Qidiruv

fl. 1. Igna-ip bilan choklab ulamoq, biriktirmoq; shu yoʻl bilan biror narsa tayyorlamoq.

Yarani tikmoq. Qopning ogʻzini tikmoq: Qalpoq tikmoq. Etik tikmoq.

Dahlizda Hasanali uzilgan ot as-boblarini ulab tikar edi. — A. Qodiriy, Utgan kunlar

Dilbar ham sizga atab bir chiroyli roʻmolcha tikdi. — S. Zunnunova, Yangi direktor

Fotima opa har xil qiyqindilardan olib, qoʻgʻirchoqqa koʻylakcha tikib berdi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

2. Oʻrnatmoq, qadamoq; qurmoq.

Bayroq tikmoq.

Ularda imorat-bino yoʻq edi, hammasi oʻtov tikib oʻtirishar edi. — Boʻtakoʻz

maysalar ustiga chodir tika boshlashdi. — Mirmuhsin, Meʼmor

3. Ekmoq, qadamoq.

Yerga urugʻ tikmoq. Chigirtkalar ekin yer, ekmay-tikmay, tekin yer. — Maqol

Kun isishi bilan ariqlar qurigan. Moʻl hosil undirmoq niyatida ekin tikkan dehqon bor suvni, oltin tortganday, misqollab sarflaydi. — J. Abdullaxonov, Toʻfon

4. Bolalar oʻyinida: ganakni maʼlum tartibda terib qoʻymoq, joylamoq.

Ikkitadan yongʻoq tikmoq.

5. Qimorda: oʻyinga pul yoki boshqa narsa qoʻymoq.

Otasi oʻlib, katta merosga ega boʻlgan boyvachchalarning koʻpi pul tikib, xoʻroz urishtirib rohatlanar edi. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari

Boy beradi-yu, oʻzi yutmaguncha oʻyinni toʻxtatmaydi, hech narsasi qolmaganda, butun aʼzolarini bitta-bitta tikaveradi, qoʻli, burni boringki, zanjirlab tashlang, bari bir oʻynaydi. — A. Muxtor, Opa-singillar

6. Turli oʻyin va musobaqalarda: gʻoliblar uchun, yutuq sifatida biror narsa atamoq, oʻrtaga qoʻymoq.

Men hammalaringning guvohliklaringda musobaqaga bir qoʻy tikaman. — N. Safarov, Don

7. koʻchma Baʼzi soʻzlar bilan birikib, shu soʻz ifodalagan narsani (biror shaxs yoki narsa uchun) baxshida etish maʼnosini bildiradi.

Hamrohlarim oʻz jonini tikib boʻlsa-da, gʻalabani taʼmin etdilar. — N. Safarov, Olovli izlar

Men butun dunyomni Rahmonqulga tikkanman — H. Gʻulom, Mashʼal

Shunday yaxshi kunlar kelishi uchun kurashgan, choʻlni boʻston qilishga hayotini tikkan odamlarni eʼzozlaymiz. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Kanop yoki paxta tolasidan toʻqilgan qalin, pishiq gazmol, mato (koʻpincha matrats, dasturxon va sh.k. uchun ishlatiladi)

Oynisa yoʻl-yoʻl tik koʻrpachada.. oʻtirarkan, oʻgʻli Yoʻldoshbekdan kelgan xatni qayta oʻqib chiqdi — H. Gʻulom, Toshkentliklar

Tikdan bir xilda tikilgan kiyim kiygan, madori ketgan yaradorlar hovliga chiqishdi — R. Fayziy, Hazrati inson

ot 1. Oʻsimliklarning, shuningdek, baʼzi hayvonlarning ingichka uchli, ninasimon aʼzosi.

Qizil gul tikani. Yantoq tikani. Tipratikan tikani. Tikan boʻlib oyoqqa qadalguncha, gul boʻlib koʻkrakka sanchil. — Maqol

Vohid jon-jahdi bilan siqim-lagan naʼmatak tikanlari kaftiga emas, yuragiga sanchildi goʻyo! — Saodat

2. Shunday narsali (tikanli) oʻt-oʻsimliklar.

Ekuvsiz qolgan yerlarda tikanlar oʻsib yotibdi.

3. Narsalarning oʻtkir tikansimon qis-mi.

Toʻsiq simning tikani.

sft. 1. Yuqoriga yoki pastga tik yoʻnalgan; tik, vertikal.

Tikka qoya. Tikka oʻsgan daraxt. Tutun tikka koʻtarilmoqda. Nayza yerga tikka sanchildi.

Ariq qazuvchilar ertasiga kelib qarasalar, tikka jar oʻpirilib tushib, ariqlari koʻmilib, tep-tekis boʻlib qolibdi. — S. Anorboyev, Oqsoy

Qaynab chiqar neft buloqlari, Fontan boʻlib otilar tikka. — Yo. Mirzo

Qoʻrboshi kulib yubordi. Uning amri bilan polvon yana ilgarigi joyiga kelib, chatanogʻini kerib, tikka turdi. — A. Qahhor, Koʻr koʻzning ochilishi

2. Yerdagi maʼlum nuqtaga nisbatan vertikal yoʻnalishdagi tepa joy.

Kulrang osmonning olis-olis burchlarida yulduzlar mil-tillaydi. Hov ana, tikkada yorqin bir yulduz — tong yulduzi porlamoqda. — H. Gʻulom, Senga intilaman

U [Rahim Saidov\ pastga tushdi. Kun tikkaga kelgan, koʻcha yonardi. — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri

3. Toʻppa-toʻgʻri yoʻnalgan; u yoq-bu yoqqa burilmaydigan, ogʻmaydigan; adil, toʻgʻri.

Uzun gʻishtin yoʻlka darvozaxonadan boshlanib, chorbogʻni tikka kesib oʻtadi. — H. Gʻulom, Binafsha atri

Maston ilang-bilang yoʻlni qoldirib, moʻljallangan tepalikka qarab tikka yoʻl soldi. — A. Qahhor, Maston

4. koʻchma Tap tortmasdan, qoʻrqmasdan; dadil, tik.

Betiga tikka aytmoq. Tikka olishmoq.

Yovga qarshi tikka bosib borganman. — T. Toʻla

Nega sen menga tikka gapiradigan boʻlib qolding — ? Mirmuhsin, Umid

Bu gapni gʻar ham koʻtara olmas, tikka yulishar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

sft. Ip bilan tikilgan.

Tikma etik.

2. Tikuvchilik, bichish-tikish ishlari, chok; tikuvchilik sanʼati. Zumradning tikishi goʻzal, ipakni turlashi ham mohirona. Oybek, Ulugʻ yul

3. Kashtachilik va umuman doʻzandalik yoʻli bilan tayyorlanadigan narsa (mahsi, doʻppi va sh.k.)

Endi sotishga hech narsam qolmagan edi. Yana tikish tikdim. Bu oʻrtada dadam qazo qildi — Oybek, Tanlangan asarlar

Tirikchilik toshi benihoyat ogʻir boʻlar ekan. Bizlarni zoriqtirmaslik uchun ayam tikish tika boshladi — Oybek, Tanlangan asarlar

4. Xom teridan tilishlab, tilim-tilim qilib yasalgan mayin qayish

-Mana bularni yamab qoʻy, — deb jahl bilan oldimga uzilgan-yamalgan bir toʻda qayish, jazliq, yugan — ot abzallarini, bir bigiz va bir nechta tikish bilan uloqtirdi — Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda