сфт. 1. Тарафдор бўлмаган, тарафдор эмас, маъқул деб билмайдиган, зид фикрдаги.
Иккинчи уйланишга Отабек бутунлай қарши бўлиб, фақат бу қудаларнинг-гина ишларидир. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Шанбаликка кўп одам келишига қаршисан — А. Қаҳҳор, Қаноциз читтак
мен ҳам Кумушни Тошкент юбормоққа қаршиман. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
2. Хилоф, зиддига иш тутувчи; мухолиф ёки душман.
Қарши томонлар. Қарши кучлар.
Устоз Қавом шундай мўтабар зотнинг фарзанди салтанатга қарши бўлгани, нобакор чиққанига афсусланади. — Мирмуҳсин, Меъмор
3. Бошқасини инкор этадиган, унинг зидди бўлган.
Бир-бирига қарши фикрлар. Қонунга қарши хатти-ҳаракатлар.
Бўтабой акамга қарши гапирсам ҳам майлигами? — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
4. Рўбарў жойлашган ёки ёʻналган; қарама-қарши, рўбарў.
Қарши оқим. Қарши шамол. Кўчанинг қарши томони. Қаршида турган одам. Қаршидаги боғ.
Ойқиз қарши томондан келган шамол-тўполонни ёриб, ҳамон олдинга интиларди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли
Ётоқхона олдига келганимизда бир бола қаршимиздан чиқиб қолди. — Ў. Умарбеков, Шонли авлод
Отабек учун энг нозик са
налган бу масала қаршидаги жавоб кутиб ўтиргувчиларни ниҳоят зериктирди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
5. (ж.к. билан — -га қарши) кўм. взф.
6. 1) зидлик (зидлаш) муносабатини билдиради; зид (хилоф) ҳолда.
Унинг овози истагига қарши баланд жарангламади. — Ойбек, Танланган асарлар
Қутидор, одатига қарши, бозордан кундуз соат учларда қайтиб келди-да, Отабекни сўради. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Энди адолатга қарши хиёнат қилиш ярашмайди. — Ойбек, Танланган асарлар;
7. 2) ўзи бирикиб келган сўз англатган нарсани даф этиш, ёʻқ қилиш, олдини олиш ва ш.к. га қаратилганлик маъносини билдиради.
Ичкиликбозликка қарши кураш. Ҳашаротларга қарши дори сепмоқ.
Касалнинг олдини олиш чораларидан энг муҳими вақтида тепкига қарши эмлатишдир. — Саодат
8. кўм. взф. эск. айн. (3-ш. эга/шк ва ў.-п. к. шаклида, б.к. билан — қаршисида) олдида
Шунинг учун кутмаган ҳол қаршисида бир оз довдираб қолди. — Ойбек, Танланган асарлар
Инобатхон кутилмаган бу аччиқ муомала қаршисида борлиқ-ёʻқлиқ ҳолда қолди. — Муштум
- Бахтга қарши
- Қарши атака Беш марта қарши атака қилиб, ҳеч иш чиқара олмагандан кейин — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз
- Қарши бормоқ Қарши иш тутмоқ, қарши ҳаракат қилмоқ. Умримда биринчи мартаба кўнгил орзусига қарши бор-дим. — А. Қодирий, Ўтган кунларЭрининг раъйига қарши боришдан фойда ёʻқлигини билди. — Ойбек, Танланган асарлар
- Қарши келмоқ 1. Зид бўлмоқ, хилоф бўлиб тушмоқ. Уларнинг жавоблари кечаги сизнинг оқлашингизга сира қарши келмайдир. — А. Қодирий, Ўтган кунларУлар боғдан чиқиш олдида бир йигитга қарши келдилар. — Ойбек, Танланган асарлар
- Қарши олмоқ 1. Кутиб олмоқ, қаршиламоқ (ташриф буюрувчини). Биров тунд, биров очиқ чеҳра билан қарши олди меҳмонларни. — Ф. Мусажонов, ҲимматГулнор бу хабарни жуда совуқ қарши олди. — Ойбек, Танланган асарлар
- Қарши турмоқ Қарши чиқиб, монелик кўрсатмоқ, тўсқинлик қилмоқ. Дадасининг уйланишига қарши туриш учун ҳеч қандай асос топа олмади. — Ойбек, Танланган асарлар
- Қарши тушмоқ Унинг [Ҳасаналининг] бу фикрига Кумуш билан онаси қарши тушдилар. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
- Қарши чиқмоқ 1. Пешвоз чиқмоқ, кутиб олмоқ; Механизацияга қарши чиқишлар бўлиб турадими, бўлса — қарши чиққан одамларнинг далил ва исботлари нималардан иборат? — А. Қаҳҳор, Картина
- Қарши қуда Ўзаро қиз бериб, қиз олишган қудалар (бир-бирига нисбатан).
- Қарши қуймоқ 1. Бирини иккинчисига қарама-қарши, мухолиф, зид қилиб қўймоқ. Ёрмат Ёʻлчини ўз қўлтиғига олиб, бошқаларга қарши қўйишни истар эди. — Ойбек, Танланган асарлар
- Қарши ҳужум Душманнинг ҳужумини даф қилиш, унга жавобан қилинадиган ҳужум. Душман жон ҳолатда бор кучини қарши ҳужумга ташлади. — Газетадан
- Ҳар эҳтимолга қарши