fl. 1. Bir-biriga yoki bir narsaga bevosita yonma-yon, uchma-uch kelib taqalmoq, yopishmoq, urinmoq.
Shaftolilar mevasining koʻpligidan yerga tegib yotibdi. Parda yerga tegib turibdi. Kekkayganga kekkaygin, boshing koʻkka yetguncha, Enkayganga enkaygin, boshing yerga tegguncha. — Maqol
Bir mahal kimningdir qoʻli yelkasiga teggandek boʻldi. — S. Ahmad, Yulduz
Dilshod musicha iniga qoʻl choʻzganda, soʻri orasidan oʻtkazilgan elektr simiga tegib, yerga qulagan edi. — Gazetadan
U ihrab-sihrab yonboshiga oʻgirilgan edi, oʻpkasiga shamol tegib, yoʻtal tutdi. — Mushtum
2. Zarb bilan urilmoq.
Mevali daraxtga tosh tegar. — Maqol
Xotin chars bedanaday patillab, qochmoqchi boʻlganida, yuzini karnaygulning poyasiga urib oldi: yuzi butoqqa yomon tegdi, koʻngli ozdi. — A. Qahhor, Mayiz yemagan xotin
Toʻp borib, Buviniso xolaning koʻchaga qaragan derazasiga tegib, bir koʻzini chil-chil qildi. — R. Fayziy, Sen yetim emassan
Nemis mukkasi bilan yiqildi. Uning avtomati Bektemirning qoʻliga qattiq tegdi. — Oybek, Quyosh qoraymas
3. Tomib, sachrab, surkalib iz, dogʻ qoldirmoq, yuqmoq.
Paltongizga boʻyoq tegibdi.
Sening soqolingga teggan bir qatra shira mening fuqarolarimga bir kunlik ov-qat boʻladi. A. — Qahhor, Bashorat
Yengingizga qon tegibdi, qarang! — Mirmuhsin, Meʼmor
4. Qoʻl, kuch bilan teginmoq, ushlamoq; daxl qilmoq.
Agar tegsa, men ham tushiraman, deb lunjini poylab turibman. — H. Nazir, Yonar daryo
Bu gʻoʻzalarning shoxlab ketishi asosiy shoxning biron sabab orqasida singanligi yoki mol-hol tegganligi natijasi, bu har kimga maʼlum. A. — Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Nusratilla kirmadi. — Bir tiyiningizga tegganim yoʻq, — deb ichkari hovliga oʻtib ketdi. A. — Muxtor, Opa-singillar
Suvsar kemiruvchilarga qiron keltirgan boʻlsa ham, uy parrandalariga tegmaydi. — Gazetadan
5. koʻchma Daxl qilmoq, taʼsir etmoq.
E, senga tegib ketdimi, hali Birovlarni kamsitishga kim huquq berdi senga? — P. Tursun, Oʻqituvchi
Uning bu gapi boshqalarga ham tegib ketdi — K. Yashin, Hamza
6. Borib yoki kelib yetmoq (masalan, yuborilgan narsa haqida), topshirilmoq.
Telegramma tegdi. Xat bilan sovgʻa haliyam teggani yoʻq.
Bir necha kundan soʻng ushbu mazmundagi xat qoʻlimga tegsa ajab emas. — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv
Did va ixlos bilan bezatilgan oʻn ikkita rango-rang kitobcha jurnalxonlarga borib tegdi. — Gazetadan
7. Rasamadda maʼlum hissa, ulushga ega boʻlmoq, ulushiga tushmoq, nasib etmoq.
Suv chiqadi-yu, lekin boyga yarasha chiqadi. Bu suvdan bizga tuyaning dumi yerga yetganda tegadi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
Yagona stul Ahmadga tegdi. — F. Musajonov, Nozik masala
Baʼzan jon boshiga bazoʻr yarim stakandan tegadigan ichimlik suvini gul tagiga quyi-shar edi. — T. Rustamov, Mangu jasorat
8. Xotin boʻlmoq, turmushga chiqmoq.
Xoʻsh, Zargarov amaldor emas, yelkasiga arqon tashlab, bozorda yurgan hammol boʻlsa, tegarmidingiz? — A. Qahhor, Ogʻriq tishlar
Koshkiydi qoracha boʻlib tugʻilgan boʻlsam, koʻrgami, kalgami tegib, sizning soʻzlaringizni eshitmas edim! — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
9. Baʼzi soʻzlar bilan qoʻllanib, shaxs yoki narsaga shu soʻz anglatgan narsa boʻlishini, yetishini bildiradi.
Foydasi tegmoq.
Yotoqxona binosini chor atrofdan koʻm-koʻk daraxtlar qoplagan boʻlsa ham, bizga buning nafi tegmaydi. — Guldasta
Ularning gunohini yengillashtirish kerak, xudo yorlaqab, zora bizga ham bir oz savobi tegib qolsa! — U. Ismoilov, Saylanma
Ishqilib, doʻstlariga zarari tegmasa boʻldi — boshqasidan qoʻrqmaydi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa
- Asabiga tegmoq
- Boshi yostiqqa tegmoq
- Gap tegmoq Tanbeh, ogohlantirish va shu kabilar tarzdagi gap boʻlmoq, aytilmoq, shunday gap eshitmoq. Nasibaning oʻzi oʻqishni xohlamasa, hech kimga gap tegmaydi. — A. Qahhor, Ogʻriq tishlarBoʻlmasa sizlarga ham, menga ham gap tegadi. — Guldasta
- Yelkasi yerga tegmagan 1. Kurashda biron marta ham yiqilmagan; Asakalik mashhur qimorboz Qulmat qora toʻrtolchilarning yelkasi yerga tegmagan kuzuri edi. — A. Muxtor, Opa-sin-gillar
- Javob tegmoq Ruxsat berilmoq, javob boʻlmoq. Bugun Sherzodning palatasidagi semiz bemorga javob tegdi. — Oʻ. Hoshimov, Nur borki, soya bor
- Jagʻi-jagʻiga tegmay Toʻxtamay, tinmay, bidillab gapirish holati. Sattorqul bosh vrachning kabinetiga kirdi-yu, jagʻi-jagʻiga tegmay sayrab ketdi. — Mushtum
- Jigʻiga tegmoq
- Jon(i)ga tegmoq Kambagʻallik jonga tegmagan vaqt, joniga tegmagan odam boʻlganmikin? — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Izzat-nafsiga tegmoq
- It teggan Nomusiga tegilgan, iffatini yoʻqotgan ayolga nisbatan qoʻllanuvchi ibora. Agar it tegmagan boʻlsa, pokman, nomusim joyida desang, kel, beri kel. — M. Mansurov, Yombi
- Koʻz tegmoq
- Koʻngliga tegmoq
- Nafsoniyatiga tegmoq Kishining qadr-qimmati, izzati nafsini, gʻururini yerga urmoq, toptamoq.
- Odam (yoki inson) oyogʻi tegmagan Inson boʻlmagan, kelmagan, inson qadam qoʻymagan. Bu yer odam oyogʻi tegmagan toʻqay. — Chalpak yoqqan kun
- Orqasiga (yoki yelkasiga) oftob tegdi
- Ogʻzi(ga) tegdi Erkak kishining ogʻziga tegdimi Yuring, bogʻga chiqamiz. — N. Safarov, Sharq tongiOlma, oʻrik va shu kabi tar mevalar ham birin-ketin pishib, odamlarning ogʻizlariga tegdi. — K. Yashin, Hamza
- Peshonasi devorga tegmoq Peshonam devorga borib taq etib tegdi. Onam, kelinoyim, oʻrtoqlarim haq. — Yoshlik
- Tegganga tegib, tegmaganga tosh (yoki kesak) otmoq Hamma bilan urish-janjal qilib yurmoq, tinch yurmaslik. U [Asrora] yoshligida tegganga tegib, tegmaganga kesak otardi. — S. Ahmad, UfqTekin pul, tekin maishatdan taltayib ketgan Ahmedov hozir tegganga tegib, tegmaganga kesak otadigan boʻldi. — Mushtum
- Yarasiga tegmoq yaxshi koʻrgan bu odamini maqtayman deb, uning yarasiga tegib ketganini bilmay qoldi. — A. Muxtor, Boʻronlarda bordek halovat
- Qitigʻiga tegmoq Bir qitigʻiga tegaymi, zora yigitlik gʻururi varaja qilsa! — T. Murod, Ot kishnagan oqshom
- Quloqqa tegmoq Eshitilmoq. Bolam, sen qaydan eshitding?! Sening qulogʻingga tegmasin, deb yurar edim. — Yodgor
- Qoʻli tegmoq Shoh xizmatiga kirgandan beri esa deyarli qoʻli tegmay qoldi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
- Qoʻli qoʻliga tegmaslik Dalalarda hayot qaynaydi, bobodehqonning qoʻli qoʻliga tegmaydi. — Gazetadan
- Qoʻndoqda teggan Ana shu mudir Salimovning qoʻndoqda teggan bir kasali bor. — Mushtum
- Gʻashiga tegmoq Zimmasiga tushayotgan vazifa Sobirning gʻashiga tegdi. — F. Musajonov, Himmat
- Hamiyatiga tegmoq Uning oxirgi gapi Mansurning hamiyatiga tegdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol