Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«қон» бўйича 1227 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

391 та
қон
Изоҳли луғат · яна 9 та луғатда

ҚОН 'тирик вужуд аъзо ва ҳужайраларини озиқлантирувчи, модда алмашувини таъминловчи қизил рангли суюқлик'. [Ярадан] қуюқ қ о н ҳали ҳам сил— жиб турар эди (Ойбек). Қадимги туркий тилда ҳам шундай маънони англатган бу от асли қан тарзида та — лаффуз қилинган (Девон, ИИИ, 172); ўзбек тилида а унлиси â унлисига алмашган: қан > қâн

1. Организмнинг юрак ва қон томирлардан иборат ёпиқ система ичида тўхтовсиз ҳаракатланиб турувчи суюқ тўқимаси (аъзо ва ҳужайраларни озиқлантирадиган, модда алмашинишини таъминлайдиган қизил суюкдик)

Артерия қони. Вена қони. Қон айланиши. Қон босими. Қон кетиши (оқиши). Қон томирлари

Яра кўкракда, юракка яқин: ундан қуюқ қон ҳази ҳам силжиб турар эди — Ойбек, Танланган асарлар

2. Туғишганлик, қариндош-ав-лодлик рамзи сифатида. "Ёшлик"

Ота-бобоси санъаткор ўтганда, қонида бор

Улар "Ўзимнинг қоним, қўйнидан тўкилса қўнжига, бегона бўлмасин" қабилида иш ту-тадшзар — Газетадан

3. Нарсаларнинг яшаш, ҳаракатланиш рамзи сифатида; "жони", "юраги"; қон томири

Нефт моторларнинг қонидир, Нефт мамлакатнинг шонидир — Ё. Мирзо

Нутқ инсоний маданиятнинг қон томири, асоси ва ўзагидир — "Саодат"

4. Шахсга хос ҳиссиёт, ҳис-туйғу

Қандайдир бир паривашнинг оловли жозибаси, ҳусн-малоҳати унинг эркаклик қонига чўғ ташлаб юборган эди — К. Яшин, Ҳамза

Жайроннинг шамолдек енгил ирғишлаб қочиши беихтиёр кўзни ўйнатиб, одамда овчилик қонини кўпиртиради — М. Мансуров, Ёмби

Тўлиқ мақола →
қонмоқ
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

фл. 1. Талаб даражасида еб, ичиб тўймоқ, нафси ором олар даражада емоқ, ичмоқ ва шу кабилар

Уйқуга қонмоқ. Чойга қонмоқ.

Салқин булоқлардан қонар ёʻловчи. Миртемир.

Севган қизи билан ҳеч бўлмаса бир томошага бориб, бир қониб гаплашиш истаги гўё унинг қоронғи кўнглига ёғду сочгандай бўлди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Ота-онаси, ўртоқларини меҳри қониб-қониб кўрса, дийдорларига тўйса. — Ғ. Расул, Адолат

2. Кўнгли тўлмоқ, мамнун, хурсанд бўлмоқ, қаноат қилмоқ.

Озга ҳам қонмоқ.

Яхши қолинг, севган юрт-у диёрим! Хизмат қилиб қонмай, қонга бўялдим. — Ҳамза

3. Қаноат, ишонч ҳосил қилмоқ ишонмоқ.

[Содиқ:] Муталбой сизни обдан яхши биладур, Ҳомид ака! Сизнинг қандай хизматингиз борлигига ҳам қонган Аммо унинг сиздан бир илтимоси бор экан. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Тўлиқ мақола →
қўнж
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от Этик, маҳси ва шу кабилар оёқ кийимларининг болдирни, иликни ўраб турадиган юқори қисми.

Қўнжи узун этик. Қўнжи баланд ботинка,

Турсунбой қизил этигининг қўнжини болдирга бурма қилиб тушириб олган эди. — С. Аҳмад, Уфқ

Қори этигининг қўнжидан дандон сопли пичоғини олиб, Ўрмонжонга берди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Тўлиқ мақола →
қўним
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

от 1. Қўниш ёки туриш жойи, манзил.

Ёғин тиниб, мўйданлар овули билан қирдаги қиётлар қўними орасига сўқмоқ ёʻллар тушди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

2. Хатти-ҳаракациз, тинч ҳолат; тиним, тинчлик.

Колхоз раисида қўним ёʻқ, машина олинг, — Комилжон. Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

Кўними ёʻқ капалак гулдан гулга қўнади. — Т. Ёʻлдош.

