Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ойгина» бўйича 248 та натижа

Филтр

Луғат мақолалари

247 та
ой
Изоҳли луғат · яна 8 та луғатда

от 1. (О — катта). Қуёшдан нур олиб, ёғду сочувчи самовий жисм, Ернинг табиий ёʻлдоши.

Ўн тўрт кунлик ой. Тўлин ой. Ой нури. Ой чиқди. Ой ботди. Ойнинг юзидаги доғлар. Ойнинг Ер атрофида айланиши.

Ойни этак билан ёпиб бўлмайди. — Мақол

Кечки гуллар очилиб турибди. Кўкда танҳо ой кезмоқда. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

2. Астрономик йилнинг ўн иккидан бирига — Ойнинг Қуёш атрофидан бир марта айланиб чиқиш муддатига яқин вақт оралиғи; ўлчов бирлиги: 28, 29 30 ёки 31 кунлик давр.

Ой боши. Май ойи. Бир йил — ўн икки ой. Бу орада уч ой ўтди. Ёз ойлари ҳам ўтиб кетди. Ойнинг ўн беши қоронғи бўлса, ўн беши ёруғ. — Мақол

Ўғлим бечора ой ўтмасдан бўзчининг мокисидек қатнаб турса. — А. Қодирий,Ўтган кунлар

3. Уч-тўрт кунлик ой шаклидаги безак ёки белги.

Мезана устидаги ой.

4. Аёллар исми таркибига киради ёки аёллар номига қўшилиб, эркалаш, ҳурматни билдиради.

Ойпошша, Ойқиз, Ойтўти, Ойниса; Турсуной. Ширмоной, Қундузой.

  • Ой юз Чиройли юз, гўзал юз. Ой юзинг қора чиммат зулмидан қутултирғил. Чиқ қоронғи турмушдан, нур ичинда жавлон қил. Ҳамза. Ой деса — ойга, кун деса кунга ўхшайди Жуда гўзал, жуда ҳам чиройли.
  • Ойдан ой, кундан кун ўтиб Анча вақт ўтиб. Ойдан ой, кундан кун ўтар дарёдил, Менга танҳо бўлган сен ёʻқсан моҳим. — Ҳабиб Абдуназар, Анжир гули.
  • Ой-кун(лар) ўтиб Вақти, умри, ҳаёти кечиб. Шу ёʻсин оромсизлик ва бесаранжомлик ичида [Отабекнинг] ой-кунлари ўтиб турар эди. А. Қодирий, Ўтган кунлар.
  • Ой бориб, омон кел Сафарга кетаётган кимсага яхшилик тилаб айтиладиган ибора, оқ ёʻл тилаш. У[Элмурод] ёʻлда кетар экан Ой бориб, омон келинг! деб, оқ ёʻл тилаб қолган Гулсумни ҳийлагача ўйлаб ётди. — П. Турсун, Ўқитувчи
  • Ой кўрмоқ Ҳайз кўрмоқ.
  • Ойи тўлди Туғиш вақти етди. Кумушнинг ойи тўлмасданоқ, у [онаси] бешик ясатиш билан машғул эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар
  • Ойкуни яқин Туғиш арафасида, олдида.
Тўлиқ мақола →
ойи
Изоҳли луғат · яна 5 та луғатда

от Она.

— Бир оздан кейин чиқиб, ойим билан сўрашинг, — деди Кумуш. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

— Ойижон, сиз ҳеч ташвиш тортманг, чарчадим, холос, — жавоб берди Нури. — Ойбек, Танланган асарлар

  • Катта ойи 1. Ота ёки онанинг онаси; Ёʻлчи пишқирган отини тўхтатиб, қичқирди: — Катта ойи, йигитчаларни хурсанд қилинг! — Ойбек, Танланган асарлар
  • Келин ойи
  • Кичик ойи
Тўлиқ мақола →
оят
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от Қуръон сураларининг ҳар бир жумласи, ҳар бир банди.

