Қидирув

фл. Оқизмоқ феълининг орттирма нисбати.

фл. 1. Паст томонга қараб узлуксиз, сурункасига ҳаракат қилмоқ, юрмоқ (суюқлик ҳақида).

Олдингдан оққан сувнинг қадри ёʻқ. — Мақол

Қонқус тун бўйи ғазаб билан, алам билан тўлғаниб оқди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Филатовнинг бир қўли қон оқаётган елкасида, иккинчи қўли пулемёт лентасида, боши қуйи солинган эди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

2. Тез-тез томмоқ, бирин-кетин юмаламоқ (томчилар ҳақида).

[Қизнинг] Кўзларидан оққан томчилар қуёшда инжудай ёнади. — Ойбек, Танланган асарлар

Ошно дўстининг кўзларидан дув-дув ёш оқаётганини кўрди, хўрланди — М. М. Дўст, Лолазор

3. Сув оқими билан бирга силжимоқ, сузмоқ.

Келганлардан бир қисми сойнинг ўртасига етмасдан қайтишга мажбур бўлди. Икки киши оқиб кетаёзди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

4. Қуйилиб келмоқ; ўтмоқ.

Ўтказгичлардан электр токи оқа бошлади.

5. кўчма Келиб, тушиб турмоқ.

Конвеерлардан дон оқади.

Хона ичига қуёшнинг илиқ ёрқин ипаги жимгина оқди. — Ойбек, Навоий

6. Жараён тарзида, кўплашиб бирор томонга юрмоқ, ўтмоқ.

Отлиқлар Оқмачит қири томон оқиб борарди. — Т. Ашуров, Оқ от

Эрталабдан бошлаб қишлоқ аҳолиси мактаб томон оқди. — П. Турсун, Ўқитувчи

7. Тўкилмоқ, осилиб тушмоқ.

Икки атрофда пахтасининг чўғи қочган далалар гоҳ чўп бўлиб ғўзапояси қолган, гоҳ пахтаси эгатларга оқиб тушган пайкаллар билан алмашинади. — М. Мансуров, Ёмби

8. кўчма Ўтмоқ, кечмоқ.

Ҳаёт бир маромда, бир изда оқа бошлади. — С. Абдуқаҳҳор, Кўзлар

Йиллар оқар йилларни ювиб, Тақдирига тан берар ҳавас. — А. Шер, Қадимги куй

от 1. Ёйга қўйиб отиладиган, учи найзасимон узун, ингичка таёқча; тир.

Садоқдаги ўқ.

У камонга чапдастлик билан ўқ ўрнатди ва чопиб бораётган от устида нишонга отди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. Милтиқ, тўппонча, пулемёт каби қуролларга жойлаб отиладиган кичкина снаряд; патрон.

Душман пулемёти бирдан жимиб қолди, ўқи тугаган пулемётчи эса қоча бошлади. — Н. Сафаров, Оловли излар

Ўқ овозига одам тўпланганда, мис кўза қорни пачақланиб, тупроққа ағнаб ётар эди. — П. Қодиров, Қора кўзлар

3. Шундай снаряд, патроннинг отилган-да оғзидан чиқиб учадиган, мўлжалга ёʻналтириладиган қисми (қўрғошин, питра каби).

Оқилхонтўра Бўтабойни мўлжаллаб отган ўқ Тиллабувага теккан экан. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Ортиқ гилам тўшалган уйда, ойнаванд шкаф қаршисига айиқ терисини ёйиб, ўқ тешган жойларини кўздан кечираётган эди. — П. Қодиров, Қора кўзлар

4. Миномёт, реактив артиллерия ва шу кабилар қуроллардан отиладиган ўқ-дори; снаряд.

Фронт орқасида ўра қазиб турганда, Мулла Обиддан ўттиз метрча нарига бир катта тўп ўқи тушиб, қаттиқ товуш чиқариб ёрилди. — А. Қодирий, Обид кетмон

Оқадиган, доим оқиб турадиган

Оқар дарё

Демак, бизнинг қилган ишимиз изсиз кетмайдиган, умримиз оқар сувдек бекорга оқмайдиган бўлибди — П. Турсун, Ўқитувчи

сфт. 1. Ўткир ақл соҳиби; ақлли, доно.

Оқил одам. Семиз қўзининг гўшти яхши, Оқил онанинг — қизи. — Мақол

Сен [Умид] олийжаноб, оқила бир қиз муҳаббатини оёғости қилдинг, сен бу аламни ўлгунингча тортасан. — Мирмуҳсин, Умид

2. Ақл билан айтилган, қилинган; бамаъни.

Ёрни гўзал дема, оқил сўзи бўлмаса, Тотли бўлмас таом, агар тузи бўлмаса. — Ў.Мирзо

3. Оқил (эркаклар исми).

от 1. Маълум бир томонга оқаётган сув, суюқлик ёки газ жараёни.

Иссиқ оқим. Совуқ оқим. Газ оқими.

Рашид қайиқни оқим ихтиёрига қўйиб юборди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

2. Шундай жараён ёʻналган томон, ёʻналиш.

Азизхон ариққа тушганда, беш-олти йигит оқимга қарши сувни шалоплатиб сузиб юришарди. — С. Аҳмад, Уфқ

Чавандоз отини орқага буриб, сув оқимига қараб кетди ва юз қадамча юргандан кейин юганини тортиб, қамчи урди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

3. физ. Берилган сиртдан вақт бирлиги ичида ўтаётган тўлиқ энергия миқдори.

Ёруғлик оқими. Электронлар оқими. Магнит оқими.

4. кўчма Маълум бир томонга ёʻналган киши ёки нарсалар жараёни.

Одамлар оқими. Хатлар оқими.

Майдон атрофидаги кўчаларда, паркларда халқ оқими тошар, чайқалар эди. — Ойбек, Нур қидириб

Пул оқимини Алиқулнинг ўзи бошқарарди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

Ёмғир шаррос қуяр, кўчадаги ёʻловчилар соябон остида шошилиб қадам ташлар, улкан машиналар оқими ёмғир селини шириллатиб кесиб борарди. — А. Нурмуродов, Уруш

5. кўчма Ижтимоий фаолият, илм-фан, назария ва шу кабиларнинг бирор соҳасидаги ёʻналиши; қараш.

Реаксион оқим. Сиёсий оқим. Замон оқими.

Ёшлар ҳали оқим сифатида ўзларини намоён қила олганлари ёʻқ. — Газетадан