Қидирув

Каноп ёки пахта толасидан тўқилган қалин, пишиқ газмол, мато (кўпинча матрац, дастурхон ва ш.к. учун ишлатилади)

Ойниса ёʻл-ёʻл тик кўрпачада.. ўтираркан, ўғли Ёʻлдошбекдан келган хатни қайта ўқиб чиқди — Ҳ. Ғулом, Тошкентликлар

Тикдан бир хилда тикилган кийим кийган, мадори кетган ярадорлар ҳовлига чиқишди — Р. Файзий, Ҳазрати инсон

фл. 1. Игна-ип билан чоклаб уламоқ, бириктирмоқ; шу ёʻл билан бирор нарса тайёрламоқ.

Ярани тикмоқ. Қопнинг оғзини тикмоқ: Қалпоқ тикмоқ. Этик тикмоқ.

Даҳлизда Ҳасанали узилган от ас-бобларини улаб тикар эди. — А. Қодирий, Утган кунлар

Дилбар ҳам сизга атаб бир чиройли рўмолча тикди. — С. Зуннунова, Янги директор

Фотима опа ҳар хил қийқиндилардан олиб, қўғирчоққа кўйлакча тикиб берди. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди

2. Ўрнатмоқ, қадамоқ; қурмоқ.

Байроқ тикмоқ.

Уларда иморат-бино ёʻқ эди, ҳаммаси ўтов тикиб ўтиришар эди. — Бўтакўз

майсалар устига чодир тика бошлашди. — Мирмуҳсин, Меъмор

3. Экмоқ, қадамоқ.

Ерга уруғ тикмоқ. Чигирткалар экин ер, экмай-тикмай, текин ер. — Мақол

Кун исиши билан ариқлар қуриган. Мўл ҳосил ундирмоқ ниятида экин тиккан деҳқон бор сувни, олтин тортгандай, мисқоллаб сарфлайди. — Ж. Абдуллахонов, Тўфон

4. Болалар ўйинида: ганакни маълум тартибда териб қўймоқ, жойламоқ.

Иккитадан ёнғоқ тикмоқ.

5. Қиморда: ўйинга пул ёки бошқа нарса қўймоқ.

Отаси ўлиб, катта меросга эга бўлган бойваччаларнинг кўпи пул тикиб, хўроз уриштириб роҳатланар эди. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари

Бой беради-ю, ўзи ютмагунча ўйинни тўхтатмайди, ҳеч нарсаси қолмаганда, бутун аъзоларини битта-битта тикаверади, қўли, бурни борингки, занжирлаб ташланг, бари бир ўйнайди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

6. Турли ўйин ва мусобақаларда: ғолиблар учун, ютуқ сифатида бирор нарса атамоқ, ўртага қўймоқ.

Мен ҳаммаларингнинг гувоҳликларингда мусобақага бир қўй тикаман. — Н. Сафаров, Дон

7. кўчма Баъзи сўзлар билан бирикиб, шу сўз ифодалаган нарсани (бирор шахс ёки нарса учун) бахшида этиш маъносини билдиради.

Ҳамроҳларим ўз жонини тикиб бўлса-да, ғалабани таъмин этдилар. — Н. Сафаров, Оловли излар

Мен бутун дунёмни Раҳмонқулга тикканман — Ҳ. Ғулом, Машъал

Шундай яхши кунлар келиши учун курашган, чўлни бўстон қилишга ҳаётини тиккан одамларни эъзозлаймиз. — Ўзбекистон қўриқлари

от 1. Ўсимликларнинг, шунингдек, баъзи ҳайвонларнинг ингичка учли, нинасимон аъзоси.

Қизил гул тикани. Янтоқ тикани. Типратикан тикани. Тикан бўлиб оёққа қадалгунча, гул бўлиб кўкракка санчил. — Мақол

Воҳид жон-жаҳди билан сиқим-лаган наъматак тиканлари кафтига эмас, юрагига санчилди гўё! — Саодат

2. Шундай нарсали (тиканли) ўт-ўсимликлар.

Экувсиз қолган ерларда тиканлар ўсиб ётибди.

3. Нарсаларнинг ўткир тикансимон қис-ми.

Тўсиқ симнинг тикани.

сфт. 1. Юқорига ёки пастга тик ёʻналган; тик, вертикал.

Тикка қоя. Тикка ўсган дарахт. Тутун тикка кўтарилмоқда. Найза ерга тикка санчилди.

Ариқ қазувчилар эртасига келиб қарасалар, тикка жар ўпирилиб тушиб, ариқлари кўмилиб, теп-текис бўлиб қолибди. — С. Анорбоев, Оқсой

Қайнаб чиқар нефт булоқлари, Фонтан бўлиб отилар тикка. — Ё. Мирзо

Қўрбоши кулиб юборди. Унинг амри билан полвон яна илгариги жойига келиб, чатаноғини кериб, тикка турди. — А. Қаҳҳор, Кўр кўзнинг очилиши

2. Ердаги маълум нуқтага нисбатан вертикал ёʻналишдаги тепа жой.

Кулранг осмоннинг олис-олис бурчларида юлдузлар мил-тиллайди. Ҳов ана, тиккада ёрқин бир юлдуз — тонг юлдузи порламоқда. — Ҳ. Ғулом, Сенга интиламан

У [Раҳим Саидов\ пастга тушди. Кун тиккага келган, кўча ёнарди. — Ў. Умарбеков, Ёз ёмғири

3. Тўппа-тўғри ёʻналган; у ёқ-бу ёққа бурилмайдиган, оғмайдиган; адил, тўғри.

Узун ғиштин ёʻлка дарвозахонадан бошланиб, чорбоғни тикка кесиб ўтади. — Ҳ. Ғулом, Бинафша атри

Мастон иланг-биланг ёʻлни қолдириб, мўлжалланган тепаликка қараб тикка ёʻл солди. — А. Қаҳҳор, Мастон

4. кўчма Тап тортмасдан, қўрқмасдан; дадил, тик.

Бетига тикка айтмоқ. Тикка олишмоқ.

Ёвга қарши тикка босиб борганман. — Т. Тўла

Нега сен менга тикка гапирадиган бўлиб қолдинг — ? Мирмуҳсин, Умид

Бу гапни ғар ҳам кўтара олмас, тикка юлишар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

сфт. Ип билан тикилган.

Тикма этик.

2. Тикувчилик, бичиш-тикиш ишлари, чок; тикувчилик санъати. Зумраднинг тикиши гўзал, ипакни турлаши ҳам моҳирона. Ойбек, Улуғ юл

3. Каштачилик ва умуман дўзандалик ёʻли билан тайёрланадиган нарса (маҳси, дўппи ва ш.к.)

Энди сотишга ҳеч нарсам қолмаган эди. Яна тикиш тикдим. Бу ўртада дадам қазо қилди — Ойбек, Танланган асарлар

Тирикчилик тоши бениҳоят оғир бўлар экан. Бизларни зориқтирмаслик учун аям тикиш тика бошлади — Ойбек, Танланган асарлар

4. Хом теридан тилишлаб, тилим-тилим қилиб ясалган майин қайиш

-Мана буларни ямаб қўй, — деб жаҳл билан олдимга узилган-ямалган бир тўда қайиш, жазлиқ, юган — от абзалларини, бир бигиз ва бир нечта тикиш билан улоқтирди — Ғ. Ғулом, Тирилган мурда