Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«osma» boʻyicha 197 ta natija: Izohli

Filtr

Lugʻat maqolalari

150 ta
osma

Osib qoʻyiladigan, osib qoʻyish uchun moslashtirib yasalgan; osib qoʻyilgan.

Osma chiroq. Osma kalendar. Osma koʻprik. Osma kultivator. Osma soat.

Gʻulomjon balandda kesib oʻtgan temir yoʻl osma koʻprigiga yetmay, bir tabaqali kichik eshikni ochib, ichkari kirdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

U

oʻrnidan turganida, devordagi osma soatning mili ikkini koʻrsatib turardi. — S. Zunnunova, Olov

Toʻliq maqola →
osmoq

fl. 1. Boʻynidan sirtmoqqa ilib oʻldirmoq.

Dorga osmoq.

Azizbek Xazina hisobini olish uchun kelgan devonbeklarni oʻldirib, oʻrda darvozasiga osdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

[Zunnunxoʻja:] Uyimga oʻt qoʻyaman! Oʻzimni osaman! Oʻgʻlim, jon oʻgʻlim, men sizni shu umid bilan oʻgʻlim deganmidim. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Mahkamlab, mixlab yoki ilib osiltirib qoʻymoq.

Devorga soat osmoq. Dorga gilam osmoq. Qoziqqa sochiq osmoq. Archaga oʻyinchoq va lampochkalar osdik.

Qoʻyni ham oʻz oyogʻidan osadilar, echkini ham oʻz oyogʻidan osadilar. — Maqol

3. Bel, boʻyin yoki yelkaga ilib koʻtarib yurmoq, taqmoq.

Belga qilich osmoq.

Yigitlar miltiqlarini paypaslab topib, yelkaga osdilar va koʻchaga otildilar. — Oybek, Quyosh qoraymas

4. Taqmoq, ilmoq.

Quloqqa sirgʻa osmoq.

Nuri oltin zanjirni boʻyniga osdi, soat, koʻkragidan pastroqda yulduzday yarqiradi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Boʻyniga osib lola, Keldi shu goʻzal koʻklam. — Gʻayratiy

5. Oʻrnatmoq, joylashtirmoq; ilmoq.

Traktorga kultivator osmoq. Qozon osmoq.

  • Quloq osmoq Norqul mahallada istiqomat qiluvchi baobroʻ kishilarning fikrlariga ham quloq osmadi. — Gazetadan
  • Qovoq osmoq Oshno Yaxshiboyevning gapini eshitdi-yu, qovoq-tumshugʻini osdi. — M. M. Doʻst, Lolazor
Toʻliq maqola →
oʻsmali

sft. Oʻsma qoʻyilgan, oʻsma surtilgan.

Begimxon gʻoʻzadan boshini koʻtarib, quyuq oʻsmali qoshlarini chimirib, bobillab berdi. — I. Rahim, Chin muhabbat

Toʻliq maqola →
osh

1. Pishirilgan issiq ovqat

Ugra osh. Xoʻrda osh. yash Sovchilarni yaxshi soʻzlar va quyuq-suyuq oshlar bilan joʻnatib, ikkinchi kelishiga oʻylashib javob beradigan boʻldilar — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Umuman, har qanday ovqat, taom

Osh tuzi. Oshing halol boʻlsa, koʻchada ich! — Maqol

Elga bersang oshingni, Erlar silar boshing- — Maqol

Jon boʻlsa, jahon topilar, Osh boʻlsa, qozon topshshr — Maqol

Toʻra qozon boshidan mis tovoqda suyuq osh olib kelib, chordana quriboʻtirdi — N. Fozilov, Diydor

3. ayn. palov. . -Ultiring, oʻltiring, mehmon! — dedi usta Farfi. —

Osh damlamoq. yai Ilgarilari lagʻmon yoki osh yeyish uchun nuqul korxonadan tashqariga chiqishga majbur boʻlar edik — Gazetadan

Oshga sabzi bosildi-pishdi — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

4. etn. Baʼzi munosabatlar bilan oʻtkaziladigan ziyofatlar nomining tarkibiy qismi, maye

qiz oshi, xotin oshi, arvoh oshi, maslahat oshi

Toʻliq maqola →
ost

ot 1. Narsaning tag qismi, tagi, tubi.

Qurbon ota engashib, samovarning ostiga sim tiqayotgan edi, qaddini rostlab, Sidiqjonga qaradi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Narsaning quyi qismiga, tagiga yaqin joy.

Gulnor deraza ostiga koʻrpacha solib, qizni oʻtkazdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Narsaning yaqin atrofi, tevaragi.

Yoʻlchi, quloqlari ostida oʻq uzilib turarkan, tomirlarida joʻshqin kuch, yuragida yuksak hislarning, orzularning boʻronini sezdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Ona boqqa yetib kelganda, Tursunboy koʻchatlar ostini yumshatayotgan edi. — T. Ashurov, Oq ot

4. Narsalar egallab, bosib yoki qoplab turgan joy, narsaning tagidagi joy, tag.

Daraxtlarning osti salqin edi.

5. Narsaning ichki qismi, ichi, orasi, qaʼri.

Yer osti suvi. Yer osti boyliklari.

Begoyim yer ostida ilon qimirlasa, biladigan quv xotin. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Uni [togʻni] yer osti zilzilalari ham xalq ovozidek titratmagan edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

6. Tag, tub (suv havzalarida).

Dengiz osti.

Koʻp odamlar bu daryoning ostida yer tishladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

7. 3-shaxs egalik va joʻnalish, oʻrin-payt va chiqish kelishiklari qoʻshimchalari bilan koʻmakchi vazifasida qoʻllanadi (ostida, ostidan).

