Qidiruv

sft. 1. Bir tomoni baland, bir tomoni past yer, qiyalik; togʻ yoki tepalik yon-bagʻri.

Karvonni horitar yoʻlning qiyasi. — Alpomish

Qiygʻir degan qush oʻltirar qiyada. Bunday suluv yoʻqdir ushbu dunyoda. — Yodgor

2. Qiygʻoch ochilgan narsalarning oraligʻi, tirqishi.

Chodir pardasi qiyasidan amirning koʻzi birinchi marta qoʻlida burgut qoʻndirgan Haydarmerganga tushdi. — M. Joʻraboyev, M

3. sft. ayn. Qiyalama.

Qiya yer. Qiya yoʻl

Aksari qiya joylardan dovon oshib boriladigan Qaynar yoʻli hozir ot-arava uchun yopiq. — S. Anorboyev, Oqsoy

U qiya arqon ustiga oyoq qoʻyib, yuqoriga koʻtarila boshladi. — Mirmuhsin, Dorbozlar

4. sft. Qiygʻoch ochilgan, sal ochilgan, sal ochiq.

Sandiq qopqogʻini qiya qilib koʻtarmoq.

Xotin toʻxtadi va yigitga qarab, betidagi chashmbandini qiya ochdi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Qiz qiya qolgan eshikni sekin zichladi-da, oʻylanib, yigitning ketidan qarab qoldi. — A. Qahhor, Sarob

5. sft. Burchakma-burchak yoki qiyalab yoʻnalgan; ogʻma, yotiq.

Qiyaxat. Qiya yomgʻir. Ariza tepasiga qiya qilib yozilgan xat. Roʻmolni qiya oʻramoq.

Qiya tushayotgan quyosh nuridan uning tekis taralgan sochi ham tovlanib turardi. — P. Qodirov, Uch ildiz

6. Orqasini oʻgirgan, yonga qaragan, burilgan, oʻgirilgan holat(da).

Qiya oʻtirgan Hayotning boʻliq koʻkragi nafasiga hamohang boʻlib, goh koʻtarilar, goh tushar edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

Erta-indinoq Xoltojixon traktorga qiya minib, Hayotxonga balanddan qaraydi. — R. Rahmonov, Baxt bilan uchrashuv

fl. 1. Qaychi bilan boʻlmoq, qismlarga ajratmoq, kesmoq, qirqmoq.

Baxmalni qiymoq. Qogʻozni qiymoq. Tunukani qiymoq.

Qaychi olib, uch, enidan qiyasan. — O. Qoʻchqorbekov.

2. Zich, tarang tortilish, bogʻlanish va shu kabilar tufayli tana yoki aʼzo ichiga botib jarohatlamoq; oʻyib kirmoq (ip, sim va shu kabilar haqida).

Qoʻlimni sim qiyib yubordi.

Paqirlar qoʻlimni qiyib yuboray dedi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

3. shv. Tandan judo qilmoq, olmoq, kesmoq, chopmoq, uzib tashlamoq.

Qarchigʻayman, dushman boshin qiyaman. — Alpomish

4. s. t. Aylanma yoʻlni qoʻyib, tikkasiga yurmoq.

Burilishlarda yoʻlni qiyib oʻtmoq.

Necha togʻning tumshugʻin Qiyib oʻtib boradi. — Ravshan

5. koʻchma s.t. Ustalik bilan bajarmoq, mohirlik bilan ado qilmoq, qoyil qilmoq, oʻrinlatmoq, doʻndirmoq, boplamoq.

[Mashrabjon] Xushovoz yigit-a. Ashulani rosa qiyadi-da. — Sh. Saʼdulla, Ikki bilaguzuk

Rosa ovozi bor ekan-da, yoʻlini ham qiyar ekan. — Oybek, Tanlangan asarlar

Obbo Joʻravoy-ye, ammo-lekin gapni qiyasiz. Yolgʻonni ham rostday qilib gapirasiz. — Uygʻun, Hurriyat

6. koʻchma kam qoʻll. Kamaytirmoq, qisman nobud qilmoq, yoʻq qilmoq.

Birovning rizqini qiymoq.

Saidiy bunga ishonmasa ham, Munisxonning shu harakati uning umridan katta qiydi. — A. Qahhor, Sarob

Qoʻy, echki yoki tuya qumalogʻidan iborat goʻng qatlami

Bir joyda xazina koʻrganman.. Uch-toʻrt yillik qoʻy qiyi bosilib yotibdi — Samar Nurov, Narvon

Qiya yer, qiyalik.

Qiyamada sirpanchiq otmoq.

Chigit yerdan endi unib chiqqanda, murgʻak gʻoʻzani sel savalab ketdi. Qiyamalarni suv yaladi. — Gazetadan

ot 1. Qiya holat, qiya ekanlik.

Yoʻlning qiyaligi. Eshikning qiyaligi.

2. Bir tomoni baland, bir tomoni past yer; qiyalama yer, yonbagʻir.

Tik qiyalik. Qiyalikdan yurib, yuqoriga chiqmoq.

Tuman ichida qiyalikdan Pochchayev tushib kelayotgan edi. — A. Muxtor, Tugʻilish

qiyalik tugab, tekisroq yerga yetganlarida qarshidagi butalar orqasidan bir koʻppak otilib chiqdi. — S. Anorboyev, Oqsoy

fl. 1. asosan (-(i)b qoʻshimchali ravishdosh shaklida qoʻllanadi — qiyalab)

2. Qiya holda yoʻnalmoq.

Koʻchadan qiyalab oʻtmoq. Qiyalab kesmoq. Yomgʻir qiyalab yogʻmoqda.

Ufqni qiyalab boruvchi kuz quyoshi tikka koʻtarilmay, togʻlar orqasidan oʻtarkan, kun juda tez kech boʻlib qoldi. — Shuhrat, Shinelli yillar

Bir tomoni qiyalab tushib, katta tosh yoʻlga tutashgan qovun bozori odamlar bilan gavjum. — R. Fayziy, Hazrati inson

3. Qiya qilmoq, qiya holatga olmoq.

Uning diqqatini shu choq eshikni qiyalab moʻralayotgan bolalar tortdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Mayna shoshib, roʻmolini qiyaladi va sekin eshik tomonga koʻz tashladi. — Sh. Toshmatov, Erk qushi