Қидирув

фл. 1. Ўраб, қамраб ёки босиб эзмоқ, қисмоқ.

Тошни сиққан билан сув чиқ-масалан — Мақол

Унинг юзлари худди шарбати сиқиб олинган анор пўстига ўхшаб кетарди. — С. Аҳмад, Пойқадам

Дарвоза очилиб, ёʻғон қоматини спортчилар киядиган қалин трико сиқиб турган Шамси Тўраевич кўринди. — Н. Аминов, Суварак

У йигитни тагига босиб олиб, бўйнидан сиқди-да, юзини ерга ишқаб, ура кетди. — Т. Ашуров, Оқ от

2. Сириб боғламоқ.

Тонгда жангчилар оч қорнини камар билан маҳкам сиқиб, ёʻлга тушдилар. — Ойбек, Қуёш қораймас

3. Босим билан ҳажмини кичрайтириб зичлаштирмоқ.

Газни сиқмоқ.

4. Тазйиқ билан суриб бормоқ, танг ҳолда қолдирмоқ.

Рақибни бурчакка сиқиб қўймоқ. Машина қўл меҳнатини сиқиб чиқармоқда.

Душман бу қийинчиликлардан фойдаланиб, стансия томон сиқиб келди. — Ойбек, Қуёш қораймас

5. Эркинлик, ҳуқуқ бермай ёки ўринсиз талаб, даъво, бўҳтон ва шу кабилар билан руҳан эзмоқ, қийнамоқ.

Болаларни бўлар-бўлмасга сиқавермоқ. Уни, овқатни бузибсан, деб роса сиқдик.

6. чиқиш келишиги билан Бирор нарсадан чеклаб қўймоқ; зориқтирмоқ.

Пулдан сиқмоқ.

[Хушрўй] Иккинчи ва учинчи ҳафталарда ўчоқ бошини ўз қўлига олиб, кундошини иккита ёш боласи билан томоқ важидан ҳам сиқа бошлайдир. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Албатта, кампир келинларини рўзғордан сиқмасди. Аммо режани бузмай, масаллиқни исроф қилмай иш тутарди. — С. Аҳмад, Сайланма

Бечора холани худо ҳусндан сиққан, жамолида жиндаккина кулиб турадиган ери ёʻқ. — Мирмуҳсин, Умид

от Нарса чангаллаб сиқилган кафт ва шу кафт орасига олинган нарса миқдори; қисим.

Сиқимини тўлдириб-тўлдириб писта олмоқ. Ошга бир неча сиқим сабзи солмоқ.

Мирвали банги бировнинг қўлидаги беданани кўриб, дидига ўлтирадиган бўлса, сиқимида салмоқлаб кўриб, ҳамма жойи ҳам келган экан, деб қўяди. — А. Қодирий, Обид кетмон

сфт. 1. Сиқилган, қисилган, сиқимланган.

Сиқиқ мушт.

2. Тор, кичкина.

Кичик масжид қишлоқнинг Эшон маҳалла деб аталган қисмида бўлиб, сиқиқроқ бир хонақоҳ ва торроқ бир айвондан иборат. — А. Қодирий, Обид кетмон

3. Ҳақ-ҳуқуқдан, эркинликдан маҳрум; сиқув, исканжа остидаги; танг.

Сиқиқ вазият. Сиқиқ ҳаёт.

Султонхон, бечора, кундошларини “аҳмоқ“ деб ўйлайди. Ҳолбуки, у сиқиқ муҳитда яшовчиларнинг ҳаммаси бир-бирини алдашга, бир-бирини аҳмоқ қилиб қолдиришга уринади Чўлпон, — Кеча ва кундуз

4. Чекли, чекланган, танг.

— Ер жўнидан сиқиқроқмиз, — деди бошини аста қимирлатиб — Ўктам. Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

5. Мухтасар, ихчам.

сиқиқ ва чуқур маъно билдирадиган мақоллар тугал бир поетик асар мазмунига тенг келади. — Газетадан

Чиндан ҳам истиора энг сиқиқ шаклдаги ўхшатишни эслатади. — УТА

6. от Сиқув, тазйиқ, исканжа.

[Сулаймонов] Турли фикрлар сиқиғидан чиқиб, бир қарорга келгандай, Раҳмон отани олиб келишларини сўради. И. — Қаландаров. Шохидамас, баргида

физ. тех. Босим, куч таъсири остида ҳажмини кичрайтириб зичлаш, қисиш

2. Одамлар тирбанд ҳолат, тиқилинч. Сиқилишда қолмоқ

3. физ. тех. Ташқи куч таъсири остида жисмнинг ҳажми торайиб, зичланиши

Жисмларнинг сиқилиши

фл. 1. Сиқмоқ 1, 2 феълининг ўзлик ва мажҳул нисбатлари.

Совуқдан сиқилган жисм. Сиқилган газ.

Иккита забардаст одамнинг ўртасида сиқилиб, қимирлашга ҳам журъат этолмай кетаверди! — Ф. Мусажонов, Нозик масала

2. (ч. к. билан) Танглик сезмоқ, толиқмоқ, зориқмоқ.

Пулдан сиқилмоқ. Рўзғордан сиқилмоқ.

3. Руҳан эзилиб ёки зерикиб диққат бўлмоқ, диққати ошмоқ, зиқ бўлмоқ.

У кунларни эсласам агар, Сиқиламан, юрагим титрар. — Ғайратий

Анвархоннинг кўнгли эзилган эди, қаршисида ўтирган, руҳан сиқилган йигитнинг аҳволини яхши тушунган эди. — Ойбек, Улуғ ёʻл