Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «quy» — результатов: 418

Фильтр

Словарные статьи

99
quymoq

fl. 1. Suyuqlikni bir idishdan boshqa idishga tushirmoq, solmoq.

Grafindan stakanga suv quymoq. Kosalarga sut quymoq.

[Xotin] Dasturxonni yozib, ustiga nonni qoʻydi-da, piyolaga issiq choy quyib, eriga tutdi. — S. Zunnunova, Gulxan

Qurbon ota ikkinchi samovarga xumdan suv olib quymoqda edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Maʼlum maqsadda (masalan, yuvinish va shu kabilar uchun) yoʻnaltirmoq, oqizmoq (suv haqida).

Ekinlarga suv quymoq. Qoʻlga suv quymoq.

Gulnor bir obdastaga suv toʻldirib, dadasiga tutdi. — Quy oʻzing, — dedi Yormat, ham ayvonning labiga oʻtirib, etik yuvishga boshladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Qattiq, shiddat bilan yogʻmoq (yomgʻir, sel, jala haqida).

Erta kuz jalasi togʻlik joylarga xos hafsala bilan quyar, yomgʻir suvi temir yoʻlning ikki tomonidan daryo boʻlib oqar edi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Bu viloyatning samosi gʻalvirday suv tutmas boʻlganidan, yomgʻir yoz boʻyi rosa quydi. — Oybek, Quyosh qoraymas

4. Juda koʻp miqdorda, moʻl-koʻl oqizmoq, toʻkmoq.

— Nimaga yigʻlamay, koshki koʻzim oqib tushsa, hech nimani koʻrmasam — koʻz yoshlarini quyib soʻzladi Gulsunbibi. — Oybek, Tanlangan asarlar

5. Yogʻdirmoq, toʻkmoq, sochmoq.

Oftob osmondan olov quyyapti. — S. Ahmad, Taʼzim

Musaffo osmonda toʻlin oy yaltirar, jamolidan butun yer yuziga ziyo quygandek. — N. Safarov, Olovli izlar

6. Tayyor qolipga erigan, suyuq, yumshoq narsa solib, buyum tayyorlamoq.

Sham quymoq. Qozon quymoq. Gʻisht quymoq.

Zavod qaytadan qurilib, uskunalanib, minomyotlar uchun snaryadlar quya boshladik. — N. Safarov, Olovli izlar

  • Tagiga suv quymoq Yoʻqotishga qaratilgan ish qilmoq; yoʻqotmoq. Joʻrayevning bu ishi haromxoʻrlarga yoqmagan boʻlsa kerak, uning tagiga suv quyish uchun tirnogʻi orasidan kir qidira boshladilar. — Mushtum
  • Quyib qoʻygandek 1. Juda kelishgan, xushbichim. Nizomjon Zebixonga tikilib turib, uning qop-qora qoshlariga, quyib qoʻygandek kelishimli qomatiga mahliyo boʻlib qoldi. S. — Ahmad, Ufq;Adl qad, xipcha beliga quyib qoʻygandek yopishib turgan gimnastyorkasi biram oʻziga yarashgan. — Z. Fatxullin, Soʻnmas yulduz;Oʻziyam shunday Rahimaginaning oʻzi-da, quyib qoʻygandek. — E. Raimov, Ajab qishloq
Полная статья →
quyi

sft. 1. Past tomon; biror narsadan pastda boʻlgan joy; pastlik.

Nasiba turgan joyida piq-piq yigʻlar boshi quyi solinganicha taqdirini qargʻar edi. — S. Ahmad, Ufq

Yigit chirik ogʻochlar tirqishidan pastga qaradi. Quyida suv simobday miltiraydi. — S. Siyoyev, Avaz

2. Past tomonida boʻlgan, joylashgan; pastki.

Bashirjon quyi labini tish-lagancha, uyning shiftiga qarab qoldi. — N. Aminov, Suvarak

3. Biror sathning yoki sathdagi yoʻnalishning pastida boʻlgan tomoni; etak.

Sirdaryoning quyi oqimi.

Suvlar oqar quyi tomonga. — M. Shayxzoda

Bu uy — xizmatkorxona, boyning tashqari hovlisining quyi tomonida shuning uchun koʻzga chalinmas edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

4. Uy, xona va shu kabilarning toʻriga nisbatan past tomoni; toʻrga qarama-qarshi tomon.

Uyning toʻriga chirik qora namat tashlangan, quyi tomoni yalangʻoch yer. — Oybek, Tanlangan asarlar

Toshboboning taklifidan soʻng dasturxonning quyi tomoniga solingan koʻrpachaga choʻkkaladi. — S. Karomatov, Soʻnggi barxan

Bir ozdan keyin tortinchoqlikni bilmaydigan Husayn kattalardek eshikdan salom berib kelib, quyiroqqa tiz choʻkdi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

5. Past; zid. baland.

Qabr yoniga tizlagan Otabek va yuqori, quyi doʻmbaygan qabrlar bu tilovatga someʼ kabi edilar. A. — Qodiriy, Oʻtgan kunlar

6. Mavqe, darajasi va shu kabilar jihatdan boshqasiga nisbatan kichik, past boʻlgan.

Quyi tashkilotlar. Quyi lavozim.

