғзаки ижоди

Уч опа-сингил оталарининг золимлигидан қочиб, ҳар бири ўз ёʻлига равона бўлади. Кенжа қиз Иқбол айиқ билан турмуш қуриб, Айиқполвон исмли ўғил кўради.

Бектемир ботир
Халқ оғзаки ижоди

Бектемир ботир ҳақидаги ушбу эртакда қаҳрамоннинг жасорати, садоқати ва севги ёʻлидаги курашлари тасвирланган. Эртакда йигитнинг қийинчиликларга қарамай, ў

Ботир
Халқ оғзаки ижоди

Ботир исмли йигит ўзининг зукколиги ва мардлиги билан девларни енгиб, улардан тегирмон ва кўп миқдорда ун олади. Бу эртак қийин вазиятларда ҳам ақлни ишлат

Бойнинг ўғли
Халқ оғзаки ижоди

Бойнинг эрка ўғли отасидан қолган мол-мулкни исроф қилиб, дўстларининг сохта мақтовларига учади. Охир-оқибат, у отасининг васиятига амал қилиб, кутилмаган

Ҳаммасини кўриш · 43 →

Шева материаллари

5 та
дам
Фарғона вилояти · дам

Ичига ҳаво тўлдириб, сўнг уни ўчоққа юбориб, ўтни пуфлаш мақсадида меши ёки чармдан ясаб, ўчоқнинг орқа томонига ўрнатилган асбоб.

дам босиш
Фарғона вилояти · дам босиш

Дамни босиб (очиб-беркитиб), ичига ҳаво тўлдириш ва ўтни пуфлаш иши.

совотхона
Фарғона вилояти · совотхона

Кумуш буюм юзига совот тўлдириш учун ўйилган нақш ёки ёзув ўйиқлари

сäŋгап
Қорақалпоғистон Республикаси · чуқур

тери жунини тушириш учун қилинган, сув тўлдирилган чуқур

таганак
Фарғона вилояти · қолип

Рихтагарликда тунукадан ясалиб, ичини асал аралашган ширқум билан шуваб тўлдирилган қолип