от 1. Ғўза ўсимлигининг чигит ва толалардан иборат оппоқ юмшоқ ҳосили.
Узун толали пахта. Чигитли пахта. Чигициз пахта. Пахта териш. Эски пахта бўз бўлмас, асли душман дўст бўлмас. — Мақол
У кечқурун терган пахтасини табелчига ўтказиб, ювиниб-тараниб қишлоққа жўнади. — И. Раҳим, Чин муҳаббат
2. Чигитдан ажратилган шу маҳсулот; момиқ.
Пахтадан ип йигирмоқ.
Вазиранинг эгнида шафтоли гулига монанд, кўкси очиқ, елкасига пахта қўйиб тикилган шойи кўйлак. — С. Аҳмад, Уфқ
Республика пахта толаси ишлаб чиқариш бўйича дунёда тўртинчи ўринда туради. — Газетадан
3. с.т. айн. Ғўза.
Узоқ-узоқда ҳали кун кўтарилмаганига қарамай қўлларига кетмон ушлаган йигитлар пахта суғориб юрибдилар. — А. Қодирий, Обид кетмон
4. сфт. Гули, тасвири (очилган) пахтага ўхшаш.
Қурбонов чўнтагидан ён дафтарча чиқарди: — Бу кишига ўттизта чойнак, юзта пахта гулли пиёла тақсимчаси билан. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа
Пахта гулли чойнакни олдига тортди. — Т. Ашуров, Оқ от
- Ипак пахта Толаси ингичка, узун ва пишиқ пахта. Тилда достон Фарғона — Ипак пахта диёри. — Ё. Мирзо
- Пахта тозалаш 1. Пахтани хас-хашак, чанг-тўзондан тозалаш; У шаҳарга киргандан кейин пахта тозалаш заводи ёнидаги бекатда тушди. — Т. Ашуров, Оқ от
- Кўзининг пахтаси чиқмоқ Ғазаб ёки ҳаяжондан кўзлари катта-катта очилмоқ, кўзи ола-кула бўлмоқ. Ортиқ талвасада, қўллари билан бошини тўсиб, кўзининг пахтаси чиқиб, тисарилди. — М. Мансуров, Ёмби
- Пахта олма Узоқ сақланмайдиган эртапишар маҳаллий олма нави. Пахта олма пишди, шотут қизарди. Учинчи чопиқни бошладик кеча. — Ғ, Ғулом