OʻRTA ’ikki tomondan teng uzoqlikdagi, markaz — dagi nuqta’. Daryoning oʻrtasigacha suzib bor— dik. Bu soʻz qadimgi turkiy tildagi ’joylan-’ maʼno — sini anglatgan or- feʼlining -(u)t orttirma qoʻshimchasini qoʻshib qosil qilingan shaklidan -u qoʻshimchasi bilan yasalgan (Devon, I, 145; DS, 371); -u qoʻshimchasi qoʻshilganidan keyin ikkinchi boʻgʻindagi tor unli ta — laffuz qilinmay qoʻygan; qadimgi turkiy tildayoq bu soʻz oxiridagi u unlisi a unlisiga almashgan (ДС, 371: og1i, og1a); oʻzbek tilida a unlisi ä unlisiga almashgan: (or— + ut = orut-) + u = orutu > ortu > orta > ortä
1. Sathning chetlaridan markaziga tomon teng uzoqlikda boʻlgan qismi, nuqtasi; markaz
Nonning oʻrtasi. Gazetaning oʻrtasi. Xonaning oʻrtasi. Hovuzning oʻrtasi. Tarvuzning oʻrtasi
U \Suvonjon\ devordan bir sakrashda oshib tushdi-yu, kuchining boricha oldinga intildi. Bogʻning oʻrtasida Oysuluvga yetdi — S. Anorboyev, Oqsoy
Shaharning oʻrtasida dangʻillama hovlim bor! — O. Yoqubov, Uchrashuv
Toʻxta xola hovli oʻrtasidagi soʻriga kelib, oppoq yostiqqa engashdi — I. Rahim, Chin muhabbat
2. Uzun narsaning ikki uchidan teng uzoqlikda boʻlgan nuqtasi, joyi
Arqonni oʻrtasidan kesmoq
Oʻsh bilan Andijan yoʻlining oʻrtasida shumshayib yotgan Qora-buloq qishlogʻi birvarakasiga uygʻonib ketdi — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
3. Ikki yoki undan ortiq narsalarning oraliq qismi; oraliq
Chap tomonda togʻ etaklari, oʻng tomonda yashil paxtazor, oʻrtasida qishloq — I. Rahim, Chin muhabbat
Sharqu gʻarb oʻrtasida katta bir manzsh, Chin-Mochindan toliqib kelgan karvonlar — M. Shayxzoda
4. Kishilar yoki bir joydagi narsalar orasi; qurshov, davra. — jonli, shoʻx, tetik raqs. Oybek, Quyosh qoraymas
Oʻrtada bir necha qizlar raqs tushmoqda
Olomon ichidan Mamajon oʻrtaga chiqdi — A. Muxtor, Opa-singillar
Sanam xola bilan qanday yarashganini aytdi-yu, qaynanasi pishirib bergan varaqi somsalarni oʻrtaga qoʻydi — P. Qodirov, Qora koʻzlar
5. sft. Oraliq (oʻrta)da boʻlgan; oʻrtadagi
Oʻrta barmoq. Oʻrta eshik. Oʻrta hovli
6. Boshlanishidan va oxiridan taxminan teng uzoqlikda boʻlgan vaqt. m — mehrjon [kuzgi hosil bayrami] pallasi edi. S. Siyoyev, Yorugʻlik
Kunningoʻrtasi. Yilning oʻrtasi
Saraton oʻtgan, kuzning oʻrtasi
7. (asosan oʻ.-p. k. shaklida — oʻrtada) Xamma yoki bir necha kishi uchun umumiy, teng, bir xilda tegishli boʻlgan
Oʻrtada mashinalar, Oʻrtada bu garaj ham, Doʻst boʻlamiz chinakam — Q. Muhammadiy
[Nizomiddinov:] Kolxoz emisha, hamma narsa oʻrtada: Butun bir qishloq bir koʻrpada. Yer oʻrtada, mol-jon oʻrtada — S. Ahmad, Hukm
8. Meʼyoriy darajali; oʻrtacha
Oshning tuzi baland ham, past ham emas — oʻrta. Oʻrta boʻyli yigit. Oʻrta yoshli ayol. yash Dehqon
9. Besh balli baho tizimida "yaxshi"dan past, "yomon"dan yuqori darajadagi baho; oʻrtacha, qoniqarli. n A. Qahhor, Ayb kimda?
Oʻquvchining bilimiga "oʻrta" qoʻymoq. Inshodan "oʻrta" olmoq
Xoʻp, hozir koʻramiz.. "Yaxshi!".. "oʻrta".. "oʻrta". "Dani aʼlo?"
10. (makon kelishiklari shaklida — oʻrtaga, oʻrtada, oʻrtadan) koʻm. vazifasida. Makon, payt yoki obʼyekt munosabatini bildiradi
Gavhar shoshilmay oʻtib, Zulayho bilan Abdu-xalilning oʻrtasiga oʻtirdi.. Oʻ — Hoshimov, Qalbingga quloqsol
Otang bilan oʻrtamizda shunday gaplar oʻtgan — M. Hazratqulov, Jurʼat
ikki kundosh oʻrtasidan ancha gaplar oʻtgani bir daraja maʼlum boʻldi — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Shirmonjon olomon oʻrtasidan sugʻurilib chiqdi — S. Zunnunova, Olov