Qidiruv

fl. 1. Biror narsa bilan kovlab, chuqur hosil qilmoq; kovlamoq.

Yerni oʻymoq. Devorni oʻymoq.

Tirnoq-la yer oʻyib, suvlar oqizgan Gʻariblar ahvoli qolardi tangga. — Gʻayratiy

Avaz uchi tirsakka oʻxshash silliq tosh topib, boʻzni oʻyib, ikki qator chuqurchalar yasadi. — P. Qodirov, Qora koʻzlar

2. Chuqurcha hosil qiladigan qismini ajratib olmoq.

Men ham lip etib hujraga kirib, xumchadan yogʻ oʻyib oldim. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

Mana shu yolgʻiz qoʻlim bilan malʼun Japaqning koʻzini oʻyaman. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

3. Naqsh, gul, tasvir va shu kabilar ishlash uchun biror sirtga iz, oʻyiq tushirmoq.

Supachada bir parcha ganchga Naqqosh oʻyar soʻnggi nasini. — E. Rahim

Islomxoʻja ustalar bilan salomlashib, marmar toshga Ogahiy sheʼrlarini oʻyayotgan Xudoybergan muhrkan oldiga bordi. — J. Sharipov, Xorazm

[Solijon] Takrorlaydi darslarin, Koʻzdan tugal oʻtkazar, Toshga oʻygan xat kabi Puxtalab dilga yozar. — Q. Muhammadiy

4. Yemirib, yuvib, chuqur hosil qilmoq.

Oyqiz butun kuchini yigʻib, Pogodinni suv oʻygan chuqurlik qirgʻogʻiga sudrab keldi — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

5. koʻchma Qattiq chimchilamoq.

Rohila [qizning] biqinini oʻyib oldi. — A. Qahhor, Ogʻriq tishlar

6. koʻchma Qattiq ruhiy azob bermoq.

Yurak-bagʻrimni oʻyding, Meni nomusga qoʻyding. — H. Olimjon

7. Oʻyib olmoq Qattiq taʼsirli, taʼzirli gap qilmoq.

Alim buva mingboshini oʻyib oldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

biror narsani bahona qilib, gap bilan oʻyib-oʻyib oladi. — O. Husanov, Nay

ot 1. astr (O — katta). Quyoshdan nur olib, yogʻdu sochuvchi samoviy jism, Yerning tabiiy yoʻldoshi.

Oʻn toʻrt kunlik oy. Toʻlin oy. Oy nuri. Oy chiqdi. Oy botdi. Oyning yuzidagi dogʻlar. Oyning Yer atrofida aylanishi.

Oyni etak bilan yopib boʻlmaydi. — Maqol

Kechki gullar ochilib turibdi. Koʻkda tanho oy kezmoqda. — I. Rahim, Chin muhabbat

2. Astronomik yilning oʻn ikkidan biriga — Oyning Quyosh atrofidan bir marta aylanib chiqish muddatiga yaqin vaqt oraligʻi; oʻlchov birligi: 28, 29 30 yoki 31 kunlik davr.

Oy boshi. May oyi. Bir yil — oʻn ikki oy. Bu orada uch oy oʻtdi. Yoz oylari ham oʻtib ketdi. Oyning oʻn beshi qorongʻi boʻlsa, oʻn beshi yorugʻ. — Maqol

Oʻgʻlim bechora oy oʻtmasdan boʻzchining mokisidek qatnab tursa. — A. Qodiriy,Oʻtgan kunlar

3. Uch-toʻrt kunlik oy shaklidagi bezak yoki belgi.

Mezana ustidagi oy.

4. Ayollar ismi tarkibiga kiradi yoki ayollar nomiga qoʻshilib, erkalash, hurmatni bildiradi.

Oyposhsha, Oyqiz, Oytoʻti, Oynisa; Tursunoy. Shirmonoy, Qunduzoy.

ot Ona.

