fl. ayn. Tiqirlamoq.
Eshik tiqilladi.
Endi yotmoqchi boʻlib turganida, deraza tiqilladi. — Saodat
Qidiruv
«tiqillamoq» boʻyicha 22 ta natija: Izohli
Filtr
Lugʻat turi
Lugʻat maqolalari
21 taot 1. Idishlarning ogʻziga tiqib qoʻyiladigan qopqoq.
Poʻkak tiqin. Shisha tiqin. Butilkaning tiqini.
Shukurjon butun vujudi jimirlab ketganini his etib, flyaganing tiqinini tortdi, u boʻsh edi. — O. Yoqubov, Ota izidan
Ashurtoy aka nos-qovoqning shokilador charm tiqinini yopa turib, salmoqlanib gapirdi. — R. Fayziy, Hazrati inson
2. ayn. Tiqilinch.
Yoʻl juda tiqin va serqatnov.
Bolnitsaga [kasalxonaga] borsangiz, oʻzim eltib qoʻyaman, yuravering. Tramvayda hozir odam tiqin boʻladi. — J. Abdullaxonov, Toʻfon
Men tiqinda havo yetmaganday boʻgʻila boshlayman, derazaga intilaman. — A. Muxtor, Davr mening taqdirimda
3. Ichiga, qobigʻiga tiqilib turgan, shunday joylashgan.
Yoʻldosh tiqin ryukzagini orqaladi, Oynisa tugun koʻtarib oldi, bobo bilan buvi oldinga tushishdi. — H. Gʻulom, Toshkentliklar
Har koʻchatda oʻn-oʻn ikki va undan ziyod gʻoz tuxumiday, ana ochilay, mana ochilay deb turgan tiqin paxta. — Gʻ, Gʻulom
Sinflarda boʻsh parta yoʻq, Magʻzi tiqin anorday. — Gʻ, Gʻulom
fl. 1. Bir narsani boshqasiga sanchib, suqib kiritmoq.
Bigiz tiqmoq. Xanjar tiqmoq.
Yerda ham xosiyat koʻp Yerga choʻpni tiqib quysang, koʻkarib, qulochga sigʻmas daraxt paydo boʻladi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Hammaning koʻz oldida koʻksiga pichoq tiqib, chuqurga tashlangan aka-ukalar turardi. — Mirmuhsin, Meʼmor
Eshak: — Bu qirq yilni nima qilib oʻtkazaman? — degan ekan, xudo: Odamlar ustingga yuk ortadi, oʻzi ham minadi, xalachoʻp tiqadi, — debdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
2. Teshik, ochiq, boʻsh joyga kiritmoq, yubormoq.
Burniga barmogʻini tiqmoq.
Boyvachcha kavakchadan choʻp tiqib, zanjirni tushirdi — Oybek, Tanlangan asarlar
Qurbon ota samovarning ostiga sim tiqayotgan edi, qaddini rostlab, Sidiqjonga qaradi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Nimchasi choʻntagiga qoʻl tiqib, roʻmolchasini oldi. — Mirmuhsin, Meʼmor
U uy oldiga kelib toʻxtadi. Derazadan boshini tiqdi. — M. Muhamedov, Qahramon izidan
3. Ichiga, orasiga olmoq (solmoq); joylamoq.
Qopga somon tiqmoq.
Oling, mollarni sandigʻingizga, pulni choʻntagingizga tiqing — Mushtum
Mirhomidxoʻja shoshib, Qambarali akaning qoʻlidan pulni oldi-da, uning qoʻyniga tiqdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Qorovul shoʻra va yalpizlarni oʻrib, suv urgan joyga tiqa boshladi. — E. Raimov, Ajab qishloq
4. koʻchma S. t. Biror oʻqish, ish yoki lavozimga zoʻrma-zoʻraki joylab, oʻrnashtirib qoʻymoq, tiqishtirmoq.
Komissiya tarkibiga yana seni tiqibdilar-da.
