от 1. Одам ва умуртқали ҳайвонлар скелетининг ҳар бир қисми; сўнгак.
Ўмров суяги. Тизза суяги. Суяк оғриғи. Фил суяги.
Суяк бутун бўлса, эт битиб кетар. — Мақол
Бўрижоннинг ориқ, умуртқа суяклари бўртиб, қовурғалари саналиб турган қўш ҳўкизи омочни зўрға тортиб боряпти. — С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди
Бобо., умр бўйи кўксини бекитмаган, анордек қизғиш кўксидаги суяклар бўртиб чиқиб турарди. Мирмуҳсин, Умид. Одам қони таркибида, шунингдек, суягида ўттиздан зиёд элемент учрайди. — Фан ва турмуш
2. Сўйилган молнинг этли устухони (ов-қат сифатида).
Суяк қайнатмоқ. Суяк тозаламоқ.
Гўшт суяксиз бўлмас, Шоли — курмаксиз. — Мақол
Ахир сен ит эмасдинг-ку, беланиб лойга, Бир-бирингни ғажисанг то суяк талашиб. — А. Орипов, Йиллар армони
3. Этдан тозаланган устухон (хомашё, материал сифатида).
Суяк елими. Суяк ўймакорлиги. Суяк тугма. Суяк уни.
Суякка гул чизиб, асбоблар (парма, аррача, эгов ва бошқалар) ёрдамида ўйиб, нақшлар ҳосил қилинади ҳамда жилоланади. — Ўзме
4. сфт. Жуда ориқ, озғин,
Суяк одам,
Чол сесканиб, бошини кўтарди, йигитни қучоқлаб, суяк қўллари билан унинг елкасини силади. — Ойбек, Танланган асарлар
5. кўчма Авлод, насл; уруғ.
Султон суягини хўрламас. — Мақол
- Суяги бузуқ Суяклари ёʻғон, бўлиқ, бўлали.
- Суяги қотмаган Етилмаган; ёш, гўдак. Мен мағрурликка берилиб, суяги қотмаган ўғлимни бу қўшинга бош қилиб юбордим ва манманликнинг жазосини тортдим. — М. Осим, Аждодларимиз қиссаси
- Суяклари чиққан (ёки саналиб қолган)
- Суяк-суягидан ўтмоқ 1. Бутун танасига, суякларигача таъсир этмоқ. Тоғдан эсган изғирин одамнинг суяк-суягидан ўтиб кетади. — М. Осим, Карвон ёʻлларидаБу сўзлар Нусратбекнинг суяк-суягидан ўтиб кетди. — С. Нуров, Нарвон
- Эти — сизники, суяги — бизники Тўлиқ сизнинг ихтиёрингизга топширдик, ҳар қандай ёʻл, восита билан тарбия-лаб, одам қиласиз, деган маънода қўлланадиган ибора. Бола олти яшар бўлганда, подшо дастурхонни катта қилиб, боланинг қўлидан етаклаб, мактабга олиб борибди: — Эти — сизники, суяги — бизники, — деб домлага берибди. — Луқмони Ҳаким
- Эти суягига ёпишган Тишлари тушиб, жағи-жағига киришиб кетган катта бувиси ҳассасини ерга тақ эткизиб урди-ю, қуришиб, эти суягига ёпишиб кетган башарасини буриштириб, шанғий бошлади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
- Қуруқ (ёки қоқ) суяк Жуда ориқ, озғин, қотма.
- -да суяги қотган Бирор ишда кўп иш-лаган, вояга етган, чиниққан; тажрибакор. Мени кичкина, нимжон деманг. Далада ўсганман. Кетмонда суягим қотган. — С. Аҳмад, Уфқ
- Пичоқ (бориб) суякка қадалмоқ (ёки тақалмоқ, етмоқ, тегмоқ) Аҳвол чидаб бўлмас даражага етмоқ, сабр косаси тўлиб-тошмоқ. Бас, пичоқ бориб суягимга етди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучлиЖон дўстим, пичоқ бориб суякка тақалди, бу кеча ҳам ухламай чиқдим. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди
- Суяги ёʻқ Ҳеч нарсага ёʻқ демайдиган, қайтармайдиган; бирор нарсага ҳирс қўйган одам ҳақида. [Қози:] Хотиржам бўлинг, бой. Қодирқул додхоҳнинг бунақанги ишларга суяги ёʻқ. — Ҳамза, Танланган асарлар
- Суяги тинч Ғам-ташвишни билмайдиган, ҳеч ғами, ташвиши бўлмаган одам ҳақида.
- Суяги тинчиб қолмоқ Ғам-ташвиш, жанжал ва шу кабилардан қутулмоқ, ўзидан тинчиб, хотиржам бўлиб олмоқ.
- Суягига (ёки суяк-суягига) сингимоқ Одат тусига кириб, мустаҳкам ўрнашиб олмоқ, ўрганиш бўлиб қолмоқ. — Ажабо, — деди Собиржон чиқиб кетаётган ҳалиги юпунгина чолга қараб, — мутелик ҳам одамнинг суяк-суягига мунчалик сингиб кетар экан-да. — Шарқ юлдузи
- Суяк сурмоқ Ўзи суяк сурадиган бир дард экан бу. — С. Аҳмад, Ҳукм
- Тилнинг суяги ёʻқ Тилни тиймасанг, ҳар нарсани гапираверади, кўнгилга келганини қайтармайди. Аввали уриш бўлмасин, уриш бўлгандан кейин, тил ўлгурнинг суяги ёʻқ. — А. Қаҳҳор, Қўш-чинор чироқлари