Меҳроблар тепасига хатти шикаста хати билан оят ёзилган. — Мирмуҳсин, Илдизлар ва япроқлар

Баъзилар чўккалаб ўтириб олиб, ўзлари билган оятни тиловат қилмоқда. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари

Қуръони каримда Од қавми тўғрисида жуда кўп оятлар нозил қилинган. — Газетадан

Тўлиқ мақола →
ўйин
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Кўнгил очиш, дам олиш, тарбиялаш мақсадида қилинадиган эркин ҳаракат ёки машғулот.

Болалар ўйини.

Кўча туташ балчиқ бўлганидан болаларнинг ўйини тугул, юришига ҳам имкон ёʻқ эди. — Ойбек, Танланган асарлар

кенг майдонда шовқин-суронли қиш ўйинлари: баланд тепадан сирпанишлар, думалашлар, ченаларда учишлар — Ойбек, Танланган асарлар

2. Бошқалар билан мусобақа қилиш учун маълум қоидалар асосида ўтказиладиган машғулот.

Футбол ўйини. Шахмат ўйини. Эстафета ўйинида қизлар командаси ютиб чиқди.

Жон-дилим футбол эмасми, қизни ҳам унутиб, бутун хаёлим ўйинда бўлиб қолди. — Газетадан

3. Ўртага пул ёки нарса тикиб ўтказиладиган машғулот; қимор.

Отам ўйин қизиғида ютқазишга ютқазиб қўйиб, кейин ўзини урди, пешонасини ёрди, йиғлади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

4. Ритмик ҳаракатлар ва мимикалар уйғунлигидан иборат санъат; рақс.

Оёқ ўйини. Шўх ўйин. Кавказча ўйин.

Ўйин ҳам бир турли назокат касб этиб, Гулсунбиби ёʻрғалай кетди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

5. Парвоз вақтида шох уриб (таш-лаб) қилинадиган енгил, ёқимли ҳаракат.

Кабутар ўйини.

6. Спектакл, консерт, сирк томошаси ва шу кабилар

Булар театрнинг олдига келганларида, ўйин бошланишига учинчи қўнғироқ ҳам берилган эди. — Ойдин, Фонар тагида

7. Бетартиб, бироқ ўзига хос жозибали ҳаракат (ҳайвон ва нарсалар ҳақи-да).

Шабада ўйини.

Ғазаб билан ҳайқириб бўрон, Балки қилар минг турли ўйин. — Ғайратий

Балиқларнинг бундай ўйинини энди кўриб тургани!\. — Назир, Сўнмас чақмоқлар

8. Эрмак тарзидаги ҳаракат, қилиқ ва шу кабилар

Аччиқ ўйин ширин турмушни бузар. — Мақол

Ҳар ҳолда, тақдирнинг бунчалик ўйинлари турган бир замонда биз нима ҳам қила олар эдик. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

У муҳаббатни ўйин деб ҳисоблайди. — С. Кароматов, Олтин қум

Хат сенга ўйин бўлиб қолдими?! — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

9. Унчалик қийин, мушкул бўлмаган иш ҳақида.

Қизники — қийин билан, ўғилники ўйин билан битар. — Мақол

10. Суюқоёқ, бузуқ аёл ҳақида.

  • Ўйинга тушмоқ Бирор рақсни ижро этмоқ. Ҳаваскор ҳофизлар қўшиқ айтди, шўх йигитлар ўйинга тушди. — С. Юнусов, Кутилмаган хазина.
  • Ўйин қилмоқ Ўйин, мазах тарзидаги ҳаракат, қилиқ қилмоқ. — Вой юрагим, вой-вой, — деб атай ерга ағнаб, оғзидан оқ кўпик чиқара бошлади. Унинг ўйин қилаётганини Меъмор сезиб турарди. — Мирмуҳсин, Меъмор
Тўлиқ мақола →

Ҳаммасини кўриш · 247 →

Таърифлар ичида

1 та
отламоқ

отла Қадам ташламоқ, одимламоқ. Энг олдинда, байроқ тагида Тикка отлаб ўғлим боради. Ҳ. Пўлат кам қўлл. Сакрамоқ, ирғимоқ, ҳатламоқ. От отлаб, туя қўмлаб [Ўзбек