Qidiruv

sft. 1. Gʻala-gʻovur, shovqin-suron, toʻs-toʻpolon va shu kabilardan xoli.

Atrof tinch. Oʻtkinchilar oz. Anhor yoqasida, tollar orasida ikkita oq echki oʻtlab yuradi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ajoyib kecha boʻptimi? Tinch, oydin, shabada! — P. Tursun, Oʻqituvchi

[Ahmad] Shovqin-suronli, serqatnov koʻchalarni yoq-tirmas, sal aylanish boʻlsa ham, tinch, sal-kin xiyobonlarni tanlardi. — F. Musajonov, Himmat

Qiziq, kechagina dengiz edi tinch, Qaʼriga olmoqda bugun zilzila. — G. Joʻrayeva, Iqbol

2. Kishi hayoti, faoliyatida unga salbiy taʼsir koʻrsatmaydigan, bezovta qilmaydigan, gʻam-tashvishdan xoli.

Meʼmor [usta Nusratga] qolgan umrini bir chekkada tinch-gina, gʻaribona oʻtkazmoqchi ekanini aytdi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Qishloq koʻchasi tinch, qizi boʻlsa kichkina emas rayonda boʻladigan kengashlarda qatnashib, allamahalda uyiga keladigan kunlari boʻlgan-ku. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

Oʻrtogʻingizga ayting, shu hujrasini bizdan ayamasin. Shu yerda tinchgina yashaylik! — Oybek, Tanlangan asarlar

Oʻt-tiz yildan beri shu yerdamiz, hali biron kori hol boʻlgani yoʻq. Bu yer tinch joy. — Mirmuhsin, Meʼmor

3. Urish-janjalsiz, turish-turmushi osoyishta.

Qoʻshning tinch — sen tinch. — Maqol

Oʻzlariga toʻk, bekam-u koʻst, tinch yashashadi, ikki kuyov koʻrgan, nevaralari bor. — R. Fayziy, Taʼzim

Niso buvining qizlari tufayli necha martaba qoʻydi-chiqdi boʻlib oldi. — A. Qahhor, Boshsiz odam

4. Betashvish, osoyishta holat; tinchlik.

Shu [Saodatxon] kelgandan beri tinchimiz yoʻqoldi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

Oʻzim mayli, uy-ichimning tinchi ketdi — T. Yoʻldosh, Attang

Chunki bu qoʻlga tushmasa, yana odamlarning tinchini buzib, jinoyatini davom ettiraveradi. — M. Yunusov, Qutilmagan xazina

ot 1. Gʻala-gʻovur, shovqin-suron kabilardan xoli, tinch holat.

Hamma yoq tip-tinch ora-chora uzoqdan kelgan bola yigʻisi bu tinchlikni buzgandek boʻlar edi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Ammo Salimning kutgani chiqmadi, qoʻrgʻonda avvalgiday tinchlik, jimjitlik. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Kishini bezovta qilmaydigan, tinch, osoyishta holat.

Uch kundan beri yamoqchining uyida tinchlik yoʻq. Bolalari qoʻrqib, koʻchaga chiqmaydilar. — Oydin, Hikoyalar

Gulnor shu topda yolgʻizlikni, tinchlikni istar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Urish-janjalsiz, tinch holat; hamma narsa meʼyorida, joyida (odatda, hol-ahvol haqidagi soʻroqqa javob tarzida qoʻllanadi).

— Xoʻsh, Sodiq polvon, ishlar qalay, Toshkentda nima gaplar bor? — Nima gaplar boʻlsin, Toshkentda tinchlik. Bahona bilan Toshkentni ham koʻrib oldik. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

— Ha, Boʻtaboy aka, bemahalda nima qilib yuribsiz? Tinchlikmi? — Tinchlik, — dedi Boʻtaboy va otning jilovini uning qoʻlidan oldi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

4. Urush, oʻzaro ziddiyatli toʻqnashuvlar va shu kabilardan xoli sharoit, tinch sharoit.

Butun dunyodagi bizga oʻxshash mehnatkashlar bilan bir safda urushga qarshi, tinchlik uchun kurashmoq burchimiz. — Oybek, Nur qidirib

Tinchlik uchun kurash tobora qizgʻin tus olmoqda. Ayollarga ham, bolalarga ham — hammaga tinchlik kerak. — Saodat

sft. Tinchi, oromi yoʻq, betinch.

Tinchsiz tun.

Bu jumla kelasidagi anglashilib bitmagan, lekin boʻlishi aniqqa oʻxshagan yaramas va tinchsiz bir hayotning goʻyo muqaddimasi edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

fl. 1. Barham topmoq, toʻxtamoq, bosilmoq; tinmoq (toʻpolon, shovqin-suron va shu kabilar haqida).

Aʼyonlar supada, odamlar yerda oʻtirib, gʻala-gʻovur tinchigandan keyin, hokim odatdagicha tilmoch orqali xalqni ogohlantirdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Oʻsha toʻpolon tinchigandan keyin bir hafta oʻtuvdi hamki, men uy poylab qoldim. — E. Raimov, Ajab qishloq

Tinchimaydi chaqaloq dodi, Xotin quvolmaydi sharpani. — U. Qoʻchqorov, Hayajonga koʻmilgan dunyo

2. Urish, janjal, notinchlik barham topib, osoyishtalik yuzaga kelmoq, tinchlik qaror topmoq.

Oʻzim mayli, uy-ichimning Tinchi ketdi, Talay gaplar boʻldi, shukur, Tinchib ketdi. — T. Yoʻldosh, Attang

Yurt tinchisin desangiz, quymuchlariga shartta tepib, oq fotihalarini berish kerak. — Mushtum

3. Tinch tortmoq, tinchi, oromi joyiga kelmoq.

Xat kelganda, tinchir jon, Xat — juda aziz mehmon. — H. Olimjon

Uy ichi jimjit, bemor endi tinchigandek boʻldi. N. Fozilov, — Diydor

[Gulnor] Goh tinchib, goh qiynalib yotdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

4. Biror ish, niyat va shu kabilarni amalga oshirib xotirjam boʻlmoq.

Qiz bola ota-onaga omonat, uzatib tinchiy! — S. Zunnunova, Yangi direktor

Ana shu nozik mehmon kelgach, mezbon ham tinchib, qatorga qoʻshildi. — Mushtum

— Maktabdan tinchib oldingiz, — dedi Meli polvon kulib. — Endi oʻzingizni ham bir tinchitib qoʻysak boʻlar edi — P. Tursun, Oʻqi-tuvchi

5. Ish-harakat, intilish va shu kabilarni toʻxtatmoq, undan toʻxtamoq.

Bolam, hech boʻlmasa dam olish kuni bir tinchisangiz-chi. — N. Safarov, Tanlangan asarlar

Birdan uloqchilar suv quygandek tinchib, tortish oʻrnida toʻplanib qoldilar. — A. Qodiriy, Uloqda

Qizimni tilga oldingiz, rais, toʻgʻri, oʻzi ham tinchimaydi, dangasalarga ham tinchlik bermaydi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

fl. Tinchimoq feʼlining orttirma nisbati.

fl. Tinchimoq feʼlining birgalik nisbati.