Поиск

sft. Taʼmi, mazasi yoʻq; bemaza, totsiz.

Tamsiz ovqat.

ot 1. Totib yoki yalab koʻrib bilinadigan xususiyat; maza-tot sezuvchi aʼzolarga taʼsirdan uygʻonadigan tuygʻu; maza, tot.

Achchiq taʼm. Shirin taʼm. Dorining taʼmi. Ov-qatning taʼmi tuz bilan, Odamning taʼmi soʻz bilan. — Maqol

Hademay bir yil ham oʻtib ketyapti, Hali oʻsha mayning taʼmi lablarda. — Uygʻun

Muzdek qovunni yesangiz, taʼmiga taʼm, mazasiga maza qoʻshiladi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

2. koʻchma Boshdan kechirilgandagi taassurot, maza.

Amir sarbozligining taʼmini bir marta totgan Yodgor, bunday ozodlikni istamadi, sarboz boʻlishdan zindonda qamalib yotishini aʼlo bildi. — S. Ayniy, Doxunda

ot 1. (oxirgi a — choʻziq)

2. Birovdan bir narsa undirish hissi, oʻziniki qilish, olishga boʻlgan intilish.

undagi shuhratparastlik, tama oldida podshohlarga tiz choʻkishdan ham qaytmasligini koʻpchilik bilardi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Mansabingdan manfaat, dastur-xoningdan tama izlab yondashgan — doʻst emas. — R. Usmonov, Umr saboqlari

3. Umidvorlik, umid, ilinj.

— Balki begingizning tamalari xon qizidadir, — dedi istehzo bilan Homid. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

ot esk. kt. Negiz, asos, poydevor.

Tamal solmoq (qoʻymoq).

Haqiqat tamalini qulatmoqqa koʻtarilgan qoʻllarni kesmoq zarur. — Oybek, Navoiy

ot Eshikni bekitish uchun uning orqasidan tiralgan yoki tiraladigan taxta, yogʻoch va shu kabilar

Eshikka tamba qoʻymoq.

Zulfizar katta darvoza tomon otildi. Tambasini olib tashlab, oʻzini qalishzor qoʻyniga urdi. — K. Yashin, Hamza

ot 1. Narsa, mol, mahsulot va shu kabilarni ajratish, hisobga olish yoki ularning kimga tegishliligini koʻrsatish uchun qoʻyiladigan, bosiladigan belgi.

Fabrika tamgʻasi.

Okopdan qarab turgan Normat ularning [samolyotlarning] qanotlaridagi qizil yulduz tamgʻalarini koʻrib qoldi. — I. Rahim, Chin muhabbat

Toshkent tamgʻasi bosilgan chinni buyumlarni Urta Osiyo respublikalarining barcha xonadonlarida uchratish mumkin. — U. Maʼrupov, Ustoz

2. Qadimda mahbuslarning tanasiga belgi qoʻyish, bosish uchun qizdirib ishlatilgan asbob va shu asbobni bosishdan hosil boʻladigan belgi, iz.

Bolaning bilagiga yopishib qolgan tamgʻani Nabi polvon, eritilgan surgʻuch ustiga bosilgan pechatdek, zoʻrgʻa uzib oldi. — S. Ayniy, Qullar

3. Ot, mol va shu kabilarning tanasiga yoki tana aʼzolaridan biriga belgi bosish uchun qizdirib ishlatiladigan asbob va shu asbobni bosishdan qoladigan belgi, iz.

Otga tamgʻa bosmoq. Qoʻyning qulogʻidagi tamgʻa.

4. Ochish, buzish va shu kabilarga qarshi qoʻyiladigan belgili narsa, surgʻuch.

Haydarqul oddiy oʻgʻrilardan emas, u men tamgʻa bosib qoʻygan choshdan arpa oʻgʻirlagan. — S. Ayniy, Qullar

5. ayn. Gerb.

Saodat behisob tangalar orasida oʻz tangasini tanib turibdi; uning tamgʻasi suv ostida Saodatning koʻziga oʻzgacha yarqiramoqda. — I. Rahim, Ixlos

6. koʻchma Nimadandir qolgan, uning belgisi boʻlgan narsa, asar, iz.

Azob-uqubatlar tamgʻasi.

Ularda [tarixiy obidalarda] koʻp zamonlar va dinlarning tamgʻasi bor. — Z. Akramov, Hindiston lavhalari

Xotinining istarasi issiq chehrasiga nimaningdir dahshati qora tamgʻasini bosib ketgan edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Menga tanish boʻlgan xonadonlar, devor, tomi qulagan uylar. Bu urushning badburush tamgʻalari — N. Safarov, Olovli izlar

7. koʻchma Qilmish, xatti-harakat va shu kabilarga koʻra taqilgan yorliq, belgi.

Laʼnat tamgʻasi.

Orada allaqancha davr bu ajoyib anʼanaga eskilik tamgʻasi bosilib, unutilayozgan edi. — N. Hayitqulov, Yer tafti

8. tar. Qadimda chetdan kiritilgan molga belgi solishda olingan boj.