Birinchi darvozaning ikki biqinida turuvchi qorovul yigitlar oʻrdaning ulugʻ darajali beklarini kuzatar, mansabi quyiroq yasovullar bilan mutoyiba qilishib qolar edilar. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Полная статья →
quyma

sft. 1. Quyish yoʻli bilan tayyorlangan, quyilgan.

Quyma oltin.

Arxeologlar Qora dengizning shimoliy qirgʻogʻidan baliq shaklidagi quyma chaqalarni topishgan. — Fan va turmush

2. Quyilma.

Choʻyan quyma.

[Dengizchilar] Koʻl ichida yogʻochga ham, metallga ham, gilga ham oʻxshamaydigan yaltiroq tiniq rangli quyma yotganini koʻrishgan. — M. Aminjonova, Shishaning kashf etilishi

Metall quyilmalar va payvand choklarida uchraydigan nuqsonlarni aniqlovchi gamma-defektologiya usuli nuqsonlarni osonlik bilan topishga imkon beradi. — Fan va turmush

3. Quyib ishlangandek, mushaklari boʻrtgan, miqti (kishi gavdasi haqida).

Sherbek egilib qarab, yumaloq, quy-ma qirgʻiz yigitga koʻzi tushdi. — S. Anorboyev, Oqsoy

4. Koʻp takrorlanadigan, bir qolipdagi (gap, soʻz, ibora haqida).

Quyma gaplar.

Bundan ham natija chiqmadi — hamon oʻsha, sira oʻzgarmaydigan quyma javob. — A. Qahhor, Sarob

5. Aniq-ravshan, chertib-chertib aytilgan; burro.

U soʻzlar, zamonlarga berganday oydin javob, Hamma jim, u soʻzlardi — quyma edi va sodda — Mirtemir

Полная статья →
quyon

ot 1. Tovushqonlar oilasiga mansub, quloqlari va orqa oyoqlari uzun sutemizuvchi hayvon.

Yovvoyi quyon. Xonaki quyon. Quyon terisi.

Toʻngak orqasidan quloqlari dikkaygan quyon paydo boʻldi-da, koptokdek sakrab, butalar orasiga yashirindi. — Oybek, Quyosh qoraymas

Ovchilar har qaysisi bir nechadan quyon, oʻrdak olib bormoqda edi. — A. Qahhor, Xotinlar

Oʻzbekiston xoʻjaliklarida quyon, asosan, goʻsht va moʻyna uchun boqiladi. — Fan va turmush

2. Yuraksiz, jurʼatsiz, qoʻrqoq (odam haqida).

Mayna Narzi ota bilan gurunglashishni istamasdi. Bu qari quyon biror vahimani javrab, gʻashimni keltiradi, deb indamadi. — Sh. Toshmatov, Erk qushi

3. Muchal yil hisobida toʻrtinchi yil nomi.

  • Quyon boʻlmoq [Munavvarxon] Ishxonasiga bir koʻrinish beradi-yu, quyon boʻladi. — M. Ibrohimov, Yoʻlakdagi muhabbat
  • Quyon yili Muchal yil hisobida toʻrtinchi yil ; xargoʻsh yili.
Полная статья →

Показать все · 99 →

В определениях

9

Показать все · 9 →

Сказки

105
Ahmoq joʻralar
Устное народное творчество

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Ajdar qush
Устное народное творчество

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Alvasti
Устное народное творчество

Bir yigit tasodifan alvastining telpagini qoʻlga kiritadi va shu orqali koʻrinmas boʻlib qoladi. U alvasti bilan birga turli sarguzashtlarga duch keladi, jumlad

Andijonlikning hikoyasi
Устное народное творчество

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Aqlli olmaxon
Устное народное творчество

Qahraton qishda boʻri olmaxonning uyiga kirishga harakat qiladi. Ammo aqlli olmaxon uni aldab, oʻzini himoya qilish uchun ayyorona reja tuzadi.

Ayiqpolvon
Устное народное творчество

Uch opa-singil otalarining zolimligidan qochib, har biri oʻz yoʻliga ravona boʻladi. Kenja qiz Iqbol ayiq bilan turmush qurib, Ayiqpolvon ismli oʻgʻil koʻradi.

Показать все · 105 →

Диалектные материалы

205
Bügʻäk
Samarqand viloyati · bulutli

Quyuq bulut bilan qoplangan havo

Gunesh
Buxoro viloyati · quyosh

oftob, quyosh

abdasta
Andijon viloyati · obdasta

ichiga suv quyib, bet-qoʻl yuvish uchun choʻyandan quyilgan idish

adoq
Qashqadaryo viloyati · quyi
adoqlamoq
Qashqadaryo viloyati · tugatmoq

quyi tomon harakat qilmoq; tugatmoq

adoqlamoq
Qashqadaryo viloyati · quyiga qarab yurmoq

Показать все · 205 →