Қидирув

от Тирик организмнинг ташқи ва ички муҳит таъсирини қабул қилиш хусусияти.

Нерв системаси қанчалик қўзғалувчан бўлса, сезувчанлик шунчалик юқори бўлади ва аксинча. — Ўзме

фл. 1. Сезги аъзолари орқали ҳис этмоқ; ташқи таъсирни туймоқ.

Совуқни сезмоқ. Ҳидни сезмоқ.

Мансурнинг илиқ қўллари пешонасини, сочини силаётганини сезиб, кафти билан юзини тўсди-ю, унсиз йиғлаб юборди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

[Гавҳарнинг] Юраги гупуллаб урар, шамолдан қулоқлари шанғиллар, тиззасининг кўзи муздай ерга тегиб турганини сал-пал сезарди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

2. Ақл-идрок билан фаҳмламоқ; кузатиш, тажриба орқали ҳис этмоқ.

Кейинги вақтларда эрининг нимадандир қаттиқ изтироб чекаётганини Розия сезиб юрибди. — С. Сиёев, Аваз

Азиза курсдош қизларнинг ғаши кела-ётганини сезган сайин ўзини ғолиб ҳисоблаб, роҳатланар эди. Ў. — Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

3. Олдиндан ҳис этмоқ, пайқамоқ, фаҳмламоқ.

Совлиқ қандайдир бир ёмонлик юз беришини сезгандек безовта маърар, икки оёғини тинмай силкитаётган қўзи томон интиларди. — С. Аҳмад, Юлдуз

Бу воқеадан хабар топган Султон Али мирзо ўлим хавфи ўзига ҳам яқинлашиб келаётганини сезди-ю, қандай қилиб бўлса ҳам қочиб қутулишнинг пайига тушди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

4. Шундай деб ҳисобламоқ, шундай деб билмоқ; туюлмоқ.

Лекин Яраш полвон ўз уйида ўзини мусофирдек сеза бошлади. — С. Сиёев, Отлиқ аёл

Фотима бирдан қалтираб, кучсиз, дармонсиз бўлиб қолгандек сезди ўзини. — Т. Ашуров, Оқ от

от 1. Нарса ва ҳодисалардаги айрим хоссаларнинг миядаги инъикоси.

Кўриш сезгиси. Эшитиш сезгиси. Сезги аъзолари.

Сезги дунёни билишнинг биринчи босқичи ва таркибий қисмидир. Ўзме. — Сен

бугун ялпи ҳаёт куйини, Бутун сезги, ҳиссим билан тинглайман. — Ғайратий

Қалтирарсан ажиб сезгидан — Р. Парфи

2. Ақл-идрок билан ҳис этилган, фаҳмланган, пайқалган ички туйғу; фаҳм-фаросат; инстинкт.

Қандайдир узуқ-юлуқ фикрлар, кўнгилни ғаш қиладиган сезгилар уни чулғаб олди. — Ойбек, Қуёш қораймас

У оналарга хос ички бир сезги билан шунча чақалоқ орасидан ўғлининг овозини — баланд йиғисини дарров ажратиб оларди. Ў. — Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Элмуроднинг кўнглида энди чолга нисбатан бўлган ҳалиги нафрат ўчиб, унинг ўрнига аянчга ўхшаш бир сезги пайдо бўлди. — П. Турсун, Ўқитувчи

от ким. Менделеев даврий системасининг И гуруҳига мансуб кимёвий элемент, осон эрийдиган кумуш тусли юмшоқ ишқорий металл.

Шишага сезий аралаштирилганда эса у радиоактив нурланиш таъсирида хираланмайди. — Фан ва турмуш

от эск. айн. Мавсум.

Кузги сезон.

сфт. 1. Сезиш қобилияти кучли, ташқи таъсирни тез сезадиган. Сезгир қиз.

У [Тожибой] энди тулкидек айёр, бўридек сезгир бўлиб қолган эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Ибодов юмшоқ супурги бўлса-да, табиатан сезгир, зийрак одам эди. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

2. Тез фаҳмлаб оладиган; зийрак, ҳушёр; фаҳм-фаросатли.

Бошлиқнинг хушмуомала, маданиятли бўлгани яхши-ю, қани энди у яна сезгирроқ, ғамхўрроқ ҳам бўлса. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

Санъаткорнинг ички дунёси, мураккаб ижодий шахсияти алоҳида сезгир бўлади, ҳаётни тушуниш билан ўткирлашгандир. — Газетадан

3. Энг кичик ўзгаришларни ҳам қайд этадиган.

Сезгир тарози.

Чуқур қудуқларга ва ер юзига ўрнатилган сезгир асбоблар қаттиқ ер пўстлоғида микроскопик дарзлар ҳосил бўладиган пайтни пайқайди. — Газетадан

Адабиётни ҳақли равишда энг сезгир барометрга қиёс этишади. — ЎТА