Toʻliq maqola →
oʻsal

sft. 1. Bemorning nihoyatda ogʻir, hech narsani bilmaydigan holati, tuzalishiga umid qolmagan ogʻir kasal.

2. Yaramas, yomon; bemaʼni.

Oʻsal ishni qilib boʻlgan gunohkor. Undayin farzandning oʻlmogʻi darkor. — Shirin bilan Shakar

Ahmad oʻsal bir kayfiyatda oʻrnidan turdi, qoʻlyozmani olib, xonadan chiqdi. — F. Musajonov, Himmat

Begijon, bu ishing oʻsal boʻlibdi, Boychiborni, bildim, qalmoq minibdi. — Alpomish

  • Oʻsal boʻlmoq 1. Ogʻirlashib qolmoq, oʻlim oldida yotmoq. Kampir oʻsal boʻlib qolibdi.Bemor kundan-kun battar boʻlib, oxiri oʻsal boʻldi. — A. Qahhor, BemorYolgʻonchining oʻzi oʻsal boʻldi.U lom-mim deya olmadi, oʻsal boʻlib, yerga qaradi. — Mirmuhsin, Qizil durralar
  • Oʻsal tortmoq Noqulay, xijolatli holatda qolmoq, qattiq xijolat boʻlmoq. Ogʻir dashnomlardan oʻsal tortib, suvga tushgan mushukday boʻlib oʻtirgan Salim birdan sapchib turdi. — H. Nazir, Oʻtlar tutashganda
  • Oʻsal qilmoq Qattiq uyaltirmoq, sharmanda qilmoq. Borsa, yo urishib berar, yo shoir boʻlmagan bir sen qolgan eding, yaqinda ariza va qarorlar ham sheʼr bilan yoziladigan boʻladi! — deb koʻpchilik ichida oʻsal qilar. — A. Qahhor, Sarob
Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 150 →

Taʼriflar ichida

18 ta
chizel

chizel q.x. Yerni (tuproqni) chuqur haydaydigan, yumshatadigan, bir necha tishli ogʻir kultivator. Chizellash uchun tirkama va osma chizellar osma yoki tirkama boronalar

vertikal

vertikal ot Osmon sferasida zenit nuqtasi orqali oʻtuvchi har qanday katta doira. ot Tekislikka 90° burchak ostida oʻtkazilgan tik chiziq, vertikal chiziq. sft. Gorizonta

daranglamoq

darangla Daranglagan ovoz chiqarmoq, bermoq. Devordagi osma soat darang-lab, toʻqqiz marta zang urdi. Yoshlik Tunuka tom daranglab ketdi. Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq so

daranglamoq

darangla Daranglagan ovoz chiqarmoq, bermoq. Devordagi osma soat darang-lab, toʻqqiz marta zang urdi. Yoshlik Tunuka tom daranglab ketdi. Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq so

gʻoz-gʻoz

g‘oz-g‘oz Gʻoz-gʻoz turmoq Oʻz muvozanatini saqlagan holda oyoqda turmoq, tik turmoq (endi yurishga oʻrganayotgan bola haqida). Oʻgʻlim gʻoz-gʻoz turadigan boʻlib qoldi.

lampa

lampa Yoritish uchun ishlatiladigan, yonayotgan (pilikli) qismini oʻziga xos shakldagi shisha qoplab turadigan asbob; chiroq. Elektr lampa Raʼno ayvon labida qoʻlini kero

Hammasini koʻrish · 18 →

Ertaklar

10 ta
Andijonlikning hikoyasi
Xalq ogʻzaki ijodi

Andijonlik yigitning sarguzashtlari haqidagi ushbu ertakda, yigitning boyga xizmatga kirishi va turli qiyinchiliklarga duch kelishi tasvirlanadi. Uning boshidan

Baliqchi bola
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda kambagʻal baliqchi bola podshohning qiyin topshiriqlarini bajarib, oʻzining donoligi va omadini namoyish etadi. Uning sirlari ochilgach, podshohning

Ikki tabib
Xalq ogʻzaki ijodi

Kambagʻal oiladan chiqqan Odil mehnatsevarligi va aql-zakovati bilan tabiblik ilmini egallaydi. Uning raqibi Jobir esa hasadga berilib, Odilga yomonlik qilishga

Kambagʻal qiz
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda podshohning yaramas oʻgʻlini oʻqitib, toʻgʻri yoʻlga solgan kambagʻal qizning donoligi va matonati hikoya qilinadi. Uning aql-zakovati tufayli podsho

Kana
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda uch doʻst – kana, tulki va toshbaqaning bugʻdoy ekib, hosilni boʻlishishdagi sarguzashtlari hikoya qilinadi. Ayyor tulkining hiylasi qanday barbod

Luqmoni hakim
Xalq ogʻzaki ijodi

Iskandar podsho yer yuzini oʻziga boʻysundirishni istab, hatto suv osti va osmon usti aholisini ham izlatadi. Bu qiyin vazifani bajarishga urinishlar natijasida

Hammasini koʻrish · 10 →

Sheva materiallari

19 ta
aymaqylar
Surxondaryo viloyati · bosmachilar

20-yillarda bosmachilik bilan shugʻullangan kishilar

aymoqi
Surxondaryo viloyati · bosmachi

Bosmachi (adabiy tilda: sovuqqa oʻrgatilgan tok)

bosma
Jizzax viloyati · chopon

Qo‘y junini eshib, pishitib tayyorlanadigan, ot minganda kiyiladigan, issiqni yaxshi ushlaydigan, choponga o‘xshash ustki kiyim

bosma
Xorazm viloyati · chekma

Oyoq kiyimiga naqsh oʻyib tushiradigan asbob yoki uning guli

josmaqlamaq
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · hijjalab oʻqimoq; tusmollamoq

Hammasini koʻrish · 19 →