«qulaylik» boʻyicha 80 ta natija: Izohli
ot 1. Qulay ekanlik.
Fursatning qulayligi. Asbobning qulayligi. Pul jamgʻarish uchun omonat kassaning qulayligi.
2. Qulay sharoit, imkoniyat, holat.
Qulaylik bermoq. Qulaylik tugʻdirmoq.
Turarjoylarda aholiga qulaylik yaratish uchun maktabgacha tarbiya muassasalarini koʻpaytirish kerak. — Gazetadan
ot 1. tar. Ekspluatatorlik jamiyatining ilk davrlarida xususiy mulk, mol qatori olib-sotilgan, butunlay xoʻjayinga qaram boʻlgan, hech qanday haq-huquq va mol-u mulkka ega boʻlmagan xizmatkor.
— Oyjamol, mana bu yer qul bozori boʻlgan, — Sherniyoz sandiqsozlik doʻkoni qarshisidagi maydonchani koʻrsatdi. — J. Sharipov, Xorazm
Xafa boʻlmang, biz haq olmasdan ham ishlaymiz. Axir biz qulmiz-ku, haq talab qilishga haddimiz bormi?! — Mirmuhsin, Meʼmor
2. Umuman, sinfiy jamiyatda ekspluatatsiya hamda siyosiy-iqtisodiy qaramlik asoratida har qanday huquqdan mahrum boʻlgan, eziluvchi kishi.
Qizlar bunda choʻri, tul edi, Yigitlar xoʻr, gado, qul edi. — E. Rahim
3. koʻchma salb. Kimsaga koʻr-koʻrona xizmat qiluvchi, boʻysunuvchi; itoatgoʻy, malay, xizmatkor.
— Mashi, — dedi Fazliddin, — lekin shunday yaxshi qulni ular bizga berishmas, deyman. — Oybek, Tanlangan asarlar
— Bizning Qamishkapada koʻpchilik ayollar hali ham toʻrt devor ichida erlariga qul boʻlib kelmoqdalar, — dedi Gulsum. — P. Tursun, Oʻqituvchi
4. koʻchma Biror kimsaga, narsaga qattiq berilgan, dardi, xayoli oʻshanda boʻlgan kishi, uning fidoyisi.
Yaxshi gapning quliman. Oʻz qarashlarining quli.
Sen ham ot quliga oʻxshaysan. — Oybek, Tanlangan asarlar
oramizda Mirhaydar degan kecha-kunduz faqat ovqatni oʻylaydigan, qornining quli boʻlib qolgan bir yigit bor edi. — O. Yoqubov, Izlayman
Manguga qolay, deya shuhrat quli Iskandar Yuksak toqqa oʻzining suratini solibdi. — A. Oripov, Yurtim shamoli
5. Banda.
Xudo xabar olsin jami qulidan — Hasanxon
Yo xudo, bu gunohkor oʻgʻlimga oʻzing tavfiq ber va men qulingni kechir. — Oybek, Nur qidirib
shv. Sayhon, keng, cheksiz
Kiyikning yuragi qula choʻlmidi? — "Goʻroʻgʻli"
sft. 1. Biror ishni bajarish, biror maqsadni amalga oshirish uchun eng mos, eng muvofiq, qoʻl keladigan.
Qulay fursat. Qulay sharoit. Koʻchat oʻtqazish uchun qulay davr.
Mana shu yerda oshib oʻtishga qulay joy bor — P. Qodirov, Yulduzli tunlar
Ayniqsa, tomchilatib sugʻorish bogʻdorchilik uchun qulay hisoblanadi. — Fan va turmush
Choʻmilishga qulay boʻlgani uchun bu yerga qoʻshni qishloq bolalari ham yopirilib kelishar edi. — Yoshlik
2. Amalga oshirilishi oson, uncha koʻp kuch va malaka talab qilmaydigan.
Kesib ketmon bilan toshlarni loydek, Koʻringay qattiq ishlar ham qulaydek. — Habibiy
[Nuri] Oʻz rejasining bunday qulay amalga oshuvidan hadsiz sevindi. — Oybek, Tanlangan asarlar
fl. 1. Zarb bilan yiqilmoq; agʻdarilmoq.
Zilzilada koʻpgina eski uylar, devorlar quladi. Chirigan daraxt qulab tushdi.
Mana shu togʻ choʻqqisida bir choʻpon, oyogʻi tagidagi tosh koʻchib, pastga qulab ketadi. — S. Ahmad, Jimjitlik
Togʻning kun-botar tomoniga urush yillari samolyot qulagan. — A. Nurmurodov, Urush bevalari
2. koʻchma Yoʻq, mahv boʻlmoq, yoʻq, mahv etilmoq, agʻdarilmoq; tushmoq.
Qulamasin Chambil yurti. — Gulnorpari
Ustunlari tezlik bilan yakson qilingan boʻlsa ham, eski jamiyat osonlikcha qulamadi. — OʻTA
Podshoh taxti qulaydigan kunlar kelar. — Boychechak
3. koʻchma s.t. Olamdan oʻtmoq; oʻlmoq.
Chol qulamay turibdi. Qulagan kun ularning yoqasini boʻgʻaman, merosimni daʼvo qilaman! — Oybek, Tanlangan asarlar
Ikki oʻgʻlim: biri oʻn sakkizda, boshqasi yigirmada — nemis oʻqidan quladi. — S. Karomatov, Oltin qum
ot 1. Eshik, sandiq, javon va shu kabilarni kalit bilan berkitish va ochish uchun ishlangan maxsus buyum yoki moslama.
Naycha qulf. Osma qulf. Ich qulf. Darvoza qulfi. Eshikka qulf solmoq. Qulfni ochmoq.
Kutubxona eshigidagi qulfni koʻrib, hayron boʻldi. — Yoshlik
Sanobarxon darvozani ustidan kichkina bosma qulf bilan sharq etib berkitdi-da, Adolatga ergashdi. — S. Zunnunova, Gulxan
2. Turli narsalarning, buyumlarning berkitiladigan qismi.
Soat zanjirining qulfi.
Hammaga maʼlum ikki qulf, ikki belbogʻli sariq portfelini koʻtarib, maktabga joʻnadi. — Mirmuhsin, Umid
3. kesim vzf. Qulflab qoʻyilgan, berk.
Darvoza qulf. Magazin qulf. Bordik — —
eshik qulf edi.
Ishxonangga bordim, allaqayoqqa ketgan, deyishdi. Uylaringda hech kim yoʻq, qulf. — S. Zunnunova, Olov
shinamlik Shinam holat, qulaylik.
o‘nglik Qulaylik. Yoʻlning qulayligi. Oʻng oqimdagi siyosiy qarashlarga ega boʻlish.
komfort Maishiy qulaylik, shinamlik, badastirlik; shinam uyda bekam-u koʻst yashamoq.
karabin Ogʻirligini kamaytirish va ishlatishda qulaylik uchun qisqartirilgan vintovka; qisqa stvolli ov miltigʻi.
ixchamlik Ixcham holat. Hozirgi ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarda qandaydir qulaylik, goʻzallik, ixchamlikni sezamiz. Saodat
noqulay Ish-harakat uchun qulayligi yoʻq; qulaylik bermaydigan, qoʻl kelmaydigan; oʻngʻaysiz. Noqulay kreslo. Bektemir noqulay yerda uzala tushib yotar va tinmasdan otar
