Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«шамли» бўйича 31 та натижа: Изоҳли

Филтр

Луғат мақолалари

29 та
шамли

сфт. 1. Шами бор; шам ўрнатилган.

Шамли қути.

2. Маълум шам кучига, ёруғлигига тенг.

Юз шамли лампочка,

Тўй кўпайгандан бери Ёлғизжоннинг бош қашлашга қўли тегмай қолди. Тўйхоналарга, ҳовлиларга сим тортиб, беш юз шамли лампочкалар ўрнатиб бериш унинг иши. — Р. Раҳмон, Меҳр кўзда

Тўлиқ мақола →
шам

от 1. Тўнгадиган ёки қуюқлашган ёғдан ўртасига пилик қўйиб ясалган таёқчасимон чироқ.

Шам қолдиғи. Шамни ёқмоқ.

Қумри токчадаги шамни ўчирди. Уй қоронғиланди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Таниш кошонанинг беҳисоб шамлар зўрға ёритган тор ва узун ёʻлаклари кимсасиз эди. — О. Ёқубов, Кўҳна дунё

2. Ёруғлик кучининг ўлчов бирлиги.

Кучи юз шам бўлган лампочка.

  • Шам пули Ёрмат билан Гулсумбиби Гулнорнинг қабрига боришди. Олиб келинган ош-нонни ва шам пулини гўрковга топшириб қайтишди — Ойбек, Танланган асарлар
  • Шамдай қотмоқ 1. Ўта совқотмоқ, тўнгмоқ, музламоқ. Мастерской битгунча, очликдан тиришиб, совуқда шамдай қотадиганга ўхшаймиз. — А. Муҳиддин, ҲадяСоҳиб қорининг ҳозирги чимчилаши бир оздан кейинги катта калтакнинг шабадаси эди. Шунинг учун Холида бисот сандиғи олдида шамдек қотиб қолди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
  • Шами сўнмоқ (ёки ўчмоқ) Ўзидан олдин қўлланган сўз билдирган нарсанинг ниҳоясига етганини, тугаганини билдиради. Ҳамид Олимжоннинг ҳаёт шами кутилмаган бир пайтда сўнди. — Н. Сафаров, Оловли изларУмидинг шами ўчиб, ёʻлларда толдинг. — Ғайратий
Тўлиқ мақола →
шама

от Дамлаб ичилган чойнинг идиш тагида чўкиб қолган қисми.

Чойнакка шама тўлиб қолибди.

— Самоварчилик ўлгудек майда иш. Сув олиб кел, ўтин ёр, оғиз-бурнинг кулга тўлиб пуфлаб, чўп тиқиб тур, пиёла,арт, шамани тўк — деди самоварчи. — Ш. Ризо, Қор ёғди, излар босилди

Рихси бир қўлида шамасидан сув силқиб ётган чойнакни ушлаганича, титраб ўртада турарди. — С. Зуннунова, Гулхан

  • Шама қилмоқ Шама тарзидаги (таг мазмунли) гап айтмоқ. Овқатдан кейин секин шама қилиб кўрган эдим, Ҳа энди, от билан туя бўлардими, деб қолди. — Т. Алимов, Жоним ҳиқилдоғимга келдиЁʻлдош аввалига бепарвогина тинглади. Кейин диққат қилса, Мурзин нимагадир шама қиляпти. — Шуҳрат, Шинелли йиллар
Тўлиқ мақола →
шамол

от Ҳавонинг ер сатҳи бўйлаб (горизонтал) ҳаракати.

Ёқимли шамол. Совуқ шамол. Қаттиқ шамол турди. Туяни шамол учирса, эчкини осмонда кўр. — Мақол

Шамол бўлмаса, дарахтнинг учи қимирламайди. — Мақол

Очиқ деразадан кирган майин шамол қизнинг икки тола сочини бўйнига, томоғининг тагига тегизиб ўйнарди. — С. Аҳмад, Бош оғриғи

  • Кўкрагига шамол тегмоқ Танг ҳолатдан қутулиб, эркин, енгил шароитга чиқмоқ, эркин нафас оладиган бўлмоқ. Шароитлар яхшиланиб, оддий халқнинг ҳам кўкрагига шамол тегди.
  • Шамолга учмоқ (ёки кетмоқ) Беҳуда кетмоқ, сарф бўлмоқ Озгина янглишсангиз ҳам, ҳамма қилганларингиз шамолга учадир. — А. Қодирий, Ўтган кунларСултонали қилган ҳаракатларининг шамолга кетганини хотирлади. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
  • Шамолга қарши тупурмоқ Ўзига зарар, ёмон оқибат келтирадиган ишни қилмоқ. Бу бола хоннинг қамчисидан ҳайиқмади муттасил шамолга қарши тупуради. — С. Сиёев, Аваз
  • Шамолни раво кўрмайди Ниҳоятда эҳтиёт қилади; ардоқлайди, эъзозлайди. Отаси раҳматли, қариганимда кўрган болам, деб шамолни раво кўрмаган боласига! — Шарқ юлдузи
  • Қандай (ёки қайси) шамол учирди? Қандай сабаб, ниманинг шарофати билан ташриф буюрдингиз, келдингиз? Дарвозани Нуриддиннинг хотини Ҳаловат очди: — Э, келинг, Набижон ака, қандай шамол учирди? — О. Ҳусанов, ДўстларЭ, қадамларига ҳасанот қайси шамол учирди?! — Муштум
Тўлиқ мақола →
шамса

от Таркибида қуёш тасвири бўлган гул ёки нақш.

Уйнинг олтин рангли шамсаси, деворлардаги ранго-ранг нақшлар ҳисларни, завқларни қанотлантирар эди. — Ойбек, Навоий

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 29 →

Таърифлар ичида

2 та
чилчироқ

чилчироқ эск. Кўп шамли чироқ, қандил. Супалар устидаги чилчироқлар нур сочиб турар, боғ кундуз кундагидай ёруғ эди. М. Осим, Карвон ёʻлларида

мум

мум Ҳайвон ёки ўсимлик маҳсулоти бўлган ёғсимон модда, асосан, юқори ёғ кислоталарнинг мураккаб эфирлари ва юқори молекуляр спиртлардан иборат. Асалари ўзи иш