Поиск

ot 1. Tez odamga xos harakat, xususiyat.

Solihboyning qaynab turgan gʻazabi uning tezligida yoki jazavaga tushishida emas — F. Joʻrayev, Obid Jalilov

2. Ish-harakat, jarayon va shu kabilarning jadalligi, surʼati, darajasi.

Ish tezligi. Hisoblash tezligi.

3. fiz.tex. Jism bosib oʻtgan masofaning shu masofani bosib oʻtish uchun ketgan vaqtga nisbati.

Yurish tezligi. Yugurish tezligi. Tovush tezligi. Oʻrtacha tezlik. Tezlik birligi. Tezlikni hisoblamoq. Traktor balandlikka birinchi tezlikda chiqadi.

sft. 1. Oradan koʻp vaqt oʻtmasdan, oz (qisqa) vaqt ichida; darrov, tezda.

Majlis tez tugadi. Bola oʻqish-yozishni tez oʻrgandi. Voqealar tez rivojlanmoqda. Shoshmasang, tez yetarsan, shoshgandan oʻzib ketarsan. — Maqol

Bordi-yu, koʻklam seryomgʻir kelgudek boʻlsa, yer tez yetilmaydi, ekin kechikib ketadi. — N. Safarov, Xadicha Ahrorova

Havo ayniyapti, ukajon. Bunaqa havoda choʻqqiga chiqish xavfli, Togʻda qorongʻi tez tushadi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

2. Darhol, shu topda, shu on, zudlik bilan.

Naq peshin vaqtida Yormat choy-non olib keldi, ularni yerga qoʻymasdan, Yoʻlchini koyidi: — Tez chiqing-ye kunning issigʻini sezasizmi?! — Oybek, Tanlangan asarlar

Qudrat tez javob aytolmadi. Singlisini, shu bilan birga oʻzini ham yupatish uchun bahona axtardi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

Boy tez fahmladi-da: — Shundaymi, jiyan, — deb kuldi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Meʼyordagiga nisbatan oldinroq, ilgariroq.

Bola otasining soʻzlaridagi maʼnoni durust tushunmagani uchun bunchalik tez va oson xoʻp dedi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Sidiqjonning onasi Xadicha xola umrini xorlik-zorlik tortib oʻtkazgan hamma kishilarday tez qarigan — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

4. Katta surʼat bilan, shaxdam, jadal.

Tez ishlamoq. Tez yurmoq. Tez oʻqimoq.

Soy uncha katta boʻlmasa ham, nihoyatda tez oqar, qulq-qulq etgan tovushlar suv ostida katta-katta toshlar yumalayotganini bildirib turar edi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Yillar shu qadar tez oʻtardiki, ha-huv deguncha u oltmishdan oshib, paygʻambar yoshiga yaqinlashmoqda — Mirmuhsin, Meʼmor

U Dilbarga yetib olish uchunmi yoki qattiq hayajonga tushganidanmi —

tez qadam tashlay boshladi. — Guldasta

5. sft. Darrov achchigʻlanib, qizishib ketadigan, serjahl, jizzaki.

Juda tezsiz-da, Ahmadjon, berdisini eshitmay boʻgʻasiz-a! — S. Karomatov, Hijron

E men bu ishga aralashmas edim, bu yigitning oʻzi tezroq. — N. Safarov, Uygʻonish

6. s. t. Juda tez ishlaydigan, tezkor.

Juda tez usta.

tez, dárriw, jıldam

арабскийهدئ السرعة, haddi' as-sur'aрусскийСбросьте скорость!английскийDecrease speed!

Tizimning yuklanganlik darajasi yoki radiotoʻlqinlarning tarqalish sharoitlariga bogʻliq holda, kanalda axborot uzatish tezligining oʻzgarishi.английскийrate adaptationрусскийадаптация по скорости

birinchidan, yorugʻlikning boʻshliqdagi tezligidan bir necha marta kichik tezliklarda tezliklarni qoʻshishning klassik nazariyasi bajariladi. Ikkinchidan, $V$ va $V_1$ tezliklar har qanday boʻlganda ham (albatta, $c$ dan katta boʻlmaganda) natijaviy $V_2$ tezlik $c$ tezlikdan katta boʻlmaydi. $V$ — harakatlanuvchi sistemaning qoʻzgʻalmas sistemaga nisbatan tezligi, $V_1$ — harakatlanuvchi sistemaga nisbatan jismning tezligi, $V_2$ — qoʻzgʻalmas sistemaga nisbatan jismning tezligi, $c$ — yorugʻlikning boʻshliqdagi tezligi.Релятивистский закон сложения скоростей доказывает, что, во-первых, при скоростях на много меньше скорости света в вакууме выполняется классический закон сложения скоростей, а во-вторых, при любых скоростях $V_1$ и $V_2$ (конечно, не больших $c$) результирующая скорость $V_2$ не превышает $c$. $V$ — скорость движущейся системы относительно неподвижной, $V_1$ — скорость тела относительно движущейся системы, $V_2$ — скорость тела относительно неподвижной системы отсчёта, $c$ — скорость света в вакууме.