Qidiruv

fl. ayn. Qalqimoq.

qalqon

qalqonruschaщитinglizchashield

Tayaqlïq yayïqa temür qalqan et To‘qmoqli dushmanga temir qalqon hozirla – Против вооруженного дубиеами врага делай железные щиты – Against a dubious enemy, make iron shields

ot 1. Jangchining tanasini qilich, nayza va shu kabilar tigʻli qurollar zarbidan himoya qiluvchi, turli materiallardan yasalgan moslama.

Badia siri fosh boʻlib — qilichi sinib, qalqoni teshilgan sarbozolarday, lol boʻlib qoldi. — Mirmuhsin, Meʼmor

Hammadan oldinda boshdan-oyoq zirhli kiyim kiyib, qoʻlida qalqon tutgan Ahmad Tanbal kelmoqda edi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. koʻchma Ofat, balo, koʻngilsiz hodisalar va shu kabilardan saqlovchi vosita; toʻsiq, gʻov.

Qum balosiga, garmsel balosiga nima qalqon — daraxt qalqon. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

Nizomulmulk sizning zarbangizga qalqon qidirib, oʻzini u tomonga yaqinroq olib yuribdi. — Oybek, Navoiy

3. koʻchma Himoyachi.

Mathasan ogʻam yonimda boʻlsa, koʻchada qoʻrqmay yuraman. Bu mening qalqonim-da. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

fl. 1. Suyuqlikning betida chayqalmoq, tebranmoq.

Qayiq suvda qalqib turibdi.

Suv yuzida qamish gʻaramlar qalqib suzar edi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

2. Yuzada, biror narsa ustida lapanglamoq; u yon-bu yon chayqalmoq, silkinmoq.

Yerdan koʻtarilgan chang-toʻzon ogʻir-ogʻir qalqidi. — Shuhrat, Shinelli yillar

Oʻrtada ustiga qora guldor joynamoz yopilgan tobut yelkama-yelka qalqib oʻtadi. — T. Ashurov, Marvarid tut

Nazokat qora xonatlas koʻylak kiyib olgan, qizil duxoba nimchasi ostida toʻla koʻkragi qalqib turardi. — H. Gʻulom, Mashʼal

3. Ixtiyorsiz, qandaydir taʼsir bilan biror tomonga siltanmoq.

Tramvay qoʻzgʻalganda, bir moʻysafid qalqib ketib, ikki yigitga tegib ketdi. — Mushtum

Malohat yurak oldirib qoʻygani uchunmi yoki choʻchidimi, oʻtirgan stulida bir qalqib ketdi. — I. Rahim, Tinimsiz shahar

4. koʻchma Notinch holatda, harakatda boʻlmoq.

Zamona qalqib turibdi, bek tugul amirning oʻzi ham qutquda emish. — A. Muxtor, Chinor

Ikki oʻrtada soʻz qochib, vaziyat qalqib turganda, yoshgina yigit soʻz soʻradi — S. Mahkamov, Gina

5. Biror narsa ostidan, ortidan, tubidan sirtga (yuqoriga) chiqmoq.

Ular, basharti, birontasi suv yuziga qalqib chiqib qolsa, yana oʻq otishardi. — J. Sharipov, Xorazm

Daraxtlar ortidan oy qalqib, sekin suzib koʻtarila boshladi. — Oybek, Nur qidirib

Mamajonning oʻpkasi toʻlib, koʻziga yosh qalqidi. — S. Nurov, Narvon.

6. Oʻtirgan, yotgan oʻrnidan turmoq, qoʻpmoq.

Oppoq dala, qir, Oy nuri balqir, Tong otar-otmas Bitta qiz qalqir. — M. Alaviya.

Xon oʻrnidan qalqib turib, hech kimga qaramay, hech narsa demay, oʻqday otilib, ichkariga kirib ketdi. — J. Sharipov, Xorazm

7. Paydo boʻlmoq, chiqmoq, toshmoq.

Uning badaniga allaqanday qora dogʻlar qalqigan, isitmasi chiqib yotibdi. — A. Muxtor, Tugʻilish

8. koʻchma Namoyon boʻlmoq, aks etmoq.

Oyna opa chehrasidagi jiddiylik yoʻqolmagan boʻlsa-da, lablarining bir chetida tabassum qildi. — Sh. Xolmirzayev, Toʻlqinlar

Chehrasiga qalqib chiqqan alamli ifodani yashirishga urinib, burilib qaradi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

9. koʻchma Ikkilik boʻlib, na u yoqli, na bu yoqli boʻlmay turmoq; ikkilanmoq.

Mingboshining bu tilyogʻlamaligi majlisning qalqib turgan qismini ham uning tomoniga burib yubordi. — Sh. Rizo, Qor yogʻdi, izlar bosildi.

10. ayn. Oʻqchimoq.

Qandolat buvi choy hoʻplab turib, piq etib kulib yuborgan edi, qalqib ketdi. — R. Fayziy, Hazrati inson

Tomogʻimdan osh oʻtmay, qalqib ketdim. — R. Azizxoʻjayev, Yashil chayla

fl. Qalqimoq feʼlining orttirma nisbati.