[Suxsurov:] Meni butun urush davrida oʻqituvchilikka tiqib qoʻyishdi. — A. Qahhor, Tobutdan tovush
5. Birovni biror ish, gap yoki davraga qoʻshmoq, aralashtirmoq, tortmoq.
Otabek sachrab, Kumushga yuz oʻgirdi: — Bu oʻrtaga Zaynabni keltirib nimaga tiqasiz endi? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Bosh tiqmoq Xonadon, muassasa kabi joyga koʻrish, bilish va shu kabilar maqsadda kirmoq, qadam bosmoq. Kampir enam qiz qidira-qidira, tinkasi quridi. Qaysi eshikka bosh tiqsa, soʻrasharmish: — Savdogarmi, bogʻi bormi, uy-joyi bormi? — Oybek, Tanlangan asarlarMehmon ikki kun ichida shahar rasta-bozorlarini aylandi, saroylarga bosh tiqdi. — A. Hakimov, Ilon izidanQizlar u koʻchaga bosh tiqib, bu koʻchaga bosh tiqib, adashib ancha yurishdi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Burnini (yoki tumshugʻini) tiqmoq Biror ish, gap-soʻz va shu kabilarga aralashmoq, suqilmoq. Nega Nuri erkaklar ishiga burnini tiqadi? Xizmatkor kerak boʻlsa, eri topsin. — Oybek, Tanlangan asarlarSen mening ishimga tumshugʻingni tiqma! H. Ahmar, Kim haq?U, ellikboshi boʻlgani uchun, maʼrakalarga burnini tiqadi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Goʻrga tiqmoq Oʻldirmoq. Biz fashistlarni goʻrga tiqamiz. — Oydin, Hikoyalar
- Ikki barmogʻini (yoki qoʻlini) burniga tiqib qolmoq Bizning shartimiz shuki, suv chiqarilib, qaqir yerlarga jon kiritilganda, yersiz va kam yerli kambagʻallar ikki barmogʻini burniga tiqib qolmasin! — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
- Ikki oyogʻini bir etikka tiqmoq Aytganini bajarishni talab qilmoq, shu talabda oʻjarlik bilan turib olmoq. — Yo bino top, yo bizning javobimizni ber, — deb ikki oyoqlarini bir etikka tiqib turib olishdi. — Y. Shamsharov, Qahramonlik yoʻli
- Ikki qoʻlni (yoki besh panjani) ogʻziga tiqmoq
- Terisiga somon tiqmoq Yaxshiyamki, boyagi gaplaringizni oʻgʻlim eshitmadi, yoʻqsa, teringizga somon tiqqan boʻlar edi. — M. Osim, Ajdodlarimiz qissasi
Tiq s. takr.
Yongʻoqli bogʻ eshigin [Olimjon] chaqirdi tiq-tiq urib. Barvasta boʻyli kishi chiqdi: Kim? deb hol soʻrib. — Q. Muhammadiy.
fl. 1. Tiqmoq feʼlining oʻzlik va majhul nisbatlari.
Shisha ogʻziga poʻkak tiqilgan. Qopga un tiqildi.
Xurjunning bir koʻzida tugun, bir koʻzida oʻrab tiqilgan jun qoplar. — S. Anorboyev, Oqsoy
Goʻrga tiqilgur ochofatlar, mol talashib, sandiqni ham sindirishdi. — I. Rahim, Chin muhabbat
2. Loy yoki yumshoq joyga botib qoʻzgʻalolmay, yurolmay qolmoq.
Mashina kichik bir ariqqa tiqilib qoldi.
Oti loyga tiqilgan navkarlardan biri Tohir edi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar
Arava loylarga tiqilaverib, jonimizdan toʻydirdi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar
3. Top, ziq joydan oʻrin olmoq, joylashmoq.
Aʼzam uch-toʻrt kun koʻchada bosh urgani joy topolmay daydib yurgach, shahar chetidagi koʻrimsizgina bir masjid qorovulining mol bogʻlasa turmaydigan hujrasiga borib tiqildi. — Shuhrat, Jannat qidirganlar
Mana, hozir yaralangan boʻridek kavakka ti-qilib oʻtiribdi. — S. Yunusov, Kutilmagan xazina
Semizligidan partaga tiqilib oʻtirgan bir kishi tomoq qirib, moʻylovini burab qoʻydi. — S. Zunnunova, Yangi direktor
