Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «suq» — результатов: 83

Фильтр

Словарные статьи

28
suq

SUQ 'oʻzganing ovqatiga olib yeyish istagi bilan tikiluvchi', ' ochkoʻz'. S u q toʻymas, oʻgri boyimas (Maqol). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu sifat dastlab soq tarzida (ПДП, 422; DS, 508), keyinroq suq tarzida talaffuz qilingan (Devon, III, 143); oʻzbek tiliga keyingi talaffuz shakli yetib kelgan: soq > suq

1. Birovning ogʻzidagi, qoʻlidagi, oldidagi ovqatiga havas, sukdik bilan qarovchi; birovning dasturxoniga betakalluf suqiluvchi; ochkoʻz

Och toʻyar, suq toʻymas — Maqol

Qosim suq, Qorni quduq, Koʻzi och, Nafsi quloch — "Boychechak"

2. Hirs, ehtiros; havas

Bashirjon unga [Qirmizxonga] suq bshgan tikizdi — N. Aminov, Qahqaha

[Yigit] Qizning qaddi-qo-matiga suq bizan muKwidu — "Yoshlik"

Parvo qilma. Omon-eson Tashkent boraylik, birovning suqi tushmaganidan topib beraman. Koʻribsanki, u ham shaydo, sen ham — Shuhrat, Shinelli yillar

3. etn. "Yomon koʻz", kinna

Daf boʻl, falokat shoʻrtumshuq, Tegirmonda tuz yegan suq, ket, ket, ket, ket! — Hamza, Tanlangan asarlar

Ajab boʻpti! Oʻgʻlingizga hali buham oz! Boʻlmasa Zulfiya kimdan kam? Husniga suqingiz kiradi — O. Yoqubov, Chin muhabbat

Полная статья →
suqmoq

fl. 1. Kuch yoki zarb bilan uchli narsani boshqa biror narsaga kirgizmoq; sanchmoq, tiqmoq.

Nayza suqmoq. Igna suqmoq.

Malik muallim yalt etib keliniga qaradi. Birov bigiz suqib olganday, koʻkragining osti sanchib ogʻridi. — A. Koʻchimov, Halqa

Nusratbek hozir bu silliq basharaga mushtlasa, igna suqsa, tepkilasa ham, qonamasa, qizarmasa kerak. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi

2. Biror narsa ichiga, orasiga joylamoq, tiqmoq.

Xanjarni qiniga suqmoq.

Yoʻl-dosh egilib, boshini tizzasi orasiga suqdi. qoʻllari bilan quloqlarini berkitdi. — Yoshlik

Gavhar zimdan Talʼatga qaradi. U boshini baland koʻtarib, qoʻllarini shimining choʻntagiga suqib borardi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

U[Iskandar] bir qoʻli bilan qopchiqni ochib, bir qoʻlini xumchaga suqdi. — M. Mansurov, Yombi

  • [Birovning] kissasiga (yoki hamyoniga, choʻntagiga) qoʻl suqmoq Birovning kissasiga, puliga qoʻl urmoq, xoʻjayinlik qilmoq. Uka, men haqimni soʻrayman. Birovning kissasiga qoʻl suqayotganim yoʻq. — Oybek, Tanlangan asarlar
  • Bosh suqmoq Qodirov chaylaga bosh suqib, noz-neʼmatlar toʻla dasturxonga koʻz yugurtirdi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
  • Burun suqmoq Oyqiz boʻlsa haddan oshib ketdi, hamma ishga burnini suqyapti. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
  • Gapni gapir (yoki aytgin) uqqanga , jonni jonga suqqanga Gapni fikringga, maqsadingga tushunadigan, senga jon kuydiradigan odamga gapir, degan maʼnoda ishlatiladigan matal. [Boʻtaboy aka] “Tushuntirish kerak deydilar, toʻgʻri, lekin gapni aytgin uqqanga, jonni jonga suqqanga, gapni aytib netarsan onasi bemahal tuqqanga! — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
  • Ikki qoʻlini burniga suqib Katta oʻgʻlim bilan ikki qoʻlimizni burnimizga suqib, oʻz uyimizga bordik. — S. Ayniy, Qullar
  • Koʻziga choʻp suqmoq
Полная статья →

Показать все · 28 →

В определениях

15

Показать все · 15 →

Сказки

13
Botir
Устное народное творчество

Botir ismli yigit oʻzining zukkoligi va mardligi bilan devlarni yengib, ulardan tegirmon va koʻp miqdorda un oladi. Bu ertak qiyin vaziyatlarda ham aqlni ishlat

Boʻri bilan tulki
Устное народное творчество

Bu ertakda tulkining ayyorligi va boʻrining soddaligi orqali hayotiy saboqlar beriladi. Tulki har doim oʻzining aql-zakovatidan foydalanib, qiyin vaziyatlardan

Guliqahqah
Устное народное творчество

Ushbu ertakda tilla kokilli oʻgʻilning boshidan kechirgan sarguzashtlari, uning yovuz kundoshlar va kampirning hiylalaridan qanday omon qolgani hamda oʻz baxtig

Ikki ahmoq
Устное народное творчество

Ushbu ertakda salomga alik olish ustida tortishgan ikki kishining ahmoqligi tasvirlanadi. Otliq ularning ahmoqligini sinab koʻradi va har biri oʻz ahmoqligini h

Noqulay maslahatchi
Устное народное творчество

Bu ertakda Noqulay maslahatchi ismli kishining bergan "aqlli" maslahatlari va ularning oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Uning maslahatlari doim ham kutilgan n

Noshud bola
Устное народное творчество

Bu ertakda oʻzining soddaligi va ishonuvchanligi tufayli turli qiyin vaziyatlarga tushib qoladigan yetim bolaning sarguzashtlari hikoya qilinadi. Uning harakatl

Показать все · 13 →

Диалектные материалы

27
DUM, döm
Fargʻona viloyati · dum

temirchilikda 1) o'roq dumi — o'roqning dastaga kiradigan ingichka qismi, 2) aravamix dumi — mixning to'g'inga qoqiladigan ingichka qismi; na'lchilikda - na'lni

dum chiqarish
Fargʻona viloyati · dum chiqarish

Pichoqchilikda dasta (yorma sop)ga suqish uchun pichoq tigʻining orqa tomonini uchli qilish ishi

dushnik
Fargʻona viloyati · dushnik

Erigan choʻyan quyilgan qolipda paydo boʻlgan gaz chiqib ketsin uchun bolvankaga suqib, teshiklar paydo qilinadigan sixcha va shu teshiklarning oʻzi.

ilgir
Samarqand viloyati · kinnachi

kinnachi, suq chiqaruvchi shaxs

ilgir
Navoiy viloyati · kinnachi

kinnachi, suq chiqaruvchi shaxs

kozälä
Qashqadaryo viloyati · suqlik, ochkoʻzlik, taʼmagirlik

suqlik, ochkoʻzlik, taʼmagirlik

Показать все · 27 →