sft. 1. Oradan koʻp vaqt oʻtmasdan, oz (qisqa) vaqt ichida; darrov, tezda.
Majlis tez tugadi. Bola oʻqish-yozishni tez oʻrgandi. Voqealar tez rivojlanmoqda. Shoshmasang, tez yetarsan, shoshgandan oʻzib ketarsan. — Maqol
Bordi-yu, koʻklam seryomgʻir kelgudek boʻlsa, yer tez yetilmaydi, ekin kechikib ketadi. — N. Safarov, Xadicha Ahrorova
Havo ayniyapti, ukajon. Bunaqa havoda choʻqqiga chiqish xavfli, Togʻda qorongʻi tez tushadi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar
2. Darhol, shu topda, shu on, zudlik bilan.
Naq peshin vaqtida Yormat choy-non olib keldi, ularni yerga qoʻymasdan, Yoʻlchini koyidi: — Tez chiqing-ye kunning issigʻini sezasizmi?! — Oybek, Tanlangan asarlar
Qudrat tez javob aytolmadi. Singlisini, shu bilan birga oʻzini ham yupatish uchun bahona axtardi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar
Boy tez fahmladi-da: — Shundaymi, jiyan, — deb kuldi. — Oybek, Tanlangan asarlar
3. Meʼyordagiga nisbatan oldinroq, ilgariroq.
Bola otasining soʻzlaridagi maʼnoni durust tushunmagani uchun bunchalik tez va oson xoʻp dedi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar
Sidiqjonning onasi Xadicha xola umrini xorlik-zorlik tortib oʻtkazgan hamma kishilarday tez qarigan — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
4. Katta surʼat bilan, shaxdam, jadal.
Tez ishlamoq. Tez yurmoq. Tez oʻqimoq.
Soy uncha katta boʻlmasa ham, nihoyatda tez oqar, qulq-qulq etgan tovushlar suv ostida katta-katta toshlar yumalayotganini bildirib turar edi. — A. Qahhor, Oltin yulduz
Yillar shu qadar tez oʻtardiki, ha-huv deguncha u oltmishdan oshib, paygʻambar yoshiga yaqinlashmoqda — Mirmuhsin, Meʼmor
U Dilbarga yetib olish uchunmi yoki qattiq hayajonga tushganidanmi —
tez qadam tashlay boshladi. — Guldasta
5. sft. Darrov achchigʻlanib, qizishib ketadigan, serjahl, jizzaki.
Juda tezsiz-da, Ahmadjon, berdisini eshitmay boʻgʻasiz-a! — S. Karomatov, Hijron
E men bu ishga aralashmas edim, bu yigitning oʻzi tezroq. — N. Safarov, Uygʻonish
6. s. t. Juda tez ishlaydigan, tezkor.
Juda tez usta.
- Tez kunda (yoki kun ichida) Azalda taqdirimiz qora bitilgan ekanmi, tez kunda boshimizga ogʻir kunlar tushdi. — Oybek, Tanlangan asarlarSoraxon tez fursat ichida uning koʻnglidan Munisxon ishqini yuvib chiqardi. — A. Qahhor. Sarob
- Tez aytish Oʻzbek xalq ogʻzaki ijodining yanglishib ketish mumkin boʻlgan qofiyadosh, oʻxshash soʻzlarning jumlalarini adashmay, tez talaffuz qilishdan iborat bir turi.
- Tez boʻl Vaqt oʻtmasdan, darrov harakat qil, imillama. Yuring, tez boʻling. Hamro opam betob boʻlib qoldi. — Tuygʻun, Zulfizar
- Jahli (yoki achchigʻi, feʼli) tez Darrov achchigʻlanib, qizishib ketadigan, serjahl, jizzaki. Shommi kalning jahli juda tez boʻlib, yuragida kek saqlovchi kishi edi. — J. Sharipov, XorazmDomlaning achchiqlari tez, asabiy mijoz ekanliklarini aytib oʻtgan edim. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlariXotining, bunaqa feʼli tez ekan, [bolani] olib ketmagani ham durust. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Tili tez Tezda qizishib, bidillab ketadigan, gap bermaydigan. Oh, oʻgʻlim, yoshsan, tiling tez, oʻng-tersiga qaramay gapiraverasan. — Shuhrat, Jannat qidirganlar
- Zehni tez Zehni, aqli oʻtkir, tez fahmlab oladigan, farosatli.
- Tez yordam Ogʻir bemorlarga shoshilinch yordam koʻrsatish xizmati. Tez yordam mashinasi. Tez yordam chaqirmoq.Hamma shahar va tumanlarda tez yordam stansiyalari ishlab turibdi. — Gazetadan