4. Biror narsa yoki kimsaga yopishmoq; zich, tirband narsa yoki odamlar orasidan joy olmoq.
Eski kir choponni kiygach, ayvonga chiqdi, oʻhoʻ-oʻhoʻlab yoʻtalgancha, tanchaga tik,ildi. — Oybek, Ulugʻ yoʻl
Nurini naq mozoristonda yolgʻiz qolgan kabi bir vahima bosdi, rangi oʻchib, kampirning pinjiga tikildi. — Oybek, Tanlangan asarlar
Eshik oldida odamlar orasiga tiqilib, Bozorboy ham oʻtirgan ekan — P. Tursun, Oʻqituvchi
5. Koʻp miqdorda va zich, tigʻiz joylashgan holatda boʻlmoq.
Mana, bir tomondan deraza oʻrniga tuynuk ochilgan kichkina qorongʻi uyda oʻn-oʻn besh chogʻli xotin oʻtiribdi. Ular eski, lekin ozodagina koʻrpa yopilgan sandal atrofiga tikilishib, sekin-sekin suhbatlashishardi. — S. Zunnunova, Gulxan
6. koʻchma Juda koʻp miqdorda boʻlmoq, moʻl-koʻl boʻlmoq.
Magazinda xohlagan narsang tiqilib yotibdi.
— Tut meva qiladi-ku, otajon. Kurtlar tol bargini yeya qolsin, ariq boʻyida tiqilib yotibdi-ku, — degandi qizaloq. — Y. Muqimov, Ipak tolasi
7. Tomoqdan oʻtmay toʻxtab qolmoq.
Uning tomogʻiga non tiqilibdi.
Safarov., mush-tining qirrasi bilan uning kekirdagiga tushirdi. Yoʻgʻon kishi chalqancha yiqildi va soʻyilgan tovuqday tipirchilab, suyak tiqilgan itday xirillay boshladi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
[Oʻrinboyev] Shuncha qattiq gapirgani bilan, xuddi tomogʻiga don tiqilgan xoʻrozdek, ovozi chiqmaydi. — A. Muhiddin, Toʻgʻri taʼbir
8. Boshqalarning gapi, suhbati va shu kabilarga aralashmoq, suqilmoq.
Bu ishga sen tiqilma.
Ikkinchi navkar yaqin kelib, boʻynini choʻzib tiqildi: — Siz kimsiz? Nega taslim boʻlamiz? — soʻradi u. — Oybek, Navoiy
- Joni halqumiga tiqilmoq Agar har yil jasorat koʻrsatamiz desak, jonimiz halqumimizga tiqilishi mumkin. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
- Nafasi tiqilmoq yoki nafasi ogʻziga (yoki boʻgʻziga, halqumiga) tiqilmoq Nafas olishi ogʻirlashmoq (maʼlum sabab taʼsirida). Sugʻdlarning ashaddiy dushmani boʻlgan Eron shohi va uning qora niyatlari toʻgʻrisida gapirar ekan, gʻazabdan nafasi siqilar, koʻzlari oʻt sochar edi. — M. Osim, Ajdodlarimiz qissasiYoʻq, jonim, yoruqqina ayvon tuzuk menga, uyda nafasim tiqilib ketadi. — Oybek, Ulugʻ yoʻlTez yurib kelganlaridan boʻlsa kerak, nafaslari ogʻzilariga tiqilib, hars-hars qilardilar. — E. Raimov, Ajab qishloq— Qumqishloqqa yuborilgan yigitlar qirilibdi, — dedi Bek nafasi boʻgʻziga tiqilib. — H. Gʻulom, MashʼalBektemirning lablari qovjiragan, nafasi halqumiga tiqilgan, ogʻir hansirardi. — Oybek, Quyosh qoraymas
- Pinjiga tiqilmoq Shaxsiy manfaat, gʻarazli maqsad bilan kimsaga yaqinlashmoq. Yer-suvli odamlar qiynalib qolsalar, darrov ularning pinjiga tiqilar yo oʻrtaga kishi qoʻyib, yerni tezroq oʻz qoʻliga oʻtkazishga tirishar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Oʻpkasi halqumiga (yoki ogʻziga) tiqilmoq Butun vujudini larzaga solgan titroq paydo boʻldi. Oʻpkasi halqumiga tiqilib, nafasi qisildi. — M. Xayrullayev, Tilla marjon
ot ayn. Tiqilinch.
Taʼriflar ichida
1 tatiqillat Tiqillamoq feʼlining orttirma nisbati.