— Bir ozdan keyin chiqib, oyim bilan soʻrashing, — dedi Kumush. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

— Oyijon, siz hech tashvish tortmang, charchadim, xolos, — javob berdi Nuri. — Oybek, Tanlangan asarlar

ot din. Qurʼon suralarining har bir jumlasi, har bir bandi.

Mehroblar tepasiga xatti shikasta xati bilan oyat yozilgan. — Mirmuhsin, Ildizlar va yaproqlar

Baʼzilar choʻkkalab oʻtirib olib, oʻzlari bilgan oyatni tilovat qilmoqda. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari

Qurʼoni karimda Od qavmi toʻgʻrisida juda koʻp oyatlar nozil qilingan. — Gazetadan

ot 1. Koʻngil ochish, dam olish, tarbiyalash maqsadida qilinadigan erkin harakat yoki mashgʻulot.

Bolalar oʻyini.

Koʻcha tutash balchiq boʻlganidan bolalarning oʻyini tugul, yurishiga ham imkon yoʻq edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

keng maydonda shovqin-suronli qish oʻyinlari: baland tepadan sirpanishlar, dumalashlar, chenalarda uchishlar — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Boshqalar bilan musobaqa qilish uchun maʼlum qoidalar asosida oʻtkaziladigan mashgʻulot.

Futbol oʻyini. Shaxmat oʻyini. Estafeta oʻyinida qizlar komandasi yutib chiqdi.

Jon-dilim futbol emasmi, qizni ham unutib, butun xayolim oʻyinda boʻlib qoldi. — Gazetadan

3. Oʻrtaga pul yoki narsa tikib oʻtkaziladigan mashgʻulot; qimor.

Otam oʻyin qizigʻida yutqazishga yutqazib qoʻyib, keyin oʻzini urdi, peshonasini yordi, yigʻladi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

4. Ritmik harakatlar va mimikalar uygʻunligidan iborat sanʼat; raqs.

Oyoq oʻyini. Shoʻx oʻyin. Kavkazcha oʻyin.

Oʻyin ham bir turli nazokat kasb etib, Gulsunbibi yoʻrgʻalay ketdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

5. koʻchma Parvoz vaqtida shox urib (tash-lab) qilinadigan yengil, yoqimli harakat.

Kabutar oʻyini.

6. s. t. Spektakl, konsert, sirk tomoshasi va shu kabilar

Bular teatrning oldiga kelganlarida, oʻyin boshlanishiga uchinchi qoʻngʻiroq ham berilgan edi. — Oydin, Fonar tagida

7. koʻchma Betartib, biroq oʻziga xos jozibali harakat (hayvon va narsalar haqi-da).

Shabada oʻyini.

Gʻazab bilan hayqirib boʻron, Balki qilar ming turli oʻyin. — Gʻayratiy

Baliqlarning bunday oʻyinini endi koʻrib turgani!\. — Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

8. koʻchma Ermak tarzidagi harakat, qiliq va shu kabilar

Achchiq oʻyin shirin turmushni buzar. — Maqol

Har holda, taqdirning bunchalik oʻyinlari turgan bir zamonda biz nima ham qila olar edik. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

U muhabbatni oʻyin deb hisoblaydi. — S. Karomatov, Oltin qum

Xat senga oʻyin boʻlib qoldimi?! — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

9. s. t. Unchalik qiyin, mushkul boʻlmagan ish haqida.

Qizniki — qiyin bilan, oʻgʻilniki oʻyin bilan bitar. — Maqol

10. s. t. Suyuqoyoq, buzuq ayol haqida.

sft. Oʻyilgan joy; chuqurlik.

Ana shu oʻyiqning oxiriga yetib, bir toʻda yovvoyi choʻchqaga duch keldim. Sh. — Xolmirzayev. Yoʻllar, yoʻldoshlar

Gʻorondara — gʻorlar darasi maʼnosida boʻlib, bu yerda qadimiy oʻyiqlar juda serob edi. — S. Karomatov, Oltin qum