от 1. Ёши тенг ёки яқин бўлиб, ўзаро яхши алоқада бўлган тенгдошлар (бир-бирига нисбатан); бирга ўсган; тенгдош, дўст, ошна.
Укамнинг ўртоғи. Қалин ўртоқ.
Хайр, онажон! Менинг учун бувимни қучоқлаб қўйинг, ўртоқларимга салом айтинг! — А. Қодирий, Ўтган кунлар
Ҳатто тумсайиб ўтирган Асрора ҳам беихтиёр чапак чалар, ўртоғининг ҳусн-у латофатига маҳлиё эди. — С. Аҳмад, Уфқ
Шу хотиннинг ўртоғи бор эди. Яхши жонон — Ойбек, Танланган асарлар
Бугун стипендия олишгани учун икки ўртоқ қўлбола ош қилишмоқчи эди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
2. Дунёқараши, фаолияти, яшаш шароити ва шу кабилар жиҳатидан бир, ғоявий жиҳатдан яқин киши; ҳамфикр, ҳамғоя.
Қудрат ҳокимнинг қон тўлиб кетган кўзларидан яширинмади, аксинча, ўртоқлари билан гузарда ярим кечагача жилмай ўтирди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча
Эски ўртоқларингдан айрилгансан, янги ўртоқ орттиролмадинг. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари
3. расм. Кишиларга мурожаатда, одатда уларнинг фамилияси, касби, унвони ва шу кабилар билдирувчи сўзга қўшиб ишлатилади.
Ўртоқ директор. Ўртоқ маёр.
Қани, ўртоқ бемор, оёқларингизни узатинг-чи. — С. Кароматов, Олтин қум
Рўзимат саҳнадан чиқиб кетди-ю, ҳаял ўтмай залда пайдо бўлди ва Канизакнинг олдига келиб, қулоғига секин: — Ўртоқ Аҳмедов ёʻқлаётибдилар, — деди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари.
4. с. т. айн. Турмуш ўртоғи; эр ёки хотин, рафиқ ёки рафиқа.
Ҳалимахон, ўртоғингиз қаерда ишлайдилар? Эркаклар ҳам рўзғор ишини яхши билиши, ўртоғига яқиндан ёрдам бериши керак. — Газетадан
5. Бирор иш-фаолиятда бирга бўлувчи, бирор нарсани баҳам кўрувчи; шерик.
Ошга ўртоқ — бошга тўқмоқ. — Матал
Дам бўламан олтин қуёш Ҳуснига ўртоқ. Дам тераман этак-этак Гуллар: пушти, оқ. — Ғайратий
- Турмуш ўртоғи Ҳошимжон, биринчидан, жонажон дугонамнинг турмуш ўртоғи, иккинчидан, ўз акамдай кўраман уни. — Ж. Абдуллахонов, Тўфон
- Ўртоқ бўлмоқ айн. ўртоқлашмоқ Ғирромликни билмайдиган ҳалол бола кўринади. Ўртоқ бўлсанг арзийди. — Ҳ. Назир, Ёнар дарё