Қидирув

фл. 1. Қайчи билан бўлмоқ, қисмларга ажратмоқ, кесмоқ, қирқмоқ.

Бахмални қиймоқ. Қоғозни қиймоқ. Тунукани қиймоқ.

Қайчи олиб, уч, энидан қиясан. — О. Қўчқорбеков.

2. Зич, таранг тортилиш, боғланиш ва шу кабилар туфайли тана ёки аъзо ичига ботиб жароҳатламоқ; ўйиб кирмоқ (ип, сим ва шу кабилар ҳақида).

Қўлимни сим қийиб юборди.

Пақирлар қўлимни қийиб юборай деди. — С. Сиёев, Ёруғлик

3. шв. Тандан жудо қилмоқ, олмоқ, кесмоқ, чопмоқ, узиб ташламоқ.

Қарчиғайман, душман бошин қияман. — Алпомиш

4. с. т. Айланма ёʻлни қўйиб, тиккасига юрмоқ.

Бурилишларда ёʻлни қийиб ўтмоқ.

Неча тоғнинг тумшуғин Қийиб ўтиб боради. — Равшан

5. кўчма с.т. Усталик билан бажармоқ, моҳирлик билан адо қилмоқ, қойил қилмоқ, ўринлатмоқ, дўндирмоқ, бопламоқ.

[Машрабжон] Хушовоз йигит-а. Ашулани роса қияди-да. — Ш. Саъдулла, Икки билагузук

Роса овози бор экан-да, ёʻлини ҳам қияр экан. — Ойбек, Танланган асарлар

Оббо Жўравой-е, аммо-лекин гапни қиясиз. Ёлғонни ҳам ростдай қилиб гапирасиз. — Уйғун, Ҳуррият

6. кўчма кам қўлл. Камайтирмоқ, қисман нобуд қилмоқ, ёʻқ қилмоқ.

Бировнинг ризқини қиймоқ.

Саидий бунга ишонмаса ҳам, Мунисхоннинг шу ҳаракати унинг умридан катта қийди. — А. Қаҳҳор, Сароб

Қўй, эчки ёки туя қумалоғидан иборат гўнг қатлами

Бир жойда хазина кўрганман.. Уч-тўрт йиллик қўй қийи босилиб ётибди — Самар Нуров, Нарвон

сфт. 1. Бир томони баланд, бир томони паст ер, қиялик; тоғ ёки тепалик ён-бағри.

Карвонни ҳоритар ёʻлнинг қияси. — Алпомиш

Қийғир деган қуш ўлтирар қияда. Бундай сулув ёʻқдир ушбу дунёда. — Ёдгор

2. Қийғоч очилган нарсаларнинг оралиғи, тирқиши.

Чодир пардаси қиясидан амирнинг кўзи биринчи марта қўлида бургут қўндирган Ҳайдармерганга тушди. — М. Жўрабоев, М

3. сфт. айн. Қиялама.

Қия ер. Қия ёʻл

Аксари қия жойлардан довон ошиб бориладиган Қайнар ёʻли ҳозир от-арава учун ёпиқ. — С. Анорбоев, Оқсой

У қия арқон устига оёқ қўйиб, юқорига кўтарила бошлади. — Мирмуҳсин, Дорбозлар

4. сфт. Қийғоч очилган, сал очилган, сал очиқ.

Сандиқ қопқоғини қия қилиб кўтармоқ.

Хотин тўхтади ва йигитга қараб, бетидаги чашмбандини қия очди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Қиз қия қолган эшикни секин зичлади-да, ўйланиб, йигитнинг кетидан қараб қолди. — А. Қаҳҳор, Сароб

5. сфт. Бурчакма-бурчак ёки қиялаб ёʻналган; оғма, ётиқ.

Қияхат. Қия ёмғир. Ариза тепасига қия қилиб ёзилган хат. Рўмолни қия ўрамоқ.

Қия тушаётган қуёш нуридан унинг текис таралган сочи ҳам товланиб турарди. — П. Қодиров, Уч илдиз

6. Орқасини ўгирган, ёнга қараган, бурилган, ўгирилган ҳолат(да).

Қия ўтирган Ҳаётнинг бўлиқ кўкраги нафасига ҳамоҳанг бўлиб, гоҳ кўтарилар, гоҳ тушар эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.

Эрта-индиноқ Холтожихон тракторга қия миниб, Ҳаётхонга баланддан қарайди. — Р. Раҳмонов, Бахт билан учрашув

1. айн. Қия.

қоронғи тушишига яқинлашганликдан, қиё ёпилиб турган дарбозани кимдир ичкаридан зичлаб ёпди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. айн. Қиялик, қия.

Тоғ оралаб юрар эмиш, Ўтиб қир-у қиёдан. — Т. Тўла

Қиё тепасида бир йигит турар — Кенг водий устида ўйчан боқиши. — Миртемир

ўзбекчатик ҳолатда бўлмоқ, қиём (намоздаги тик ҳолат)русчавставаниеинглизчаsteep

Элиг-мä янут берди қïлдï қïям Ҳукмдор жавоб берди ва ўрнидан турди – Правитель ответил и встал – Тҳе Рулер ансверед анд стоод уп.

ўзбекчақиёс, мисолирусчасопоставлениеинглизчаcompare

Тüшüн ёʻрмä ёʻрсä билиг бирлä ёʻр, қïяс маъни бирлä эди етрü кўр Туш кўрсанг, уни таъбир қилма, таъбир қилсанг ҳам уни билим билан амалга ошир, унинг мазмуни билан тушингни диққат билан қиёсла – Не толкуй свой сон, если же толкуешь, то толкуй со знанием, и его смысл тщательно сопоставляй – До нот интерпрет ёур дреам, иф ёу интерпрет, тҳен интерпрет ит витҳ кновледге, анд карефуллй компаре иц меанинг