Qidiruv

ot tex. Turli metall va metallmas moddalarning erigan holda oʻzaro qoʻshiluvi yoki aralashuvidan hosil boʻlgan modda.

Mis bilan nikelning qotishmasi. Mis bilan qalay qotishmasi.

Qotishma tayyorlash uzelida qishga yaxshi tayyorgarlik koʻrilmagan. — Mushtum

fl. 1. Nami, suvi qochib, qattiq holga kelmoq, qattiq boʻlmoq; zid. yumshamoq.

Alebastr tez qotadi. Yelim qurib, qotib qolibdi. Qotgan non. Xamir toshdek qotibdi.

Ular oʻz qadamlarining tarashaday qotgan yer bilan urishib taraqlashidan boʻlak sharpa eshitmasdilar. — P. Tursun, Oʻqituvchi

— Xizmat haqini allaqachon olganmiz, — dedi kurakchasidagi qotib qolgan loyni tozalarkan. — N. Aminov, Suvarak

2. Qimirlash, harakatlanish xususiyatini yoʻqotmoq (tana aʼzolari haqida).

Gardani qotmoq.

Ertalabki gimnastika shalpayish va qotib qolganlikni yoʻqotadi, qon aylanishini tezlashtiradi — Gazetadan

Kela-kelguncha mashinada oʻtiraverib, beli qotib ketgan Hojimurod u yoq-bu yoqqa yurib, chigilini yozmoqchi boʻldi. — S. Ahmad, Jimjitlik

3. koʻchma Qoʻrquv, hayrat va boshqalar sabab bilan harakatini toʻxtatib, qimir etmagan holda boʻlmoq.

U na yurishini, na yurmasini bilmay, joyida tek qotdi. — M. Hazratqulov, Jurʼat

Saratonda muallaq qotgan havo gʻubori shabnam bilan yana oʻz onasi — tuproq ogʻushiga ohista choʻkdi. — Saodat

Oxund bilan qori boshlari yerga teggudek boʻlib, taʼzimda qotgan edilar. — S. Siyoyev, Avaz

4. koʻchma Harakatsiz, rivojlanishsiz holda boʻlmoq.

Adabiyot qotib qolgan narsa emas.

U eski, sunʼiy yoʻldan yurgan, sheʼrda qotib qolgan, hozirgi hayot maʼnosini tushunmaydigan qalbaki shoirlarga qamchin sola boshladi. — Oybek, Nur qidirib

Bu domla [Salimxon Obidiy] qotib qolgan odam., professor unvonini oʻsha vaqtda olib qoldi-yu, yigirma yildan buyon hech nima qilgani yoʻq. — Mirmuhsin, Umid

5. Qattiq sovqotmoq, toʻngmoq, muzlamoq.

Sovuqdan bolaning oyoq-qoʻli qotib ketibdi.

Qotib oʻlasanmi, haromi, isinmasang nima qiladi? — Oydin, Hazil emish

6. Pishiqmoq, chiniqmoq.

Uning tani quyoshda qoraydi, muskullari qotdi.

7. koʻchma Toʻxtovsiz, qattiq kulmoq yoki yigʻlamoq.

Uning gapiga rosa qotdik. Bola qotib-qotib yigʻlar edi.

Aleksey va Elmurod uning hikoyasini huzur qilib tinglab, kula-kula qotdilar. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Bobom kulgidan qotib qoladi. — Oybek, Bolalik

8. Qattiq uyquga ketmoq; dong qotmoq.

bizning qism komandiri mehmondorchilikdan sahar paytida kelib, qotib qolgan ekan. — T. Rustamov, Mangu jasorat

9. shv. Aralashtirmoq, qorishtirmoq, qormoq.

Borib kirsam maydonga, Achchigʻim tarqatsam, deb. Dushmanlarning qonini Boʻz tuproqqa qotsam, deb. — Ravshan

10. Juda ozmoq, oriqlamoq.

Bolam bechorani tinch qoʻyasanmi, yoʻqmi? Yegan-ichgani tatimay, kundan-kunga turnadek qotib ketyapti oʻzi. — O. Husanov, Nay

fl. 1. Qotmoq feʼlining birgalik nisbati.

Ular xandon urib qotishdi. Sovuqda qotishdi.

Qiziq bir vaziyatda bir zumgina qotishardi. — Oybek, Navoiy

2. tex. Qotishma hosil qilmoq.

3. Oʻzaro munosabatga kirmoq; aralashmoq, suqilmoq, qoʻshilmoq.

Tinib-tinchimaydi. Uz ishi yetmaganday, boshqalarning ishiga ham qotishib yuradi. — H. Nazir, Uzr, otaxon

ot Odam oʻldiruvchi yoki oʻldirgan kishi.

Yomon shifokorning qotildan farqi yoʻq. — Oʻ. Hoshimov, Nur borki, soya bor

Demak, Boysunqur mirzo bizning izimizga qoʻyilgan qotilni payqab, muhofaza sifatida ovchi yigitlarini yoʻllagan. — Mirmuhsin, Meʼmor

Uning qonini daʼvo qiladigan kishisi boʻlmaganidan, hukumat uning qotilini topish uchun ortiqcha harakat qilmadi. — S. Ayniy, Esdaliklar

ot 1. Badanda pufakchalar hosil qilib, qattiq qichishtiradigan yuqumli teri kasalligi.

Tiqilinch va iflos joylarda, yotoqlarda yashovchi kishilar turli terlama, qoʻtir va boshqa shunga oʻxshash yuqumli kasalliklarga duchor boʻladilar. — N. Ismoilov, Kasallarni parvarish qilish

2. Shunday kasallikka yoʻliqqan.

Qoʻtir bola. Qoʻtir echki.

Pismiq, egasidan xoʻp kaltak yeb, yana biltanglab qolgan qoʻtir itdek, egilib-bukilib, yerga sirpangandek boʻlib inqilladi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

sft. 1. Badani kamgoʻsht, ammo pishiq.

U [vakil] qop-qora, qotma, vujudi pay bir yigit boʻlib, aftidan yoshini chamalash qiyin edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Tosh supachada qotmadan kelgan novcha bir kishi xayolga choʻmib oʻtirar edi. T — uygʻun, Naychining qalbi

2. Terisi suyagiga yopishgan; ozgʻin, oriq.

Saltonbu gʻam-u gʻussadan, muhtojlik va doimiy ochlikdan soʻlishib ketgan qotma yuzini choʻzgʻilovchi kulgidan oʻzini tutolmay kular edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

beqasam toʻnning oldi ochilib qotma koʻkragi koʻrinib turar edi. — N. Aminov, Qahqaha