Қидирув

от 1. астр (О — катта). Қуёшдан нур олиб, ёғду сочувчи самовий жисм, Ернинг табиий ёʻлдоши.

Ўн тўрт кунлик ой. Тўлин ой. Ой нури. Ой чиқди. Ой ботди. Ойнинг юзидаги доғлар. Ойнинг Ер атрофида айланиши.

Ойни этак билан ёпиб бўлмайди. — Мақол

Кечки гуллар очилиб турибди. Кўкда танҳо ой кезмоқда. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

2. Астрономик йилнинг ўн иккидан бирига — Ойнинг Қуёш атрофидан бир марта айланиб чиқиш муддатига яқин вақт оралиғи; ўлчов бирлиги: 28, 29 30 ёки 31 кунлик давр.

Ой боши. Май ойи. Бир йил — ўн икки ой. Бу орада уч ой ўтди. Ёз ойлари ҳам ўтиб кетди. Ойнинг ўн беши қоронғи бўлса, ўн беши ёруғ. — Мақол

Ўғлим бечора ой ўтмасдан бўзчининг мокисидек қатнаб турса. — А. Қодирий,Ўтган кунлар

3. Уч-тўрт кунлик ой шаклидаги безак ёки белги.

Мезана устидаги ой.

4. Аёллар исми таркибига киради ёки аёллар номига қўшилиб, эркалаш, ҳурматни билдиради.

Ойпошша, Ойқиз, Ойтўти, Ойниса; Турсуной. Ширмоной, Қундузой.

фл. 1. Бирор нарса билан ковлаб, чуқур ҳосил қилмоқ; ковламоқ.

Ерни ўймоқ. Деворни ўймоқ.

Тирноқ-ла ер ўйиб, сувлар оқизган Ғариблар аҳволи қоларди тангга. — Ғайратий

Аваз учи тирсакка ўхшаш силлиқ тош топиб, бўзни ўйиб, икки қатор чуқурчалар ясади. — П. Қодиров, Қора кўзлар

2. Чуқурча ҳосил қиладиган қисмини ажратиб олмоқ.

Мен ҳам лип этиб ҳужрага кириб, хумчадан ёғ ўйиб олдим. — Ғ. Ғулом, Шум бола

Мана шу ёлғиз қўлим билан малъун Жапақнинг кўзини ўяман. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

3. Нақш, гул, тасвир ва шу кабилар ишлаш учун бирор сиртга из, ўйиқ туширмоқ.

Супачада бир парча ганчга Наққош ўяр сўнгги насини. — Э. Раҳим

Исломхўжа усталар билан саломлашиб, мармар тошга Огаҳий шеърларини ўяётган Худойберган муҳркан олдига борди. — Ж. Шарипов, Хоразм

[Солижон] Такрорлайди дарсларин, Кўздан тугал ўтказар, Тошга ўйган хат каби Пухталаб дилга ёзар. — Қ. Муҳаммадий

4. Емириб, ювиб, чуқур ҳосил қилмоқ.

Ойқиз бутун кучини йиғиб, Погодинни сув ўйган чуқурлик қирғоғига судраб келди — Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

5. кўчма Қаттиқ чимчиламоқ.

Роҳила [қизнинг] биқинини ўйиб олди. — А. Қаҳҳор, Оғриқ тишлар

6. кўчма Қаттиқ руҳий азоб бермоқ.

Юрак-бағримни ўйдинг, Мени номусга қўйдинг. — Ҳ. Олимжон

7. Ўйиб олмоқ Қаттиқ таъсирли, таъзирли гап қилмоқ.

Алим бува мингбошини ўйиб олди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

бирор нарсани баҳона қилиб, гап билан ўйиб-ўйиб олади. — О. Ҳусанов, Най

от Она.

