Qidiruv

ot Sezmoq feʼlida sifatdosh.

fl. 1. Sezgi aʼzolari orqali his etmoq; tashqi taʼsirni tuymoq.

Sovuqni sezmoq. Hidni sezmoq.

Mansurning iliq qoʻllari peshonasini, sochini silayotganini sezib, kafti bilan yuzini toʻsdi-yu, unsiz yigʻlab yubordi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

[Gavharning] Yuragi gupullab urar, shamoldan quloqlari shangʻillar, tizzasining koʻzi muzday yerga tegib turganini sal-pal sezardi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

2. Aql-idrok bilan fahmlamoq; kuzatish, tajriba orqali his etmoq.

Keyingi vaqtlarda erining nimadandir qattiq iztirob chekayotganini Roziya sezib yuribdi. — S. Siyoyev, Avaz

Aziza kursdosh qizlarning gʻashi kela-yotganini sezgan sayin oʻzini gʻolib hisoblab, rohatlanar edi. Oʻ. — Hoshimov, Qalbingga quloq sol

3. Oldindan his etmoq, payqamoq, fahmlamoq.

Sovliq qandaydir bir yomonlik yuz berishini sezgandek bezovta maʼrar, ikki oyogʻini tinmay silkitayotgan qoʻzi tomon intilardi. — S. Ahmad, Yulduz

Bu voqeadan xabar topgan Sulton Ali mirzo oʻlim xavfi oʻziga ham yaqinlashib kelayotganini sezdi-yu, qanday qilib boʻlsa ham qochib qutulishning payiga tushdi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

4. Shunday deb hisoblamoq, shunday deb bilmoq; tuyulmoq.

Lekin Yarash polvon oʻz uyida oʻzini musofirdek seza boshladi. — S. Siyoyev, Otliq ayol

Fotima birdan qaltirab, kuchsiz, darmonsiz boʻlib qolgandek sezdi oʻzini. — T. Ashurov, Oq ot

ot 1. Narsa va hodisalardagi ayrim xossalarning miyadagi inʼikosi.

Koʻrish sezgisi. Eshitish sezgisi. Sezgi aʼzolari.

Sezgi dunyoni bilishning birinchi bosqichi va tarkibiy qismidir. OʻzME. — Sen

bugun yalpi hayot kuyini, Butun sezgi, hissim bilan tinglayman. — Gʻayratiy

Qaltirarsan ajib sezgidan — R. Parfi

2. Aql-idrok bilan his etilgan, fahmlangan, payqalgan ichki tuygʻu; fahm-farosat; instinkt.

Qandaydir uzuq-yuluq fikrlar, koʻngilni gʻash qiladigan sezgilar uni chulgʻab oldi. — Oybek, Quyosh qoraymas

U onalarga xos ichki bir sezgi bilan shuncha chaqaloq orasidan oʻgʻlining ovozini — baland yigʻisini darrov ajratib olardi. Oʻ. — Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Elmurodning koʻnglida endi cholga nisbatan boʻlgan haligi nafrat oʻchib, uning oʻrniga ayanchga oʻxshash bir sezgi paydo boʻldi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

ot kim. Mendeleyev davriy sistemasining I guruhiga mansub kimyoviy element, oson eriydigan kumush tusli yumshoq ishqoriy metall.

Shishaga seziy aralashtirilganda esa u radioaktiv nurlanish taʼsirida xiralanmaydi. — Fan va turmush

ot esk. ayn. Mavsum.

Kuzgi sezon.

sft. 1. Sezish qobiliyati kuchli, tashqi taʼsirni tez sezadigan. Sezgir qiz.

U [Tojiboy] endi tulkidek ayyor, boʻridek sezgir boʻlib qolgan edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Ibodov yumshoq supurgi boʻlsa-da, tabiatan sezgir, ziyrak odam edi. — F. Musajonov, Himmat

2. Tez fahmlab oladigan; ziyrak, hushyor; fahm-farosatli.

Boshliqning xushmuomala, madaniyatli boʻlgani yaxshi-yu, qani endi u yana sezgirroq, gʻamxoʻrroq ham boʻlsa. — F. Musajonov, Himmat

Sanʼatkorning ichki dunyosi, murakkab ijodiy shaxsiyati alohida sezgir boʻladi, hayotni tushunish bilan oʻtkirlashgandir. — Gazetadan

3. Eng kichik oʻzgarishlarni ham qayd etadigan.

Sezgir tarozi.

Chuqur quduqlarga va yer yuziga oʻrnatilgan sezgir asboblar qattiq yer poʻstlogʻida mikroskopik darzlar hosil boʻladigan paytni payqaydi. — Gazetadan

Adabiyotni haqli ravishda eng sezgir barometrga qiyos etishadi. — OʻTA