  • Қўним топмоқ Муқим ўрнашиб, туриб қолмоқ. Қосим бир идорада икки-уч ой ишлаб, иккинчи идорага кирар, у ерда ҳам қўним топмай, чиқиб кетар эди. — Ҳ. Нуъмон, Фасллар
Тўлиқ мақола →
қонли
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

сфт. 1. Қони бўлган, қони бор.

Иссиқ қонли ҳайвонлар.

Унсин акасини қучоқ-лаб, қонли ярасига юзини, кўзини суриб ёта берди. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Қон юқли, қон тегган, тўкилган.

Қонли қилич.

Қонли кўйлакни Қоратой эҳтиёт билан тилиб, ярани очди. — Ойбек, Танланган асарлар

Муҳаррам жуда шошиб қолган эди. Унинг кўз олдига қонли майдон-у эрининг чўзилиб ётгани келди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

3. Қон тўкиш, хунрезлик билан содир бўладиган.

Қонли урушлар. Қонли жанг.

Кўп сирларнинг, қонли кунларнинг Гувоҳисан, улуғ Днепр. — Ғайратий

Уни жонига тегган бир ёки бир неча қарздори ўлдирган, ё бўлмаса, бирор ўзидай ахлоқсиз рақиби ундан қонли ўч олган. — С. Айний, Эсдаликлар

  • Тўла қонли, тўлақонли Ҳар жиҳатдан мукаммал. замондошларининг тўла қонли образларини роман, повест, шеърларда ўқишни, саҳна ва экранларда кўришни истайдилар. — Газетадан
Тўлиқ мақола →
қўноқ
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

от Қўнғирбошлар оиласига мансуб, дони тариқдан кўра майдароқ, бошоқли бир йиллик ўсимлик; ғалла ва ем-хашак экини.

Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 391 →

Таърифлар ичида

471 та
сингимоқ

синги Шимилмоқ, шимилиб ёки сизиб, ички қатламга, қисмига ўтмоқ. Мой бўёқ тахтага яхшигина сингийди. Улар: Ер тўймагунча, эл тўймас, лалмикор қирларнинг тупр

дод

дод унд. с. Руҳий ёки жисмоний азобга чидай олмай чиқарилган қаттиқ товуш; бақириқ, фарёд. Дод! Войдод! Кимсаной, сен ўлгунча мен ўлсам бўлмайдими, болам! А. Оби

Ҳаммасини кўриш · 471 →

Эртаклар

178 та
Абдуазиз
Халқ оғзаки ижоди

Абдуазиз бой отасидан қолган мол-мулкни совуриб, қирқта жўрасидан ёрдам сўрайди, аммо улар ёрдам бермайди. Кейинчалик у карвон билан сафарга чиқиб, қудуқд

Аҳмоқ жўралар
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда Юз Муҳаммад исмли калнинг топқирлиги ва айёрлиги орқали аҳмоқ жўраларини алдаб, улардан қутулиши ҳикоя қилинади. Унинг ҳар бир ҳийласи кутилмага

Алдоқчи мушук
Халқ оғзаки ижоди

Бу эртакда ўрмондаги ҳайвонларни доимий алдаб юрадиган бир доно мушук ҳақида ҳикоя қилинади. Мушук ўзининг айёрлиги билан турли вазиятлардан чиқиб кета

Андижонликнинг ҳикояси
Халқ оғзаки ижоди

Андижонлик йигитнинг саргузаштлари ҳақидаги ушбу эртакда, йигитнинг бойга хизматга кириши ва турли қийинчиликларга дуч келиши тасвирланади. Унинг бошидан

Ақлли қиз (2)
Халқ оғзаки ижоди

Уч ўғил ва бир қизи бор отанинг кўзлари ожиз бўлиб қолади. Қиз отасининг кўзини очиш учун дори излаб, кўплаб қийинчиликларни енгиб ўтади ва охир-оқ

Араб лаққи
Халқ оғзаки ижоди

Камбағал чол Араб лаққи подшоҳ саройида хизмат қилиб юради. Унинг ҳаёти кутилмаганда яхши томонга ўзгаради ва бойиб кетади.

Ҳаммасини кўриш · 178 →

Шева материаллари

184 та
Челвегей
Фарғона вилояти · елвагай

Қо'қонда гелвагей ёки гелва тезаг', я'ни енгил ақлли одам

Қоншу
Тошкент вилояти · қо'шни
Сучан
Хоразм вилояти · сичқон
алчақ
Қорақалпоғистон Республикаси · чаққон, эпчил, уддабурон

чаққон, эпчил, уддабурон

Ҳаммасини кўриш · 184 →

Ташқи ресурслар

3 та
Lex.uz
Меъёрий ҳужжатлар

Ўзбекистон қонун ҳужжатларининг расмий миллий базаси.