— Бир оздан кейин чиқиб, ойим билан сўрашинг, — деди Кумуш. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

— Ойижон, сиз ҳеч ташвиш тортманг, чарчадим, холос, — жавоб берди Нури. — Ойбек, Танланган асарлар

от дин. Қуръон сураларининг ҳар бир жумласи, ҳар бир банди.

Меҳроблар тепасига хатти шикаста хати билан оят ёзилган. — Мирмуҳсин, Илдизлар ва япроқлар

Баъзилар чўккалаб ўтириб олиб, ўзлари билган оятни тиловат қилмоқда. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари

Қуръони каримда Од қавми тўғрисида жуда кўп оятлар нозил қилинган. — Газетадан

от 1. Кўнгил очиш, дам олиш, тарбиялаш мақсадида қилинадиган эркин ҳаракат ёки машғулот.

Болалар ўйини.

Кўча туташ балчиқ бўлганидан болаларнинг ўйини тугул, юришига ҳам имкон ёʻқ эди. — Ойбек, Танланган асарлар

кенг майдонда шовқин-суронли қиш ўйинлари: баланд тепадан сирпанишлар, думалашлар, ченаларда учишлар — Ойбек, Танланган асарлар

2. Бошқалар билан мусобақа қилиш учун маълум қоидалар асосида ўтказиладиган машғулот.

Футбол ўйини. Шахмат ўйини. Эстафета ўйинида қизлар командаси ютиб чиқди.

Жон-дилим футбол эмасми, қизни ҳам унутиб, бутун хаёлим ўйинда бўлиб қолди. — Газетадан

3. Ўртага пул ёки нарса тикиб ўтказиладиган машғулот; қимор.

Отам ўйин қизиғида ютқазишга ютқазиб қўйиб, кейин ўзини урди, пешонасини ёрди, йиғлади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

4. Ритмик ҳаракатлар ва мимикалар уйғунлигидан иборат санъат; рақс.

Оёқ ўйини. Шўх ўйин. Кавказча ўйин.

Ўйин ҳам бир турли назокат касб этиб, Гулсунбиби ёʻрғалай кетди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

5. кўчма Парвоз вақтида шох уриб (таш-лаб) қилинадиган енгил, ёқимли ҳаракат.

Кабутар ўйини.

6. с. т. Спектакл, консерт, сирк томошаси ва шу кабилар

Булар театрнинг олдига келганларида, ўйин бошланишига учинчи қўнғироқ ҳам берилган эди. — Ойдин, Фонар тагида

7. кўчма Бетартиб, бироқ ўзига хос жозибали ҳаракат (ҳайвон ва нарсалар ҳақи-да).

Шабада ўйини.

Ғазаб билан ҳайқириб бўрон, Балки қилар минг турли ўйин. — Ғайратий

Балиқларнинг бундай ўйинини энди кўриб тургани!\. — Назир, Сўнмас чақмоқлар

8. кўчма Эрмак тарзидаги ҳаракат, қилиқ ва шу кабилар

Аччиқ ўйин ширин турмушни бузар. — Мақол

Ҳар ҳолда, тақдирнинг бунчалик ўйинлари турган бир замонда биз нима ҳам қила олар эдик. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

У муҳаббатни ўйин деб ҳисоблайди. — С. Кароматов, Олтин қум

Хат сенга ўйин бўлиб қолдими?! — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

9. с. т. Унчалик қийин, мушкул бўлмаган иш ҳақида.

Қизники — қийин билан, ўғилники ўйин билан битар. — Мақол

10. с. т. Суюқоёқ, бузуқ аёл ҳақида.

сфт. Ўйилган жой; чуқурлик.

Ана шу ўйиқнинг охирига етиб, бир тўда ёввойи чўчқага дуч келдим. Ш. — Холмирзаев. Ёʻллар, ёʻлдошлар

Ғорондара — ғорлар дараси маъносида бўлиб, бу ерда қадимий ўйиқлар жуда сероб эди. — С. Кароматов, Олтин қум