Hayot Foundation loyihasi
Oʻz

Qidiruv

«oʻt» boʻyicha 1990 ta natija

Filtr

Lugʻat maqolalari

690 ta
ot
Izohli lugʻat · yana 9 ta lugʻatda

OT I ’ism’. Ukangning o t i nima? Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz a:t tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 198; Devon, I, 107), oʻsha davrlardayoq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 361; DS, 64); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: a:t > at > ât. OT II ’yirik ish-ulov hayvoni’. Yaxshi o t g a bir qamchi, yomon o t g a ming qamchi (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz at tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 361; DS, 65); Mahmud Qoshgʻariy bu soʻzni "qattiq talaffuz qilinadigan alif bilan" deb alohida taʼkidlaydi (Devon, I, 70); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: at > ât

1. Yakka tuyoqlilarga mansub oʻtxoʻr, sutemizuvchi yirik ish-ulov hayvoni. Ot zavodi - ot naslini yaxshilash va nasldor, yuqori sifatli otlarni koʻpaytirish bilan shugʻullanuvchi maxsus xoʻjalik, korxona. Ot kuchi - 75 kg/m sekundga yoki 0,736 kvtga teng quvvat. Ot sporti - otda yurish, mashq qilish musobaqalarining umumiy nomi. Ot oʻyin - 1) sirk. 2) karusel

Oq

Qashqa

Yoʻrgʻa

Ot abzali

Otga taqa qoqmoq

Otga minmoq

Yaxshi otga bir qamchi, yomon otga ming qamchi — Maqol

Sidiqjon egarga yaxshiroq oʻrnashib, otning jilovini silkidi — Abdulla Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Uzoqdan ot yeldirib keluvchi otliqni koʻrgan Sodiq koʻchaning oʻrtasida toʻxtadi — Abdulla Qodiriy, Oʻtgan kunlar

80 ot kuchiga ega boʻlgan traktor

Olimpiada oʻyinlari dasturiga ot sportining bir necha turlari kiritilgan

-Shu, teatr degani nima, ot oʻyinimi? — Abdishukurdan soʻradi choyfurush Sadriddin boyvachcha — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Otning boshiga oʻxshatib yasalgan shaxmat donasi, asp

Otni yurmoq. Ot bshgan shoh bermoq

3. Muchal yil hisobida yettinchi yil nomi. Ot yili - muchal yil hisobida yettinchi yil ( muchal). Ot mindirmoq - ot sovgʻa qilmoq, ot bilan mukofotlamoq. Ot solmoq - ot qoʻymoq 2. Ot qoʻymoq - 1) otning jilovini boʻsh qoʻyib yeldirmoq; 2) mingan otini biror kimsa tomon yoʻnaltirib hujum qilmoq. Otday boʻlib ketmoq - sogʻaymoq, kasallikni unutib yubormoq. Otdan tushsa ham, egardan tushmaydi - ilgarigi mavqei yoki martabasidan tushgandan keyin ham takabburligini tashlamagan kishi haqida. Otni qamchilamoq - qamchilamoq

Uning yili

Eshitganlar shoirga rahmat aytib, biri tun kiydirib, biri ot mindiribdi — Shukrullo, Saylanma

Bugun biz kanal qazish muddatini tezlatishga tashabbuskor boʻlgan ikki dongdor quruvchiga ot mindirmoqchimiz — Said Ahmad, Ufq

Kecha-kunduz togʻma-togʻ dushmanga qarshi ot qoʻyib, ypyui ochamiz — M. Muhamedov, Mashq

Ota, tashvish tortmang, sal oʻtmay otday boʻlib ketasiz — "Sharq yulduzi"

Toʻliq maqola →
otmoq
Izohli lugʻat · yana 6 ta lugʻatda

fl. 1. Koʻlni siltab yoki qulochkashlab, qoʻlidagi narsani uzoqqa yoki moʻljalga irgʻitmoq, uloqtirmoq.

Tosh otmoq. Granat otmoq. Koʻpga kesak otma. — Matal

Yormat pichoqni sugʻurib olib, uzoqqa otdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Tashlamoq, irgʻitib yubormoq.

Tantiboyvachcha koʻrpachaga bemalol oʻtirib, doʻppisini bir chekkaga otdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Shiddat bilan biror tomonga, joyga tashlamoq yoki tashlanmoq, otilmoq.

Gulnor hushsizlangan kabi, boshini onaning tizzasiga otdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Bolakay, yastanib yotgan poyonsiz lolazordan yugurib kelib, oʻzini uning quchogʻiga otdi. — Sharq yulduzi

4. Koʻtarib yerga urmoq, yiqitmoq (kurashda).

U [Siddiqjon] hozir kurashda raqibini yonboshga olib otgan. — A. Qahhor, Qoʻsh-chinor chiroqlari

Qoʻtosni otmadi, zoʻr bilan uni maydonning chetiga — qattiq yerga sudradi. — A. Qahhor, Sarob

5. Chekmoq; tortmoq.

Chori ota barmoqlari titrab, nos otdi. — S. Nurov, Narvon

Shu vaqtda kimdir, burnaki otgandek, qayta-qayta apshurdi. — Oybek, Navoiy

6. Tortmoq, ichmoq (ichimlik haqida).

Esonboy chorpoyaga chiqib, u bilan yonma-yon oʻtirganda, chol jinday otib olganini sezdi. — Yoshlik

7. Uloqtirib tashlamoq, tark etmoq, yigʻishtirmoq.

Qoʻlingdan kelgancha chiqar yaxshi ot, Yaxshilik qil, bolam, yomonlikni ot! — Ergash Jumanbulbul oʻgʻli

8. Chiqarmoq, yozmoq, yoymoq (asosan oʻsimlik haqida).

Chechak otmoq. Palak otmoq. Kurtak otmoq.

Hademay karnay-gullar, juda hafsala bilan chiroyli qilib tortilgan iplarga chirmashib, katta-katta yaproqlar otdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Zilol suvli sharshara yonida ikki bahaybat chinor, Bobur zamonidan guvohlik berib, shox otib turibdi. — H. Hasanov, Ekvatordan oʻtganda

9. Biror qurol vositasida oʻq, tosh, snaryad va shu kabilar uzmoq.

Sopqon otmoq. Kamalak otmoq. Minomyot(dan) otmoq. Otgan oʻq qaytmas. — Maqol

Yotib qolguncha, otib qol. — Maqol

Tanklarimiz dushmanning oldingi okoplaridan oʻtib, tankka qarshi otadigan batareyani toʻpga tuta boshladi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

10. Otish quroli vositasida urib shikastlamoq yoki oʻldirmoq.

Oʻrdak otmoq. Quyon otmoq.

[Yoʻlchi] Tishini qisirlatib dedi: — Toʻpning ogʻziga qoʻyib, otib yuboringlar meni, qonxoʻrlar! — Oybek, Tanlangan asarlar

Baʼzan qiziqsinib, biz ham kaptar otib koʻrmoqchi boʻlardik. — Shukrullo, Saylanma

11. Kuch bilan itarib, itqitib chiqarmoq; uchirib yubormoq.

Shisha probkasini otib yubordi. Vulqon yuz tonnalab olovlangan togʻ jinslarini havoga otdi.

Suv dam oqizib ketadi, dam chetga otadi. — S. Ahmad, Ufq

12. Qoʻymoq, tashlamoq.

Shior otmoq. Masalani oʻrtaga otmok-

Dastlab bu gapni dadangiz oʻzlari oʻrtaga otdilar. — Oybek, Tanlangan asarlar

13. Uchmoq, sirgʻanmoq.

Yaxmalak otmoq. Konki otmoq Mening yoshligimda birga oshiq oʻynab, yaxmalak otib oʻsgan bir ogʻaynim bor. — Shukrullo, Saylanma

  • Oshiq otmoq
  • Tomir otmoq
  • Tong otmoq Bagʻriga kimgadir baxt, kimgadir qaygʻu yuklab, yana tong otmoqda. — Yoshlik
  • Gap (yoki piching) otmoq Kinoya, kesatiq maʼnoli gap, soʻz aytmoq; piching qilmoq. U kelin oyisini ochiq-oshkor suymas, kesatib, piching otib, uning koʻngliga ozor berar edi. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar
  • Nafsi hakkalak otadi Mazaxoʻrakka oʻrganib, nafsini tiyolmaydi.
  • Shataloq otmoq Qizing hozir qayoqni xohlasa, oʻsha yoqqa shataloq otib, chopib yuribdi. — Mirmuhsin, Umid
Toʻliq maqola →
ota
Izohli lugʻat · yana 8 ta lugʻatda

ot 1. Farzandli, bola-chaqali er kishi (oʻz bolalariga nisbatan).

Ota boʻlmay, ota qadrini bilmas. — Maqol

otamisiz, nimasiz axir, oʻgʻlingizni tiyib olish sira esingizga keladimi? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Tojiddinning otasi ham kampirining oʻlimidan keyin koʻp oʻtmay vafot etgan edi. — S. Zunnunova, Olov

2. Yoshi katta kishilarga murojaat qilishda yoki ularni hurmatlash uchun ishlatiladi.

Otalar soʻzi — aqlning koʻzi. — Maqol

Yunusali ota qayoqqa borishni bilmay, hardamxayol boʻlib turgandan keyin idora tarafga yoʻl oldi. — S. Ahmad, Ufq

Qoratoy Oʻrozni darrov Shokir otaga yubordi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Oʻgʻil bolani erkalatish uchun ishlatiladi.

4. Biror ish yoki harakatni boshlab bergan, unga asos solgan kishi haqida.

Abdulla Qodiriy oʻzbek romanchiligining otasidir. Jukovskiy rus aviatsiyasining otasidir.

5. Mehribon boshliq, rahnamo haqida.

U [Mixail Markovich] kolxozchilarga ota boʻldi, gʻamxoʻrlik qildi, ish oʻrgatdi. — Oydin, Mardlik — mangulik

6. El-yurtga boshchilik qiluvchi, yoshi yoki mansabi ulugʻ zot haqida

[Yormat:] Tayyorlan, qizim, Senga yurt otasi, ellikboshimiz gapiradilar. — Oybek, Tanlangan asarlar

  • Ota kasb Ota shugʻullangan kasb (farzandga nisbatan). Beshiksozlik Rahim akaga ota kasb. — SaodatKatta boʻlgach, hammollik menga ham ota kasb boʻlib qoladi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
  • Ota yurt (yoki makon) Ota tugʻilgan, oʻsib-ulgʻayib yashagan joy. Nusratbekning ota yurtida ilgari ham saratonda, ikki-uch yilda shunday bir shamol esib, palaklarni agʻdarib ketardi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydiBir zumgina chayqalib oldi Ota makon — qirlarim, choʻllar. — S. Sayyid.
  • Otasi Sal oʻtmay, hovliga Salimjonning qaynotasi savlat toʻkib kirib keldi. — Gazetadan
  • Bor otangga, bor onangga Sansalorlikni ifodalash uchun ishlatiladi.
  • Ota goʻri qozixonami?
  • Otangga rahmat Kimsadan mamnun ekanlikni ifodalovchi olqish iborasi.
  • Otang yaxshi, onang yaxshi qilib Yalinib-yolvorib; olqab-maqtab.
Toʻliq maqola →

Hammasini koʻrish · 690 →

Taʼriflar ichida

535 ta
koʻk

ko‘k Tiniq osmon rangidagi; moviy, zangori. Koʻk koʻz. Koʻk boʻyoq. Qoʻlimizda tovlanar jajji-jajji bayroqlar, Osmonda koʻk, qizil shar yengil uchib oʻynoqlar. I. Muslim.

koʻkat

ko‘kat Oʻsib turgan oʻt-oʻlan; oʻt-oʻsimlik. Qoʻylarning barra koʻkatlarni oʻtkir tishlari bilan jodiday qirqib pishillashlari, qoʻzilarning onalarini qidirib maʼrashlari

koʻkarmoq

ko‘kar Oʻt-oʻsimlik yoki barglar bilan qoplanib, koʻk, yashil tusga kirmoq. Bahor keldi, dalalar koʻkara boshladi. Giyoh unmagan choʻllar mehnatkashlar qoni baravariga ya

taqir

taqir ot Geogr. Qattiq qatqaloq bilan qoplangan yer. Tuya quvlasa, shudgorga qoch, Ilon quvlasa — taqirga. Qum uyumlari orasida nuqul gildan hosil boʻlgan maydonlar uchra

yaylamoq

yayla folk. Yoyilmoq, yoyilib oʻt-lab yurmoq. Oting yaylab bu chorbogʻda yuribdi, Qancha bir gullarni nobud qilibdi. Sherali

baxmalpoʻsh

baxmalpo‘sh koʻchma poet kam qoʻll. Maysalar, oʻt-oʻlan bilan qoplangan. Koʻzlaringni yashnatadi baxmalpoʻsh dara. X. Saloh, Qorabogʻ

Hammasini koʻrish · 535 →

Ertaklar

366 ta
Abduaziz
Xalq ogʻzaki ijodi

Abduaziz boy otasidan qolgan mol-mulkni sovurib, qirqta joʻrasidan yordam soʻraydi, ammo ular yordam bermaydi. Keyinchalik u karvon bilan safarga chiqib, quduqd

Ahmoq joʻralar
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Ahmoq podsho
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻgʻrilik qilgan bir kishining aybi bilan boshlangan voqealar zanjiri ahmoq podshohning bemaʼni hukmlari tufayli kulgili tus oladi. Adolatni oʻrnatis

Ajdar qush
Xalq ogʻzaki ijodi

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Aka-uka
Xalq ogʻzaki ijodi

Ushbu ertakda aka-ukaning sarguzashtlari orqali insonlarning taqdiri va amallarining oqibatlari haqida hikoya qilinadi. Aka oʻzining gʻalati duolari va harakatl

Aldoqchi mushuk
Xalq ogʻzaki ijodi

Bu ertakda oʻrmondagi hayvonlarni doimiy aldab yuradigan bir dono mushuk haqida hikoya qilinadi. Mushuk oʻzining ayyorligi bilan turli vaziyatlardan chiqib keta

Hammasini koʻrish · 366 →

Sheva materiallari

397 ta
Boʻzloq
Samarqand viloyati · oʻtloq

Oʻtloq.

Choʻtirmak
Xorazm viloyati · Choʻtirmak

Har qanday daraxtga kallak urilganidan keyin yon-veridan g‘uj-g‘uj shoxlar o‘sib chiqib, ular ham chopib tashlangan keyin qolgan beo‘xshov tana qoldig‘i.

Gechmish
Buxoro viloyati · oʻtmish

koʻrgan-kechirilgan voqea-hodisalar

Mardak
Andijon viloyati · Soʻta

Makkajoʻxorining doni olingan qismi, oʻzagi va doni olinmagan makkajoʻxori; soʻta.

Hammasini koʻrish · 397 →

Tashqi resurslar

1 ta
Mutolaa
Kutubxonalar va oʻquv materiallari

Audio va elektron kitoblar kutubxonasi: bepul kitoblar va Premium obuna; roʻyxatdan oʻtish kerak.

Sahifalar

1 ta
Loyiha haqida

til.uz — oʻzbek tiliga bagʻishlangan milliy raqamli portal.