фл.
1.
Суви тугамоқ (сув обектлари ҳақида).
Орол денгизи қуриб бормоқда. Яхши сўздан мой эрийди, Ёмон сўздан сой қурийди. — Мақол
Ёзда чашма қуриб кетди — Гулнорпари
2.
зид.
Ривожланиш, кўкаришдан тўхтамоқ; кўкармоқ.
Экилган кўчатларнинг баъзилари қурияпти. Қуриган гул. Майсалар сув-сизликдан қуриди. Яшин урган сада қурий бошлади. Чинор чиримас, арча қуримас. — Мақол
[Ёʻлчи] Экини қуриб қақраган кам-бағал деҳқонларга дўқ қилиб, ғалва кўтаришдан нафратланар эди. — Ойбек, Танланган асарлар
Мажнунтолнинг қуриб тушган шохлари ҳовуз бўйида ивирсиб ётар эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.
кўчани кесиб ўтган кичкина ариқ лабидаги ярми қуриган катта тол панасига ўзини олди. — С. Зуннунова, Кўк чироқлар
3.
Бутунлай тугамоқ, ёʻқ бўлмоқ; битмоқ.
Мушукка қанот бица, сичқон зоти қурийди. — Мақол
Лутфулланинг кулбаси қуриб, қўлга илинадиган ҳеч нарса қолмади. — Мирмуҳсин, Ғурбатдаги одам
Агар қишлоқда орияти бутун эркакнинг уруғи қуриб кетган бўлса, мана, ўзим гаплашаман сен билан. — Н. Норқобилов, Тўқнашув
- 1 Ҳўл, намликдан холи бўлмоқ, қуруқ ҳолга келмоқ (
Ҳўл бўлган кийимлари офтобда тез қуриди. Арралаб, ёриб, тахлаб қўйилган ўтинлар яхши қуриди.Ғуломжонлар офтобда қуриб, тахта оралари катта очилиб қолган бир табақали эшикни тақиллатишди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.Ипга чизилган жамбиллар қуриб, қовжираб қолган эди. — С. Зуннунова, ОловҚўлтиғидан қоғозга ўралган, қуриб толқонланган носини олиб, тил остига отди. — Ойбек, Қуёш қораймас
- 3
Оғзи қуримоқ.Гапирай деса, оғзи очилмайди, лаблари қуриб, бир-бирига ёпишиб қолгандай. — Шарқ юлдузиОғриб қолди унинг нозик беллари, Ҳофизларнинг қуриб қолди тиллари. — Маликайи айёр
- Ёстиғи қуримоқ Бирор ҳодиса, сабаб туфайли ҳаётдан кўз юммоқ; ўлмоқ (одатда кўпчиликка келган ўлимга нисбатан қўлланади).
Шундоқ ҳам кўп одамларнинг ёстиғи қуриди. — Ёшлик
- Илиги қуримоқ
- Ичи қуримоқ Бирор нарсанинг бўлишини, унга эришишни, билишни жуда-жуда истамоқ, уни сабрсизлик билан кутмоқ.
Лекин ўзининг ичи қуриб, ёш боладай қувонгиси, қувониб, бутун Далварзинтепага овоза қилгиси келар эди. — М. Мансуров, ЁмбиИчим қуримаса, айтарман кимлигини. Миркомилга алоқадор гап бу. — М. Мансуров, Ёмби
- Шўри қуриди
- Қуриб қолибдими (ёки қолганми)
[Хотин:] Худо кўтарсин сен мегажинни! Иккита болам бор! Бўйдоқ йигит қуриб кетганмиди? А. — Қаҳҳор, Майиз емаган хотинОтам билан онамнинг ризоликлари учун шундан бошқа сабаб қуриб қолганига нима дейишимни ҳам билмайман. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Қурсин ёки қуриб кецин
Менга тенгқур бўлолмайсан, Кўнглигинанг қуриб кецин. — ПўлканҚуриб кетгур шу ўтиннинг тутуни бирам аччиқ эканки! — А. Қаҳҳор, Асрор бобо
