Hayot Foundation loyihasi
Loyiha haqida
Oʻz
Oʻz

Qidiruv

«qayligim» boʻyicha 117 ta natija: Izohli

Filtr
Lugʻat turi
Izohli Tarjima Terminologik Frazeologik

Lugʻat maqolalari

117 ta
qay

QAY ' qaysi'. Oʻt oʻrdim, mashoh terdim. Q a y ish duch kelsa, hildim (Quddus Muhammadiy). Qadimgi turkiy tilda ham pgunday maʼnoni bildirgan bu olmosh asli qayu tarzida talaffuz qilingan (Devon, III, 237; DS, 408); eski oʻzbek tilida bu soʻz oxiridagi u unlisi talaffuz qilinmay qoʻygan (КРС, 318), hozirgi oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan: qayu > qay > qäy

soʻr. olm. Qaysi?; qanday? n -tuman, zalolat. E. Shukur, Hamal ayvoni

Hay vaqtda oʻqiysiz? Qay mahalda keldingiz? Qay darajada? Qay ahvolda?

Bir oshno iz-laydir devona dilim, Qay taraf qarasam

Buvim soʻzlar xoʻrsinib, Utmishidan oʻksinib: -Oʻt oʻrdim, mashoq terdim, Qay ish duch kel-saqildim — Q. Muhammadiy

Tongla mahsharda qay yuz bilan senga boqaman? — Oybek, Tanlangan asarlar

Toʻliq maqola →
qayd

ot 1. kt. Taʼkidlash; taʼkid.

Ikkinchi daftarni qoʻlga olaman. Bu esa teatr tarixining qimmatli xazinasi — unutilmas sanalar, noyob fikrlar, qaydlar, takliflar jamlamasi. — A. Yunusov, Chinor va nihol

2. Yozish, yozib qoʻyish, roʻyxatdan oʻtkazish; roʻyxat.

Qayd daftari.

  • Qayd qilmoq (yoki etmoq) Taʼkid bilan aytmoq, tilga olmoq. Siz meni jahongashta, deb toʻgʻri qayd qildingiz. — A. Hakimov, Ilon izidantarbiyaviy ishlar durust yoʻlga qoʻyilmaganligidan ayanchli ahvollar sodir boʻlayotganligi qayd qilib oʻtildi. — N. Safarov, Olovli izlarAkademik Otaboyev bu yosh olim ham tirishib ishlayotganini qayd etgan edi. — Mirmuhsin, Umid
  • Qayd qilmoq (yoki etmoq) Yozib qoʻymoq, aks ettirmoq (maʼlumot sifatida). Zarrabinda har xil hasharot, qurt-qumursqa, ildizlarni sinchiklab koʻradi, yangi tutilgan kundaligiga qayd qiladi. — S. Nurov, Narvon— Kimning nima dardi borligi daftarimda qayd etilgan, — dedi vrach. — Yo. Xayitov, M. Rahmon, Hayot-mamot
Toʻliq maqola →
qayer

olm. soʻr. olm. Qaysi yer?, qaysi joy?; qaysi tomon?, qayoq?

Qayer sizga yoqadi? Bu qayerning anori? Qayering ogʻriyapti?

Hali hech qayerni koʻrganimcha yoʻq. — A. Qahhor, Yangi yer

Ahmadjon oʻziga kelgach, razm solib qarasa, hech qayeri mayib boʻlmabdi, faqat bilagidan qon oqar edi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Toʻliq maqola →
qaygʻu

ot 1. Boshga tushgan ruhiy azob; gʻam, musibat.

Ogʻir qaygʻu. Chuqur qaygʻu. Qaygʻu tortmoq.

Joʻraxonning nobud boʻlishi yurt qaygʻusiga aylandi. — Nazarmat, Joʻrlar baland sayraydi

Toʻgʻri, [Shohista] baʼzi vaqtlarda nimalarnidir oʻylab, bir oz maʼyuslanar ammo bunchalik qaygʻuga botmasdi. — M. Aliyev, Qalb soʻzlari yozilgan maktub

Hasratli hujramda qaygʻudan boʻlak Hamma ketib boʻldi birma-bir — E. Shukur, Hamal ayvoni

2. Koʻzlangan maqsad yoʻlidagi bezovtalik xatti-harakati, oʻy-fikr; tashvish, gʻam.

Echkiga — jon qaygʻusi, qassobga — moy qaygʻusi. — Maqol

Yigitlar oʻz istiqbollari qaygʻusida yangi bino, yangi roʻzgʻor tuzaydilar. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Toʻliq maqola →
qayin

ot “Ota”, “ona”, egachi, singil soʻzlari oldidan kelib, shu soʻzlar bilan ifodalangan qarindoshlarning er yoki xotinga qarindoshlik munosabatini bildiradi.

Kuyovning qayin otasi. Kelinning qayin onasi. Qayin ogʻam.

Ular mening qayin inilarim, kambagʻal, uyatchan kishilar, oʻzlari kelishdan uyalib, arizalarini mendan yubordilar. — S. Ayniy, Qullar

  • Qayin anor Donalari toʻq qizil, oʻrtacha nordon anor (asosan Fargʻona vodiysida boʻladi). Sersuv qayin anorning sharbatlari engagimdan tirqirab oqib ketmoqda. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola
Toʻliq maqola →
qayiq

ot Daryo, koʻl va boshqalar suv havzalari uchun moʻljallangan suzish vositasi.

Eshkakli qayiq. Motorli qayiq. Qayiq haydamoq.

Meni daryodan Umurzoq ota degan chol qayiqda oʻtkazib qoʻydi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Qayiqlar koʻprikka yetar-yetmas toʻxtadi. — J. Sharipov, Xorazm

Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 117 →