Қидирув

от 1. Нарсаларнинг кузатувчига қараган қисми; пеш, юз.

Бинонинг олдига шиорлар осилган. Кўйлакнинг олди узунроқ бўлибди.

От олд оёқларини ирғитиб сапчиди-да, шамолдек учиб кетди. — С. Аҳмад, Уфқ

2. Нарсаларнинг илгари томонидаги ёки қисмидаги жой, ўрин.

Уйнинг олдини супуриб, жой қилмоқ.

Мастонга араванинг олдидан жой беришди. — А. Қаҳҳор, Мастон

3. (3-шахс бирлик шаклда) Бирор иш-ҳаракат, воқеа-ҳодиса ва шу кабилардан олдин бўладиган, рўй берадиган, ўтказиладиган.

Байрам олди мусобақаси. Сайлов олди кампанияси.

4. 3-шахс эгалик ва жўналиш, ўрин-пайт, чиқиш келишиклари аффикслари билан кўмакчи вазифасида қўлланади (олдида, олдидан).

рвш. 1. Бирор нарсанинг бошқалардан илгарида турган, олдинги вазиятни ишғол этган қисми, кишиларнинг энг олдингиси, сараси, кўзга кўрингани.

Энди Зайнаб бўйи етиб қолди. Юртимизнинг мана энг олди. — Ҳ. Олимжон

2. Бирор иш ёки ҳолатнинг бошланиш арафаси, яқин етган пайти.

Уйқу олди. Қиш чиқар олди. Ёз олди.

Ҳой, келинг! Олди ёз, деразаси қурилса бас-да, печкасиз ҳам уй ҳаммом бўлиб кетади. — Н. Сафаров, Олияхон Султонова

рвш. 1. Олд томонда, олдинда; илгари.

У мендан олдин. Олдин турмоқ.

Шу пайтда олдин кетаётган ёʻловчи ташийдиган автобус тўхтади. — С. Зуннунова, Олов

2. Дастлаб, биринчи галда.

Қўрққан олдин мушт кўтарар. — Мақол

У ёққа боргани ҳаммадан олдин бу янги ўқитувчиларнинг ўзлари уялишлари табиий эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

3. кўм. (чиқиш келишиги билан) Муқаддам, илгари, аввал, бурун.

Овқатдан олдин. Сиз келмасдан олдин. Бундан бир йил олдин.

Ундан олдин Тўланбой жавоб қилди. — С. Аҳмад, Уфқ

Илгари, олдин.

Чой олдидан. Уруш олдидан.

Мансур хайрлашиш олдидан эшик ёнида туриб секингина: — Бир ёққа борсангиз, Зулайҳо опангизга айтиб кетинг, — деди. Ў. — Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

рвш. 1. Бошқаларга нисбатан олдинда, илгарида турган, олд томондаги; олд томонда жойлашган.

Олдинги қатор. Бинонинг олдинги хонаси.

Қисм қоронғи тушгунча, душманни олдинги окоплардан суриб чиқарди. — А. Қаҳҳор, Олтин юлдуз

Нигора Қоплонга қаради: ит тумшуғини олдинги оёқлари орасига олиб, бемалол мудраб ётибди. — С. Анорбоев, Оқсой

Қирмизхон тушаётиб, олдинги ўриндиқдаги тугунни олди. — Н. Аминов, Қаҳқаҳа

2. Илгари бўлиб ўтган; аввалги, бурунги.

Тарихдан олдинги давр. Олдинги тўрт йил ичида эришилган муваффақиятлар.

Салимжон бундан бир неча йил олдинги қизиқарли воқеаларни эслатиб, даврага илиқлик киритди. — Шарқ юлдузи

3. кўчма Бирор ишда ҳаммадан олдинда борувчи; пешқадам.

Мамлакатимизнинг олдинги кишилари.

Мирзакаримбой Тошкентнинг энг олдинги бойларидан. — Ойбек, Танланган асарлар

рвш. Олд ва орқа томон; атроф.

Олд-орқангга қараб юр!