Qidiruv

sft. 1. zid. Rang-tusi mavjud ranglarning barchasidan toʻq; qozonkuya, koʻmir tusidagi; oq.

Qora qozon. Qora soch. Qora koʻz. Qora siyoh.

Moʻttixon bugʻdoyrang, qora qosh ayol edi. — S. Zunnunova, Olov

Chayla qamishlari allaqachon yonib bitib, yogʻochlarigina qora koʻmir boʻlib, chars-chars qilib tutab yotardi. — N. Fozilov, Diydor

2. Shu tusga moyil toʻq rangli; qoramtir.

Qora non. Qora gilos. Qora tuproq. Qora bulut.

Nimqorongʻida ruxsoridagi noʻxatdek qora xolini aniq koʻrdi. — S. Karomatov, Oltin qum

Qorani qora demanglar, Qoraning ori keladi. Qora mayiz yeganda, Qandday shirin keladi. — Qoʻshiqlar

Mulla Obid boʻlsa, aftiga qora balchiq sachratib, oʻzining mashhur ketmoni bilan ish koʻradi. — A. Qodiriy, Obid ketmon

3. Is, qurum bosgan, qoraygan yoki oqlanmagan, pardozlanmagan.

Qora uy.

Dolonning oʻng tarafidagi kichik qora hujrada Polvonning ota-onasi va bobolari umr kechirgan. — J. Sharipov, Xorazm

4. zid. Qorongʻi; nursiz, ziyosiz; yorugʻ.

Bu kungi kech Otabek bilan Homidning hayot va mamot masalalarini oʻzining qora quchogʻiga olgan qorongʻi bir tun edi — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Demak, yuzimning bir tomoni kundek yorugʻ-u, bir tomoni tundek qora ekan. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati

Uch qadrdon, uch opa-singil Zulmat quchgan qora oʻrmonda. — X. Davron, Qaqnus

5. Shaxmat, shashka kabi oʻyinlarda oqqa zid donalar va shu donalar bilan oʻynovchi tomon.

Qora bilan oʻynamoq. Qoralar yutdi.

6. ot Qora yoki qoraga moyil narsa (kiyim, mato va shu kabilar).

Bayroqlarga qora tutmoq (taqmoq), Qozonga yaqin yursang, qorasi yuqar — Maqol

Keng qishloqni partizanning Motami qoplab oldi: Qora taqdi har bilak. — A. Umariy

7. ot Biror narsaning uzoqdan yoki qorongʻidan koʻzga tashlanuvchi aksi, ifodasi; sharpa.

Oppoq qorda odamlarning qorasi yelib-yugurardi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Mashina yorugʻidan ham talvasaga tushib, oldinda chopib borayotgan jayron qorasiga koʻzi tushib, yuragi hapriqib ketdi. — M. Mansurov, Yombi

Koʻp oʻtmay havo burchida azamat havo laynerining qorasi koʻrindi. — S. Ahmad, Jimjitlik

8. ot Moʻljalga olingan yoki olinadigan narsa, nishon; moʻljal.

Qoraga olmoq.

Birinchi otgan yoy qoradan bir quloch yuqori ketdi. — Latifalar

Mergan boʻlsang, oʻshal ogʻochni qoraga olib otgʻil. — M. Osim, Oʻtror

9. koʻchma Umuman, salbiy belgini, sal-biy belgiga egalikni bildiradi; yomon.

Qora niyat. Qora kuchlar.

Kechirasiz, men shiringina bazmingizni qora xabar bilan muzlatib qoʻydim. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Paranji qursin, meni shunday qora kunlarga soldi. — Hamza, Paranji sirlari

Kalladan qora xayollarni quvish kerak, tushkunlik — eng yomon dushman. — F. Musajonov, Himmat

Shu gap bilan boshqalar Qoldi yer chizib. Qora, shum tilaklari Har yonni kezib. — Gʻayratiy

10. ot koʻchma Notoʻgʻri, yomon, yaramas narsa, ish.

