ot 1. Narsa, hodisa va shu kabilarni mohiyat, qonuniyat va boshqalar jihatlardan tekshirish, oʻrganish ishi.
Ilmiy tahlil. Estetik tahlil.
Fan uchun tajriba va faraz, qiyos va tahlil juda zarur. — A. Rahmonov, Hurmat-ehtirom
Adabiy tanqid esa ilmiy tadqiqot va tahlil yoʻli bilan yaratgan yangiliklarini oʻzi joriy qiladi. — U. Normatov, Talant tarbiyasi
2. Biror narsa, maʼlumot va shu kabilarni maʼlum nuqtayi nazardan oʻrganish, baholash.
Ertasi kun choʻlni yana qadamlash boshlandi. Yana oʻlchash, suratga olish, tahlillarni daftarga koʻchirish davom etdi. — R. Oʻroqov, Qarshi choʻlida
Menimcha, bu toʻgʻrida [maktub haqida] hech qanday tahlilning lozimi boʻlmasa kerak. Chunki buning ahamiyati hammamizga maʼlum. — N. Safarov, Tanlangan asarlar
3. Biror narsaning tarkibini belgilash va uning mohiyatini tadqiq etish.
Kimyoviy tahlil. Lingvistik tahlil. Soʻzning morfem tahlili. Sintaktik tahlil.
4. din. Dafn marosimi oldidan marhum tepasida davra olib, tilovat qilish.
- Tahlil qilmoq (yoki etmoq) Tahlil ishini bajarmoq, tahliliy ish oʻtkazmoq (tahlil har uchala maʼnosida). Notiq oʻz soʻzining asosiy qismini yubilyarning ijodiy-ilmiy faoliyatini chuqur tahlil qilishga bagʻishladi. — UTAAmmo mana shu ziddiyatlarni chuqurroq tahlil qilishga hali xalqning ongi yetmasdi. — K. Yashin, HamzaIshlarni tahlil qilib, kerakli tashkilotlarga qoʻngʻiroq qildi. — S. Nurov, NarvonSoʻzni sintaktik tahlil qilganda, sintaktik hodisalar, sintaktik birliklar, ularning tiplari, ifoda materiali va shu kabilar belgilanadi. — UTA