Aroqning oʻzi oq, qilmishi — qora. — Qanotli soʻzlar

Gulnor endi man tortmadi. Sof nomusiga otilgan qorani butunlay yuvib tashlashga jazm qildi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Akangizga qora yuqtirmaslik uchun Oʻktamni ham oqlayapsizmi endi? — S. Zunnunova, Koʻzlar

11. Baʼzi soʻzlar bilan qoʻllanib, ular anglatgan narsaga xos belgi-holatning kuchli darajasini bildiradi.

Qora sovuq. Qora qon yigʻlatmoq.

Qora qishda toʻy qilmay, Battar boʻlgur nokas gov — A. Oripov, Yillar armoni

Nima qiladi oʻzini qora qiynoqqa solib?! — A. Muxtor, Tugʻilish

Shundan keyin terlab-pishib, qora terga tushib ketdi. — M. Mansurov, Yombi

12. koʻchma esk. Maʼlum miqdordagi yaxlit summa.

Bir qora choʻzsak, kifoya deb oʻylayman, ozmi, ming soʻlkavoy. — Oybek, Ulugʻ yoʻl

13. Qora (erkaklar ismi).

fl. 1. Suyuq yoki mayda zarrali sochiluvchan narsalarni bir-biriga aralashtirmoq, qorishtirmoq.

Tolqonni shakar bilan qormoq. Qatiqqa shakar qorib ichmoq.

Qoʻy suti, qoʻy moyiga Upadek unni qorib — Q. Muhammadiy

2. Obdan aralashtirib yetiltirmoq, iylamoq, pishitmoq (shu yoʻl bilan oʻzi bogʻlanib kelgan soʻz anglatgan narsani tayyorlashni bildiradi).

Loy qormoq. Beton qormoq.

Kun chiqmasdan un eladim, xamir qordim — Oybek, Tanlangan asarlar

Yormat xoʻjayinning sigir-buzoqlariga tert qorish bilan band boʻlgan xotinining oldida toʻxtadi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Bulgʻamoq, belamoq, qorishtirmoq.

Loyga qormoq.

Sel gʻoʻzalarimizni mehnatimizni ham tuproqqa qorib oldi-ketdi-yu, ammo yurak qoʻrimizni, vijdonimizni oqizib ketgani yoʻq. — Y. Shamsharov, Koʻrk meʼmorlari

Oʻzingni balchiqqa qorib, yigʻlab-yolvorib, dehqonning ogʻzidagini, kosibning boʻgʻzidagini umid etishga or qilmaysanmi, Matpano? — S. Siyoyev, Avaz

4. koʻchma Botirmoq, koʻmmoq; giriftor qilmoq.

Choʻponni sevolmadim, Hech koʻngil qoʻyolmadim. Gʻurbatga qorganimning, Devga yuborganimning Sababi shunda edi. — H. Olimjon

Suv zarralarining sovuqdan birikishi natijasida yuzaga keladigan oq-par shaklidagi yogʻin.KAR

ot ayn. Semizoʻt.

ot ayn. Qoravoy.

sft. 1. Qoraga moyil; qoratoʻr(i), qoramagʻiz.

Oʻzi qoracha boʻlgani uchunmi, bu xol tezda koʻzga tashlana qolmasdi. — S. Zunnunova, Olov

sepkilli, qoracha yuzi sal-pal pardozlangan. — N. Aminov, Qahqaha

2. tar. Oʻrta asrlarda aholining zodagon boʻlmagan tabaqasi.

3. etn. Ayrim turkiy xalqlarda urugʻ nomi (masalan, oʻzbeklarning qatagʻon, laqay, qirq, saroy qabilalari tarkibida qoracha urugʻi boʻlgan).

4. shv. Qora, avom xalqqa mansub kishi.

U shu yoshga kelib, nainki xudoga, hatto buni — qoracha, sevgilisini — xoʻja deb, bir-birlarining qovushishlariga yoʻl bermay kelgan urf-odatlarga ham til tegizmagan edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha